Mars’ta yaşam arayışı onlarca yıldır sürüyor. Bugüne kadar yapılan araştırmalar, Mars’ta yaşam bulunduğunu kesin olarak gösterecek bir kanıt ortaya koymadı. Ancak bazı bilim insanları, çok daha çarpıcı bir ihtimal üzerinde duruyor: Belki de insanlık, yaşam izlerini 50 yıl önce buldu ama kullandığı yöntemler yüzünden onları farkında olmadan yok etti.
Bu ihtimalin merkezinde, 1970’lerin ortalarında NASA’nın Mars’a gönderdiği Viking iniş araçları yer alıyor. Bu araçlar, başka bir gezegende şimdiye kadar yapılmış tek doğrudan yaşam arama deneylerini gerçekleştirdi. Fakat deneylerin sonuçları başından beri belirsizdi. Bazı testler yaşam belirtisi olabilecek sonuçlar verdi, bazıları ise bunu desteklemedi. Bu yüzden bilim insanları, Viking verilerini yıllarca tartıştı.
Mars’ta Yaşam Arayışı Esnasında Nerede Hata Yapmış Olabiliriz?
O dönemde araştırmacılar Mars çevresini bugünkü kadar iyi tanımıyordu. Dünya’da yaşam suya bağlı olduğu için, Mars’taki olası canlıların da suya benzer şekilde tepki vereceğini düşündüler. Bu nedenle toprak örneklerine su eklediler.
İlk bakışta mantıklı görünen bu yöntem, belki de en büyük hataydı. Çünkü aşırı kurak ortamlara uyum sağlamış mikroorganizmalar, birdenbire fazla suya maruz kaldığında zarar görecektir.
Dünya’daki bazı aşırı kurak bölgeler bu ihtimali daha anlaşılır kılıyor. Örneğin Atacama Çölü’nde yaşayan bazı mikroorganizmalar, hayatlarını tuz kayalarının içinde sürdürüyor. Bu canlılar yağmura ihtiyaç duymuyor. Bunun yerine havadaki nemi çekerek yaşamlarını devam ettiriyor. Yani çok az suyla, son derece hassas bir dengede var oluyorlar.
Mars’ta da benzer koşullar bulunmuş olabilir. Araştırmalar, Mars toprağında nem çekme özelliğine sahip bazı kimyasallar bulunduğunu gösteriyor. Ayrıca Mars’ta sis gözlemlendiğini de biliyoruz. Bu da, özellikle belirli saatlerde atmosferde yeterli nem oluşabileceğini düşündürüyor.
Öğretim üyesidir. Mariner, Vikîng ve Voyager uzay araçları yolculukları ve araştırmalarında başrolü oynamıştır. Dr. Carl Sagan, Kaliforniya’daki Ölüm Vadisi’nde Viking iniş aracının bir modeliyle poz veriyor.
Bazı araştırmacılar bir adım daha ileri giderek, bu canlıların hücrelerinde hidrojen peroksit kullanmış olabileceğini öne sürdü. İlk anda bu fikir tuhaf gelecektir. Çünkü hidrojen peroksiti daha çok dezenfektan olarak tanıyoruz. Ancak doğada bu madde yaşamla tamamen uyumsuz değildir.
Bazı mikroorganizmalar onu üretir, bazıları ise onunla yaşar.. Üstelik hidrojen peroksit, Mars gibi soğuk bir ortamda önemli bir avantaj sağlar. Suyun donmasını geciktirir ve hücrelerin zarar görmesini önler.
Eğer Mars’taki olası canlılar gerçekten böyle bir kimyasal yapıya sahipse, Viking deneylerinin neden çelişkili sonuçlar verdiği daha iyi anlaşılır. Araştırmacılar toprak örneklerini ısıttı, su ekledi ve ardından ölçüm yaptı. Fakat bu işlemlerin, hassas yapıya sahip mikroorganizmaları öldürmüş olması olasıdır.. u.
Sonuç Olarak;
Aradan geçen yıllarda Mars’a yeni görevler gönderildi. Bu görevler gezegeni çok daha ayrıntılı inceledi ve Mars’ta organik bileşiklerin varlığını doğruladı. Ancak hâlâ temel bir soruya kesin cevap verilemiyor: Bu bileşikler biyolojik süreçlerin ürünü mü, yoksa yalnızca kimyasal tepkimelerden mi kaynaklanıyor?
İşte bu yüzden, Mars’ta yaşamı doğrudan araştıracak yeni bir görev büyük önem taşıyor. Özellikle yüzeye yakın tuz kayalarının bulunduğu bölgeler, bu arayış için güçlü adaylar arasında yer alıyor. Çünkü eğer yaşam hâlâ bir yerde varlığını sürdürüyor ya da geçmişten izler taşıyorsa, bunu en çok bu tür korunaklı alanlarda bulabiliriz.
Mars’ta yaşam olup olmadığı sorusu hâlâ açık. Ama bugün artık sadece “Mars’ta yaşam var mı?” diye sormuyoruz. Aynı zamanda şu soruyu da soruyoruz: Acaba biz, onu yıllar önce bulduk da farkında olmadan yok mu ettik?
Yazının devamında göz atmanız için: Kızıl Gezegende Yaşam ve Ölüm: Mars’ta Nasıl Yaşayıp Nasıl Öleceğiz?
Kaynaklar ve ileri okumalar
- We might have accidentally killed the only life we ever found on. Mars nearly 50 years ago. Kaynak: Bigthink. Yayınlanma tarihi: 27 Haziran 2023. Bağlantı: We might have accidentally killed the only life we ever found on. Mars nearly 50 years ago
- Houtkooper, J., & Schulze-Makuch, D. (2007). A possible biogenic origin for hydrogen peroxide on Mars: The Viking results reinterpreted. International Journal of Astrobiology, 6(2), 147-152. doi:10.1017/S1473550407003746
Size Bir Mesajımız Var!
Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.
Matematiksel
