TarihÜnlü Matematikçiler

Tarihteki En Etkili 10 Matematikçi

Matematikçiler... Tüm dünyayla birlikte evrenimizde ele alınan her şeyi anlamamıza yardımcı olan bilimi icra eden sanatçılar.

Fark edebilenler için matematik her yerdedir ve bunun farkında olan insanlar arasından müthiş matematikçiler, sanatçılar, bilim insanları, yazarlar çıkmıştır. Yazıda, tarihteki en etkili 10 matematikçi ile tanışacaksınız.

Samos’lu Pisagor

Samoslu Pisagor ( MÖ 570- 495) matematik alanındaki en etkili aynı zamanda en esrarengiz kişilerden biriydi. İlk elden kaynaklar olmadığından, yaşamı ve eseri mitler ve efsanelerle örtülüdür. Kesin olan şudur ki, Pisagor sayısal mantık fikrini geliştirip matematikte ilk altın çağı başlatmıştır. Onun dehası sayesinde sayılar sadece saymak ve hesaplamak için kullanılmaktan kurtulup, kendi başına bir değer olarak anlaşılmaya başlanmıştır.

Pisagor, ispatı ve ilk kullanımı kendisine ait olmasa da ismiyle anılan Pisagor Teoremi ile de bilinir. Bu yüzden Pisagor, çağdaş matematiğin kurucu babası olarak anılabilir. Ardından kitaplara konu olmuş kötü bir ün bırakan Pisagor’un, öğrencisi Hipassos’u boğdurarak öldürttüğü iddia edilir. Bu cinayete neden olarak da öğrencisinin √2’nin irrasyonel bir sayı olduğunu ispat etmesi gösterilir.

Andrew Wiles

Andrew Wiles, Matematikçi

Andrew Wiles, “Fermat’nın Son Teoremi”nin kanıtıyla anılmaktadır. Wiles’ın matematiğe olan katkıları bu listedeki diğer büyük isimler kadar olmasa da, bu teoremin ispatı için “keşfettiği” yöntemlerle yeni bir matematik anlayışı geliştirmiştir. Ayrıca kendini 7 yıl boyunca dış dünyaya kapatıp teoremin ispatı için bir formül arayışına adaması da büyük bir çoğunluk tarafından takdirle karşılanmıştır. Çözümün içinde bir hata bulunduğunda da yalnızlığına geri dönmüş ve bir yıl daha çalışarak çözümün kabul edilmesini sağlamıştır.

Isaac Newton ve Wilhelm Leibniz

Listemizde bir arada yer alan bu iki büyük dahi matematikçi “Sonsuz küçükler hesabı” olarak adlandırılan alanın kâşifleri olarak onurlandırılıyorlar. Bu alandaki birbirlerinden bağımsız katkıları, onların birlikte anılmalarını zorunlu kılıyor. Felsefe, mantık, mekanik ve matematiğin ilham veren büyük düşünürü Leibniz özellikle integral işaretinin standart olarak kullanılmasını sağlaması ve topolojiye dair büyük çalışmalarıyla da bilinmektedir. Her yönüyle bir dahi olan Newton ise, matematiğe çağ atlatan kalkülüs hesabının esas mucidi olarak tarihe geçmiştir. Yaşadıkları dönemde genel olarak bilimin özelde matematiğin ileri taşınmasında çok önemli katkılarda bulunmuş bu iki insanın çalışmalarının aydınlattığı yol günümüzde de ışıldamaya devam ediyor.

Leonardo Pisano Bigollo

Diğer adıyla Leonardo Fibonacci, ortaçağın belki de en muhteşem bilginlerinden bir tanesiydi. Yaşadığı yıllar olan 1170 ile 1250 arasındaki katkıları, özellikle Fibonacci serileri, Batı dünyasında sarsıcı etkiler yaratmıştı. Fibonacci serileri Hintli matematikçiler tarafından MÖ 200’lerden beri bilinse de esas ününü onun sayesinde edinmiştir. Fibonacci, günümüz sayı sistemine yaptığı katkılarıyla da tanınır. 1202’de yayınladığı “Liber Abaci” ile günümüz sayı sistemini savunmuş ve çağdaş matematiğin gelişimindeki en büyük rolü oynamıştır.

Alan Turing

Bilgisayar bilimcisi ve şifre çözücüsü Alan Turing birçokları tarafından 20. yüzyılın en parlak beyinlerinden birisi olarak görülür. İkinci Dünya Savaşı sırasında şifre kırıcılığında başarılı yöntemlerin gelişimine imza atarak Almanların Enigma şifrelerinin kırılmasında rol almış, savaşın sonucunu etkilemiştir.

Savaştan sonraki zamanını bilgisayar bilimlerine adayan Turing, savaş öncesindeki dönemlerde geliştirmeye başladığı hesap makinesiyle de dikkat çekmiş ve ilk gerçek bilgisayar bilimcisi ünvanını almıştır. Daha da fazlası, o dönemlerde hesaplamalarla ilgili olarak günümüzdeki çalışmalarda bile güncelliğinden bir şey kaybetmeyen önemli makaleler yazmıştır. Ayrıca, Yapay Zekâ kavramının önünü açan ve halen bilgisayarların “akıllılık derecesini ölçen” Turing Testi’ni geliştirmiştir. Alan Turing’in adı günümüzde bilgisayar bilimlerindeki en önemli ödül olan Turing Ödülü’yle de yaşatılmaktadır.

René Descartes

Descartes, Matematikçi

Fransız matematikçi, filozof ve fizikçi Rene Descartes en çok “Düşünüyorum o halde varım” felsefesiyle bilinir. 1596 ile 1650 yılları arasında yaşayan Descartes, matematikte büyük etki bırakmıştır. Kendisi (Newton ve Leibniz’in de daha sonra üstüne kurgulayacağı) modern kalkülüs’ün temellerini ortaya çıkarmasıyla günümüze kadar gelen süreci başlatmıştır. Ancak Descartes özel olarak Kartezyen Geometri’yi (kareli düzlemde x ve y eksenleriyle konum belirlemeyi) geliştirmesidir.

Bu gelişmeden önce çoğu geometrici sanatlarını icra etmek için sade, çizgisiz kâğıtlar veya yüzeyler kullanıyordu. Bu yüzden de yapılan işler üzerinde uzaklıklar elle ölçülüyordu. Kartezyen geometri ile bu durum büyük bir hızla değişti ve noktaların yeri artık grafik üzerinde belirtilebildiğinden çeşitli ölçeklere uyarlanabilen grafik çizimlerine başlandı. Matematiğe yaptığı en son katkılardan bir tanesi de “Descartes İşaret Kuralı” olarak adlandırılan ve polinom denklemlerin köklerini bulmak için kullanılan yöntemi geliştirmesidir.

Eukleídēs (Öklid)

En büyük eseri “Elementler” ile matematikte gelmiş geçmiş en muhteşem eserlerden bir tanesini yazmış olan Öklid, Geometri’nin Babası olarak anılmaktadır. MÖ 300 dolaylarında yaşayan Öklid’in Elementler’i, 20. yüzyıla kadar ders kitabı olarak okutulmuştur. Ne yazık ki yaşamı hakkında çok az şey bilinir. Var olan bilgiler de ölümünden çok sonraları yazılmış kaynaklardandır. Öklid, çok titiz ve mantıklı çalışmalar sonucunda ulaştığı teorem kanıtlarıyla ve varsayımlarıyla tarihteki yerini almıştır. “Elementler” yapıtının yanında günümüze ulaşan 5 adet çalışması daha vardır ve onlar da geometri ile sayılar teorileri üzerinedir. Diğer çalışmaları maalesef zaman içinde kaybolmuştur.

F. Bernhard Riemann

Bernhard Riemann, 1826’da fakir bir aileye doğmasından 19. yüzyılın en seçkin matematikçilerinden birisi olmasına kadar uzanan hayatıyla ilgi çeker. Geometriye olan katkıları çok olmakla beraber matematikte onun ismiyle anılan teoremlerin sayısı bir hayli fazladır: Riemann Geometrisi, Riemann Yüzeyleri ve Riemann İntegrali bir kaç örnek olarak verilebilir. Ancak isminin en çok telaffuz edildiği yer şüphesiz Riemann Hipotezidir. Bu hipotez, asal sayıların dağılımıyla ilgili oldukça karışık bir problemdir. Bu hipotezin kanıtlanması halinde ortaya çıkabilecek sonuçlar içerisinde neredeyse tüm şifreleme sistemlerinin kırılabileceği öngörüsü bulunmaktadır.

Carl Friedrich Gauss

Gauss, diğer adıyla ”Matematiğin Prensi”, ilk büyük keşfini henüz onlu yaşlarındayken yapmış; 21 yaşında ise en büyük eseri “Disquisitiones Arithmeticae”yi (Aritmetiksel Araştırmalar) yazmıştır. Onun, daha ilkokuldayken öğretmenlerinin sınıfta oyalansınlar diye verdiği 1’den 100’e kadar olan sayıları toplama işlemini aklından inanılmaz bir hızla yaparak öğretmenlerini şaşkınlık içinde bıraktığı söylenmektedir. Bölgenin Dükü bu yeteneğini keşfederek küçük dahiyi koruması altına almasıyla da hem onun hem de matematiğin kaderi değişmiştir.

Gauss matematiğin önemli alanlarına katkılarda bulunmuş, özellikle de sayılar teorisi kapsamındaki asal sayılar üzerine özelleşmişti. Bir yanda cebirin temel teoreminin kanıtlarını sunarken diğer yanda fizikte kendi adını taşıyan Gauss yer çekim sabitini tanıtıyordu. Bunların hepsini ve daha da fazlasını daha 24 yaşına bile gelmeden yapıyordu. Büyük dahi, 77 yaşındaki vefatına kadar çalışmaya devam etti. Günlüğüne bakıldığında meslektaşlarından çok daha önce birçok konuda ispatlar yapmış olduğu ancak yayımlamadığı anlaşıldı. İnsanlık ve bilim için ulaşılabilecek en ileri noktalardan bir tanesine ulaşan Gauss şüphesiz insanlık tarihi boyunca hatırlanacak nadir matematik ustalarındandır.

Leonhard Euler

Euler, Matematikçi

“Matematiğin Prensi” olarak Gauss’u gösteriyorsak, kralı da Euler’dir. İsviçre, Basel’de doğan Euler’in yaşadığı yıllar olan 1707 ile 1783 arasındaki ününe bakacak olursak onun için bütün matematik formüllerini keşfettiği ancak bu formüller kendisinden sonraki bilim insanları tarafından tekrar keşfedilince bu bilim insanlarının isimleriyle adlandırılmıştır denilir.

Dehası bakımından çağının matematik alanındaki Einstein’ı olarak da belirtilen Euler’in ilk katkılarından bir tanesi matematiksel ifadelere sağladığı gösterimlerdir. Aralarında fonksiyon işareti (f(x)); trigonometrik fonksiyonların tanımları (sin, cos, tan); doğal logaritmanın tabanı olan müthiş “Euler Sayısı”nın işareti “e”; toplam hesaplamaları için kullanılan Yunan harfi Sigma (Ʃ); sanal sayıların işareti olan “i” ve çemberin çevresinin çapına oranını ifade eden pi sayısının işareti π bulunmaktadır. Bütün bunlar modern matematikte inanılmaz öneme sahip denklemlerin gösterimleri olmakla beraber hayatımızdaki basit günlük işlerimizden tutun çok daha karmaşık matematiksel hesaplara kadar daima kullanımdadırlar.

Euler’in diğer başarılarına da kısaca değinecek olursak graf teorisinde önemli bir problem olan Königsberg’in Yedi Köprüsü problemi onun çözümüyle açıklığa kavuşmuş; bir geometrik nesnenin köşeleri, kenarları ve yüzleri arasındaki topolojik bağıntıyı gösteren “Euler Karakteristiği”ni bulmuş ve birçoğu doğru zannedilen sayılamayacak kadar çok teoriyi çürütmüştür.

İki yemek öğünü arasında tam bir matematiksel ispatı yapabildiğine dair iddialar da olan Euler, kalkülüs, topoloji, sayılar teorisi, analiz ve graf teorisi konularında çok sayıda çalışma yapmış ve günümüz matematiğine uzanan yolların en önemli köşe taşlarını döşemiştir. Ayrıca uzay-zaman mekaniği, tıp, botanik ve kimya alanlarında çalışmalar üreten Euler’in günlükleriyle çeşitli notları dahil tüm eserlerinin 1907’den beri İsviçre Bilimler Akademisi’nde toplanıp basılmaya çalışıldığı ve bu işe 100 yıldan uzun bir süredir devam edilse de bitmediği biliniyor. Çalışmalarının bütünü 70 cildi aşan Euler çağların en üretken matematikçisi olarak ayrıca tarihe geçmiştir.

Listemiz sadece 10 matematikçi ile ilgiliydi ancak matematik ve bilim tarihine yön veren matematikçi sayısı elbette bundan çok daha fazladır. Diğer matematikçiler ile ilgili bilgi edinmek isterseniz aşağıdaki bağlantımızı kullanabilirsiniz.: https://www.matematiksel.org/matematik/unlu-matematikciler/

A.Caner Sönmez

Kaynak: Top 10 Greatest Mathematicians; https://listverse.com

Matematiksel

3 Yorum

  1. Asıl kişi, hatta euler kadar yaşasa ,kesinlikle ondan da iyi olacak (eulerin yayın sayısı inanılmaz fazla) birisi EVARİSTE GALOİS. Gelmiş geçmiş en iyi matematikçi (yaşına rağmen) bir de ABEL, E.BOREL ve RUFİNİ de olmalı idi

  2. İlginize teşekkürler. Haklısınız, elbette onlar da çok önemli matematikçiler ancak yazı çeviri olduğu için orijinaline sadık kaldım. Bence Russell da (toplum ve siyaset alanına kayıp tüm hayatını matematiğe adamasa da sadece principia mathematica’sıyla) listede olmalıdır örneğin.
    Borel hariç diğerleri hakkında sitemizde bulunan yazılardan okumak isterseniz bazıları şöyle:
    https://www.matematiksel.org/askin-askla-carpimi-evaristo-galois/
    https://www.matematiksel.org/abelin-hikayesi/
    https://www.matematiksel.org/cebir-tarlada-basladi/

  3. almanyada bonn üniversitesinde doktora yapmak isterseniz , irtibata geçelim

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.