Sinirbilim

Mozart Etkisi: Klasik Müzik Dinlemek Sizi Daha Akıllı Yapar mı?

Mozart’ın müziği, beş yaş altı çocuklar için üretilen müzik aletlerinde neden bu kadar popüler? Klasik müzik dinlemek IQ katsayılarımızı yükseltebilir mi? Beyne ilişkin en inatçı hurafelerden biri de, bebeğinize klasik müzik dinlet­menin zekasını arttıracağıdır. Bu fikri destekleyen herhangi bir bilimsel veri bulunmuyor. Ama belki de ebeveynlerin çocuklarının zihinsel gelişimiyle ilgili endişelerine hitap etmesi -ve tabii bir de çocuklar için klasik müzik ürünleri satanların her fırsatta bu inanışı körüklemeleri- nedeniyle, varsayım inatla sahnede kalmayı başarmış durumda. Mozart Etkisi adı verilen fenomeni ve hikayesini anlatalım sizlere.

Mozart Etkisi terimi 1991 yılında Fransız kulak, burun ve boğaz uzmanı Dr. Alfred A. Tomatis (1920–2001) tarafından icat edildi. Tomatis, belirli müzik türlerini dinlemenin belirli hedeflere ulaşılmasına yardımcı olduğunu iddia etti. Sonucunda da Mozart dinlemenin depresyon sorununa çözüm olacağını ve öğrenme güçlüğü çekenlerin yoğunlaşmasını sağlayacağını iddia etti. İlerleyen süreçte konuya ilgi duyan Dr. Frances Rauscher ve Dr. Gordon Shaw iddia edilen fenomeni incelediler. Sonuçlarını 1993 yılında Frances Nature dergisinde yayınladılar.

Küçük bir grup üniversite öğrencisi (36 kişi) ile yapılan bir çalışmaya dayanarak yazılan bu makalede, klasik müziğin zihinsel beceriyi kısa süreliğine (15 dakika kadar) uyardığı belirtilmişti. Makaleye göre, öğrenciler Mozart’ı dinledikten sonra kendilerine verilen problemleri çözmede daha başarılı oluyorlardı. Araştırmacılar, bu etkiyi Stanford-Binet IQ ölçeğinde sekiz – dokuz kademelik bir artış olarak özetliyordu. Bu sonuç başta fazla da ilgi çekmedi. Ancak bu fikir Don Campbell’in 1997 yılında yazdığı Mozart Etkisi isimli kitabından sonra geniş kitlelere ulaştı. Campbell’ın yaptığı şey, araştırmayı mistik öğelerle harmanlayıp en iyi satanlar listelerinde yer alacak ve toplumsal politikalara etki edecek bir kitap yazmaktan başka bir şey değildi.

Mozart Etkisi Salgın Haline Gelince

Zeka seviyenizi hızlıca artırmak hiç bu kadar kolay olmamıştı. Bu sonuçlar insanların dikkatini çekti. Lise öğrencileri sınavlarına çalışırken Mozart dinlemeye başladılar. Rauscher bir sonraki deneyinde, Mozart’ın müziğinin farelerin labirenti öğrenme yeteneklerini artırdığını öne sürdü. Bilim insanları başka bestecilerin bestelerini de değerlendirdi. Schubert, Mendelssohn ve Yanni gibi diğer “karmaşık” müzisyenlerin yapıtlarının da Mozart’ın iyileştirme etkisini yarattığı keşfedildi.

Ama asıl patlama Mozart dinlemenin bebeklerin zeka düzeyini artırdığına dair söylentiler çıkınca gerçekleşti. Genç dahiler yaratma heveslisi hırslı anne-babalar Mozart çılgınlığına kapıldı. “Bebekler için Mozart” CD’leri müzik listelerinin zirvesine fırladı. Mozart’ın müziği doğumhanelerde çalınmaya başlandı.

Ama ilginç olan şey, Mozart’ın müziğini dinleyerek bir bebeğin zekasının gelişeceğini öne süren tek bir deneyin bile yapılmamış olmasıydı. Klasik müziğin bebekleri daha zeki yaptığı düşüncesi gazeteler, der­giler ve kitaplarda sayısız kez tekrar edildi. Hala devam ediliyor. Tabi ki bu, üreticilerin konu ile ilgili materyalleri pazarlaması sayesinde oluyor. Günümüzde hala bu fenomene inanan binlerce kişi mevcut ki mevcut ürünler pazarda hala yerini koruyabiliyor.

Mozart Etkisi’ne karşı uyanan bu muazzam ilgi, bilim camiasının da bu olguyu daha yakından incelemesine yol açtı.1999 yılında bir başka araştırmada Mozart Etkisi olarak adlandırılan yaklaşık 40 çalışma incelendi. “Mozart Effect-Shmozart Effect” başlıklı bu analiz, klasik müziğin zekayı geliştirdiğini gösteren sıfır kanıt olduğunu buldu.

Sonuç Olarak;

Yapılan çalışmalar, “Mozart etkisi” kavramını geçersiz kılsa da, aynı şeyin müzik eğitimi için geçerli olmadığını hatırlatalım. Çocuğunuza klasik müzik dinletmek muhtemelen beyin gelişimine katkı sağla­mayacak olsa da, başka bir şey bunu gerçekleştirir. Bir müzik enstrümanı çalmayı öğrenen çocuklar, enstrüman çalmayı öğrenmeyenlere kıyasla daha gelişmiş bir mekânsal akıl yürütme yeteneğine sahip olur. Kısacası evinizi müzikle doldurmak gerçekten de çocuğunuzun zekasına katkı sağlar. Ama bunun için sadece pasif tüketiciler olmakla kalmayıp, aktif üreticiler haline gelinmesi gereklidir. Ancak yine de klasik müzikten hoşlanıyorsanız, çocuğunuza dinletmenizin, devamında mucizevi bir gelişim beklemediğiniz sürece bir zararı yok elbette.

Kaynaklar:

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu