İstatistiğin Keyifli Karakterleri: Chernoff Yüzleri

İstatistikler bazen kasıtlı olarak aldatıcı olabilir. Hükümetlerin ve şirketlerin ekonomik iddialarının doğru olup olmadığını anlamak için verilerin doğru analizine bunun içinde istatistiksel bilgilerin açık, doğru ve anlaşılır bir şekilde sunulmasına ihtiyaç vardır. Bunu yaparken, belirli kalıp veya sapma türlerini anlayabilmek için gözlerimizin olağanüstü hassasiyetini kullanabiliriz. Ayrıca yüzlere karşı çok duyarlıyız ve tanıştığımız insanların birçok yönünü yüzleriyle değerlendiririz. Peki bu yüzleri tanıma becerimizi istatistik ile birleştirebilir miyiz?

Herman Chernoff ve Chernoff Yüzleri

İstatistiğin Keyifli Karakterleri: Chernoff Yüzleri
Tipik bir Chernoff yüzü, bir dizi matematiksel ve geometrik ilişki yoluyla geliştirilen insan yüzünün karikatür benzeri bir çizimleridir.

1973’te uygulamalı istatistikçi Herman Chernoff, bilgi görselleştirme tarihindeki en garip ve ustaca fikirlerden birini önerdi – verileri yüzleri kullanarak simgelemek. Chernoff tarafından icat edilen Chernoff yüzleri, çok değişkenli verileri bir insan yüzü şeklinde gösterir.

İstatistiğin Keyifli Karakterleri: Chernoff Yüzleri
Kaynak: Joseph Spinelli and Yu Zhou (2004)

Gözler, kulaklar, ağız ve burun gibi tek tek parçalar, değişkenlerin değerlerini, şekilleri, boyutları, yerleşimleri ve yönleriyle temsil eder. Yani gözler arasındaki boşluk maliyeti, burun boyutu bir işin sürdüğü süreyi, göz boyutları kaç işçinin çalıştığı gibi verileri gösterebilir. Kendisinin yüz kullanmasının arkasındaki fikir yukarıda da değindiğimiz gibi, insanların yüzleri kolayca tanıması ve küçük değişiklikleri zorluk çekmeden fark edebilmesidir.

İstatistiğin Keyifli Karakterleri: Chernoff Yüzleri
Chernoff’un Los Angeles’ta yaşayan insanların bazı özelliklerini sunduğu harita; Kaynak:  Eugene Turner – Life in Los Angeles (1977)

Farklı bilgiler farklı yüz hatları ile anlatılmıştır. Yönteminde 4 farklı yüz hattını kullanmıştır. Bunlar, kafa yapısı, ağız ifadesi, kaş ve göz ifadesi ve ten rengidir. Her bir özellik üçer farklı sınıfa ayrılmıştır. Daha sonrada işin içine 10 farklı yüz ifadesi dahil edilmiş (kafa yapısı, göz yapısı, göz bebeği büyüklüğü, kaş çatıklığı, burun büyüklüğü, ağız şekli, göz çekikliği, göz büyüklüğü, ağız büyüklüğü, ağız açıklığı) ve tematik haritalar hazırlanmıştır. Bazı bilim insanları bu yöntemi çok fazla bilgi içeren uygulamalarda uğraştırıcı bir yöntem olarak bulsalar da, Chernoff yüzleri ilginç olduğu kadar bilgiyi kolay algılamayı sağlayan bir keyifli yöntemdir.

Göz atmak isterseniz…

Kaynak:

  • Chernoff Yüzleri ile ilgili sorunları anlatan bir yazı https://maphugger.com/
  • John Barrow; 100 Essential Things You Didn’t Know You Didn’t nowabout Math and the Arts

Matematiksel

Sibel Çağlar

7 yıl Kadıköy Anadolu Lisesinin devamında lisans eğitimimi Marmara Üniversitesi İng. Matematik öğretmenliği üzerine tamamladım. Devamında 20 yıl çeşitli özel eğitim kurumlarında matematik öğretmenliği ve eğitim koordinatörlüğü yaptım. 2015 yılında matematiksel.org web sitesini kurdum. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu