Biyoloji

Atlantik ve Pasifik Okyanusları Birbirine Gerçekten Karışmıyor mu?

Okyanusları gerçekten görünmez bir sınır mı ayırıyor?

İnternette zaman zaman iki farklı renkteki su kütlesinin yan yana uzandığı fotoğraf ve videolarla karşılaşırız. Bu görüntülerin altında çoğu kez Atlantik ve Pasifik okyanuslarının buluştuğu ancak birbirine karışmadığı yazılır.

Oysa Atlantik ile Pasifik arasında suyun geçişini engelleyen fiziksel bir sınır yoktur. Haritalarda iki okyanusu birbirinden ayıran çizgileri insanlar belirler.

Bu açıdan okyanus sınırlarını şehirlerdeki mahalle sınırlarına benzetebiliriz. Bir sokaktan diğerine geçtiğiniz anda çevrenizdeki hava, toprak ya da binalar değişmez. Yalnızca harita üzerindeki başka bir bölgeye geçmiş olursunuz. Okyanuslarda da benzer bir durum vardır.

Coğrafyacılar Atlantik ile Pasifik arasındaki sınırlardan birini Güney Amerika ile Antarktika arasındaki Drake Geçidi’nde çizer. Yaklaşık 850 kilometre genişliğindeki bu geçitte Horn Burnu ile Antarktika Yarımadası arasına bir çizgi çekmek, iki büyük okyanus havzasını birbirinden ayırmanın pratik bir yoludur.

Ancak bu çizginin doğusundaki ve batısındaki su arasında aniden ortaya çıkan bir fark yoktur. Akıntılar suyu sürekli taşır ve farklı bölgeler arasında karıştırır. Bununla birlikte okyanus yüzeyinde gerçekten de oldukça keskin sınırlar görebiliriz. Fakat bunları haritacılar değil, suyun fiziksel özellikleri oluşturur.

Okyanusta Gördüğümüz Çizgiler Nedir?

İnternette “iki okyanus birbirine karışmıyor” iddiasıyla paylaşılan en bilinen görüntülerden biri Alaska Körfezi’ne aittir. Fotoğrafta açık renkli bir su kütlesi ile daha koyu renkli okyanus suyu arasında belirgin bir çizgi görülür.

Atlantik ve Pasifik Okyanusları Birbirine Gerçekten Karışmıyor mu?
Bu iddianın yaygınlaşmasında önemli rol oynayan görsellerden birini, 2007 yılında Kaliforniya Üniversitesi Santa Cruz’da okyanus bilimleri profesörü olan Ken Bruland, Alaska Körfezi’nde bir araştırma gemisinden çekti.

Bu görüntü zamanla Atlantik ve Pasifik’in buluştuğu nokta gibi paylaşılmaya başlandı. Oysa Alaska Körfezi Atlantik ile Pasifik’in sınırı değildir. Fotoğraftaki renk farkını, kıyılardan gelen tortu bakımından zengin su ile açık okyanus suyunun karşılaşması yaratır.

Oşinografide farklı özelliklere sahip iki su kütlesinin karşılaştığı bölgelere cephe denir. Cephenin iki tarafındaki sular sıcaklık, tuzluluk, yoğunluk ya da taşıdıkları parçacıklar bakımından farklı olabilir. Bu farklar nedeniyle iki su kütlesi karşılaştıkları anda tamamen homojen hale gelmez.

Atlantik ve Pasifik Okyanusları Birbirine Gerçekten Karışmıyor mu?
Rhone ve Arve nehirleri arasındaki kavşak (Cenevre, İsviçre). Nehir suyu genellikle daha fazla tortu taşır ve tatlıdır; deniz suyu ise tuzludur. Bu farklılıklar su kütlelerinin yoğunluğunu ve görünümünü değiştirir.

Benzer bir durumu nehirlerin denize döküldüğü yerlerde de görürüz. Nehirler denize kum, kil ve başka tortular taşır. Bu nedenle nehir suyu kahverengimsi ya da daha açık renkte görünürken deniz suyu daha koyu olabilir.

Üstelik nehir suyu tatlı, deniz suyu ise tuzludur. Tuzluluk farkı yoğunluk farkı da yaratır. Bu yüzden iki su kütlesi karşılaşır karşılaşmaz homojen hale gelmez. Bir süre yan yana ilerleyebilir, ardından akıntılar ve türbülans onları giderek karıştırır.

Açık okyanusta sıcaklık farkları da benzer sınırlar yaratır. Soğuk ve sıcak su kütlelerinin karşılaştığı bölgelerde yüzeyde belirgin çizgiler ortaya çıkabilir.

Sonuç Olarak

İspanya’nın güney kıyısı ile Fas’ın kuzey kıyısı arasında uzanan Cebelitarık Boğazı, Atlantik Okyanusu’ndan gelen suyun Akdeniz’den gelen suyla karıştığı tek yerdir. Görsel iki denizin karışmasını gösteriyor.

Atlantik ve Pasifik suları sürekli olarak birbirine karışır. Drake Geçidi de bu su alışverişinin güçlü olduğu bölgelerden biridir. İki farklı renkteki suyun yan yana görünmesi, Atlantik ile Pasifik’in birbirine karışmadığını kanıtlamaz. Çoğu zaman gördüğümüz şey, farklı özelliklere sahip iki su kütlesinin karşılaşma bölgesidir.

Okuma Önerimiz: Atmosferik Nehir: Dünyanın En Büyük Nehri Yeryüzünde Değildir


Kaynaklar ve ileri okumalar:

  • St. Laurent, Louis & Garabato, A. & Ledwell, J.R. & Thurnherr, A.M. & Toole, John & Watson, Andrew. (2012). Turbulence and Diapycnal Mixing in Drake Passage. Journal of Physical Oceanography. in press. 120803124702009. 10.1175/JPO-D-12-027.1.
  • Is it true that the Pacific and Atlantic Oceans don’t mix?; Yayınlanma tarihi: 12 Temmuz 2023. Bağlantı: Is it true that the Pacific and Atlantic Oceans don’t mix?/
  • Do the Atlantic and Pacific Oceans Mix? Yayınlanma tarihi: 6 Kasım 2024.; Bağlantı: Do the Atlantic and Pacific Oceans Mix?/

Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.

Matematiksel

Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi’nin ardından Marmara Üniversitesi İngilizce Matematik Öğretmenliği bölümünden mezun oldum. Matematiksel.org’un kurucusu olarak matematik, bilim ve düşünce alanlarında içerik üretmeye devam ediyorum.

1 Yorum