Temari Topları: Matematik ve Sanatın Karışımı

Fusako Aizawa, kocasını genç yaşta kaybetmesi sonucunda, çocuğuna bakabilmek için, hayatının çoğunu çalışarak geçirmiş bir kadındı. 60 yaşına geldiğinde, nihayet biraz daha fazla boş zamanı oldu. Bu esnada, bir hobi edinmeye karar verdi. Temari topları yapmak için bir atölyeye gitti. Temari yapmaya başladığı ilk andan itibaren bunun bağımlısı oldu ve hatta Tokyo’da temari yapımında diploma aldı. Canlı renkler ve ayrıntılı geometrik tasarımlarla, her biri bir öncekinden daha karmaşık yüzlerce tane yaptı. Her parçanın karmaşıklığına bağlı olarak, onları tamamlamak için iki haftadan üç aya kadar zaman harcadı.

NanaAkua, büyükannesinin yüzlerce temari topunu fotoğrafladı

Fusako’nun 88. doğum gününde ailesi, Temari toplarından oluşan bir sergi düzenledi. Aynı zamanda bir grafik sanatçisi olan torunu kendisine hediye edilen 500 tane Temari topunu fotoğrafladı. Görüntülerini 2009’da fotoğraf paylaşım web sitesi Flickr’a yükledi. İlk bir kaç yıl fazla ilgi çekmese de 2013’te görüntüler bir anda viral hale geldi. Kısa sürede tanınır oldular. Bu esnada bu toplar bir matematik ders kitabının kapağında bile kendilerine yer buldu.

Fusako internetin ne olduğunu bilmiyordu, bu yüzden zanaatındaki ani ilgi karşısında şaşkına döndü. Çalışmalarının görüntüleri internette yaygınlaştığı zaman 92 yaşındaydı. Bu toplardaki geometrik formları herhangi bir hesaplama yapmadan oluşturabilmesi ise matematikçilerin ayrıca ilgisini çekmişti.

Temari Topları Nedir?

Te (el) ve mari (top) Çin’de ortaya çıktı ve MS 7. yüzyılda Japonya’ya geldi. Bu kelimeyi basitçe el topu gibi düşünebilirsiniz. Aslında bu toplar ilk olarak birer oyuncak olarak kabul gördü. İlk zamanlarda topların yapımında eski kimonolardan arta kalan kumaş parçaları kullanılmaktaydı. Fakat bu toplar zaman için muhteşem geometrik formlara sahip birer sanat eserine dönüştü.


Japon fotoğrafçı Kusakabe Kimbei’nin temari ve diğer geleneksel oyuncaklarla oynayan kızları gösteren görüntüsü. Yapımında ipek kullanıldığı için Temari topları uzun süre seçkin sınıfın eğlence aracı olarak kullanıldı.

Zaman içinde pamuk kullanımı yaygınlaştı. Bunun sonucunda da temari yapma sanatı genel nüfus arasında da giderek yaygınlaşmaya başladı. Zaman içinde, Yeni yıl kutlamalarında özellikle anne ya da babaanneden kızına ya da torununa bu topları hediye etmek bir gelenek haline geldi. Bir kişiye bir temari topu hediye etmek, dostluk ve sadakatin bir sembolü olarak görülmeye başlandı.

Günümüzde üretilen Temari toplarında kullanılan farklı malzemeler ve boyalar göze çarpıyor.. İğneler vasıtasıyla nakışlar küresel bir yüzeye işlenebiliyor ve sonuçta yukardaki gibi görüntüler ortaya çıkıyor.

Temari topları yaygınlaştıkça biçim değiştirmeye başladı. Topların üzerindeki desenler başta sadece doğal örüntüler iken zamanla daha karışık ve iç içe geçen birçok farklı geometrik şekli (üçgenler, çemberler, vs.) barındıran matematiksel tasarımlara dönüştü.

Yazının başında tanıttığımız büyükanne sadece bir örnekti. Kendisi 97 yaşında vefat edene kadar çok sevdiği toplarını yapmaya devam etti. Şimdilerde bu toplar kızının evindeki bir odada sergileniyor. Ve NanaAkua, büyükannesinin temari toplarından ilham alan insanlardan yüzlerce e-posta almaya devam ediyor. Bu da bizlere bir şeyler öğrenmek için asla çok geç olmadığını kanıtlıyor.

Bir Temari zanaatkarı olmak elbette geçmişten beri zor ve meşakkatli bir süreç. Bunun için belli bir eğitimden geçmek gerekiyor. Ama tabi ki evde kendi kendinize bunu bir hobi olarak deneyebilirsiniz. Kendi Temari topunuzu yapmak isterseniz: How to Make Temari adlı sayfaya göz atmanızı öneririz.


Göz atmak isterseniz


Kaynak ve ileri okumalar için:

  • The grandmother whose stunning craftwork went viral; yayınlanma tarihi: Aralık 2020; Bağlantı: https://www.bbc.com
  • 92-Year-Old Grandma Shares 30 Years of Embroidered Temari Balls; yayınlanma tarihi: 22 kasım 2013; bağlantı: https://twistedsifter.com/

Matematiksel

Deniz Karagöz

Hukuk eğitimi almış olmama rağmen matematik her zaman ilgimi çeken bir bilim olmuştur. Matematiksel.org bana bu ilgimi üretkenliğe çevirme şansı veren kaliteli bir ortam. Bu yüzden gerek çevirilerim gerekse yazılarımla katkıda bulunabilmek benim için oldukça anlamlı. Aynı zamanda buradan beslenerek öğrenmeye de devam ediyorum. İyi okumalar
Başa dön tuşu