GEOMETRİ

Regiomontanus Problemi

Sinemada film izlerken hangi koltuğu seçmeniz ya da fotoğraf çekerken hangi noktadan çekmeniz gerektiği gibi durumları düşünürken aklınıza Regiomontanus problemi gelebilir…

Yüzyıllar boyunca bir çok matematikçi Euclid’in elemanlar eserini okuyarak geometri ve matematik öğrendiler. Birçok fizikçi ve astronom ise bu kitabın metodolojisini örnek alarak alanlarıyla ilgili kitaplar yazdılar. Bu eseri okuyanlar ise hem eserin muhteşem oluşundan etkilendiler hem de bir süre sonra yeni sorular sorma ihtiyacı hissettiler. Bu şekilde de yeni keşiflerde bulundular.

Örneğin 1471’de Alman matematikçi Regiomontanus bir arkadaşına aşağıdaki soruyu yönelttiği bir mektup yazdı:

“Yer üzerindeki hangi noktadan yere dikili bir çubuk en büyük görünür?”

Temelde hepsinin ana düşüncesi aynı olmakla beraber zamanla bu sorunun farklı versiyonları ortaya çıktı. Heykel problemi, Ragbi problemi gibi. İstersek biz de bunları çoğaltabiliriz.

Şimdi bu iki problem üzerinde Regiomontanus’u anlamaya çalışalım.

Heykel Problemi

Şekildeki gibi bir heykel hangi mesafeden (noktadan) en büyük görülür?

Regiomontanus, heykel problemi

A noktasında bulunan seyircinin yerine kendimizi koyalım ve düşünelim. İlk olarak heykele çok yakınız ve boynumuzu kaldırmamız gerekir. Bu da bize konforsuz bir bakış açısı sunar. Bundan çok daha önemlisi ise heykeli görmek için çok dar bir açıya sahip oluruz.

C noktasında bulunan seyirci açısından olaya bakarsak bu seferde gözlerimizi heykeli görebilmek için çok zorlarız. Bu da görüntü netliği açısından bazı dezavantajlar sunar. A noktasındaki seyircinin düşmüş olduğu duruma düşülür ve de heykeli görmek için yine çok dar bir açıya sahip oluruz.

Şimdi ise doğru noktadan bakalım. B noktası. Her şey mükemmeldir. Heykeli maksimum açıyla görebilecek noktadayız.

Peki şimdi önemli diğer bir soru. Bu noktayı tam olarak bilebilir miyiz?

Yanıt: Pekala bilebiliriz. Bu nokta, heykelin tepe ve taban noktaları ile bu heykelin izlenileceği noktanın tam olarak bir çemberin üzerine denk düştüğü yer. Aşağıdaki resim bize bu durumu daha net gösterecektir. Bu cevap, Elemanlar’ın üçüncü kitabı olan Çemberler’de bulunmaktadır. 

Regiomontanus, heykel problemi

Ragbi Problemi

Ragbi oyuncusunun sayı yapmak için kaleye en iyi mesafesi neresidir?
Eğer karşı kaleye çok yakınsanız açı çok dardır, fakat çok uzaksanız açı yine azalacaktır. En iyi pozisyon neresidir o halde?

Burada sahaya havadan bakmamız ve diğerine benzer bir diyagram çizmemiz gerekir. Mümkün olan en net atış noktalarını gösteren noktalı çizgilerin en açık olduğu yer çemberin kalenin iki ucundan ve doğrunun geri kalan kısmından geçtiği yerdir.

Regiomontanus, rugby problemi

Bundan sonra siz siz olun sinemada film izlerken hangi koltuğu seçmeniz gerektiğinde ya da seyahat esnasında fotoğraf çekerken hangi noktadan çekmeniz gerektiği durumda bu problemin çözümünde kullanılan yönteme başvurun. Zararlı çıkmazsınız.

Kaynakça:

  1. Bellos, Alex (2012). Alex Sayılar Diyarında. (İstanbul: Pegasus Yayınları)
  2. Wells, David (1998). Geometrinin Gizli Dünyası. (çev. Selçuk Alsan), (İstanbul: Sarmal Yayınevi) 

Aykut ÇELİKEL

Matematiksel

Bir Yorum

  1. saçma
    o 3 kişinin aynı boyutlardaki heykel veya sütun üzerindekinesneye en yakını 1km olsa ve sıralı 1’er km uzakta olsalar ne olacak sorunun sorunu.?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu