Günlük Hayatımızda Matematik

Veda Matematiği Diğer Adıyla Vedik Matematik Nedir?

Veda matematiği (vedic mathematics) ya da Vedik matematik adına internette dönen kısa videolar aracılığı ile denk gelmiş olabilirsiniz. Pratik bazı hesaplama tekniklerinin aktarıldığı bu videoların arka planındaki fikri ve kökenini merak ediyorsanız kısaca aktarmaya çalışalım. Vedik matematik MÖ 1000 civarında ilk olarak Hindistan’ın Yukarı İndus Vadisinde kullanılmaya başlanan matematiksel bir sistemdir. Bu sistemin, “Vedalar” olarak bilinen eski Sanskritçe metinlerde karşımıza çıktığı iddia edilir. Basitçe ifade etmek gerekirse matematiksel işlemleri zihinden hızlı bir şekilde yapılmasını sağlayan, 16 tane temel formülden oluşan yöntemler bütünüdür.

Bu sistemin detaylarının anlaşılması ve popülerleşmesi 1900’lerin başında Sri Bharati Krsna Tirthaji’nin yoğun çabaları ( 1884-1960) sonucunda olmuştur.. Tirthaji Hindistan’da saygın din adamlarından birisiydi. İlgi alanları arasında Sanskritçe, felsefe, İngilizce, matematik, tarih yer almaktaydı. 1930-1940’lı yıllarda hem dini rehberlik hem de Vedik matematik hakkında vaazlar vererek Hindistan’ı turladı. 1965’te Vedic Mathematics başlıklı bir kitap yayınladı. Bu kitaptaki fikirler de zamanla tüm dünyada kabul görmeye başladı.

Veda Matematiği Nedir?

Tirthaji kitabında ve konuşmalarında bu matematik teknikleri sayesinde tüm matematik konuların sadece sekiz ayda öğrenilebileceğini savundu. Bu, kendisinin antik metinlerde keşfettiği 16 sutra ( bir nevi özdeyiş) sayesinde mümkündü. ( Bu metinlerin önceki çevirilerinde böyle bir söyleme rastlanmamasına rağmen!) Herkes doğal olarak bundan oldukça etkilendi. Fikir giderek daha popüler hale gelmeye başladı. Kim tüm matematiği 8 ayda öğrenmek istemez ki 🙂

Sri Bharati Krsna Tirthaji, 1958 yılında Amerika ziyaretinde bulundu. Programı  konuşmalar ve televizyon programlarıyla doluydu. Çoğu konuşması dünya barışı üzerine olsa da bir konuşmasını sadece ‘Veda Matematiği’ne ayırdı. Yer dünyanın en saygın bilimsel kurumlarından biri olan Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü’ydü.

Vedik Matematik İle Bir İşlem Nasıl Yapılır?

Tirathji’nin yöntemleri, matematiği uygulaması kolay ama anlaşılması zor bir dizi numara gibi gösteren kurallardan ibaretti. Açılış numarası 9 x 8’i çarpım tablosunu kullanmadan nasıl çarpılacağını göstermek idi. 9 sayısını ve 10 sayısından farkı olan 1’i ve 8 sayısını ve onun da 10 sayısından olan farkı 2’yi alt alta yazıyordu. Çarpımın ilk rakamı farklı yollarla elde edilebilir. Ya ilk sütundaki rakamları toplar ve sonuçtan 10 çıkartırsınız ya da ikinci sütundaki rakamları toplar, sonucu 10’dan çıkarırsınız. Yada iki taraftan birisini çaprazlama toplarsınız. Cevap daima yedidir.

Cevabın ikinci basamağı ikinci sütundaki iki sayı çarpılarak bulunur. (-1 x -2 = 2). Tam cevap 72’dir. Bu metot çarpım tablosunu ezberlemede zorlananlar için avantajlı gibi gözükse de teknik uzun süredir uygulanan parmak hesaplama yöntemi ile aynıdır.

Her eldeki parmaklar 6’dan 10’a kadar numaralandırılır. Diyelim ki, 8 ve 7 sayılarının çarpımı için 8 ve 7 parmakları birbirlerine dokundurulur. Dokunan parmakların sayı­sından karşıdaki eldeki yukarısında kalan parmak sayısı çıkarılır (7 – 2 ya da 8 – 3) ve 5 bulunur. Birleştirilen parmakların üstündeki parmak sayısı çarpılır 2 x 3=6 elde edilir.

İki Basamaklı Bir Sayının Çarpılması

İki basamaklı sayıların çarpımında da benzer biçimde olur. Bu sefer her sayının 100’den farkı hesaplanır, yanlarına yazılır. Önceki çarpma örneğindeki 4 seçenekten en kolay olanı tercih edilerek ilk basamak hesaplanır. ( Bu durumda çapraz toplama). Sağdaki sütunda bulunan sayılar ise normal çarpılır.

Daha çok basamaklı sayıları çarpmak için benzer bir metotla ancak daha fazla çapraz çarpım yaparak sonuca ulaşmak gerekir. Bu çarpma yöntemi sürece değil sonuca odakladır. Neden sonuç ilişkisini desteklemez ve sayılar büyüdükçe uygulanması zorlaşır. Ancak yine de yöntem doğrudur ve cebirsel olarak da bu kanıtlanabilir.( Daha detaylı bilgi almak isteyenler bu kaynağa göz atabilir: Vedic Mathematics/Techniques/Multiplication

Tirthaji’nin çabaları bir yer de elbette anlaşılabilir. Sonuçta Hindistan kadim bir tarihe sahip olmasına rağmen uzun yıllar İngiliz sömürgesi olarak varlığını sürdürmüştü. Veda matematiği de kaybettiği itibarını geri kazandırmak ve dünyaya adını duyurmak için iyi bir seçenek olabilirdi. Günümüzde ise, fazla bir anlam yüklemediğimiz sürece Vedik matematik sayılar ile oynamanın ve bazı kestirme yolları keşfetmenin eğlenceli bir yolu olarak kullanılabilir. Hepsi bu kadar, siz yine de bildiğiniz teknikler ile matematik yapmaya devam edin.

İleri okumalar: The Fraud of Vedic Maths; http://www.openthemagazine.com/

Ana sayfa » MATEMATİK » Günlük Hayatımızda Matematik » Veda Matematiği Diğer Adıyla Vedik Matematik Nedir?

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu