Kas Hafızası: Kaslarınız Bir Beceriyi Gerçekten Hatırlıyor mu?

Müzik, resim eğitimi esnasında ya da spor yaparken kas hafızası diye bir şeyden bahsedildiğini duymuş olmalısınız. “Pratik yapmak mükemmelleştirir” söyleminin bilimsel karşılığı gibi gözüken kas hafızası tabiri karşısında da muhtemelen aklınıza bazı sorular takılmıştır. Sonucunda ahtapotlardan farklı olarak nöronlarımız kollarımıza ya da bacaklarımıza dağılmış durumda değildir. Peki o zaman adı geçen bu hafıza tam olarak nedir? Bilimsel açıdan gerçekliği var mıdır? Yoksa bu da diğer pek çok şey gibi bir pazarlama stratejisi midir?

Kas Hafızası Nedir?

Kas hafızası, kime sorduğunuza bağlı olarak farklı anlamlara gelir. Bir çok kişi için kas hafızası, bir motor görevi çok iyi öğrendikten sonra, bu görevi bilinçli bir çaba harcamadan gerçekleştirme becerisidir. Ancak biyologlar ve sinir bilimciler bunu size daha farklı bir biçimde açıklayacaktır. Size muhtemelen kas hafızasının, kas hücrelerinin hücresel hafızası olduğunu söyleyeceklerdir. Terim, egzersizin neden olduğu kas hücrelerindeki değişiklikleri ifade eder. Artık düzenli egzersiz yapmıyor olsanız bile, kaslar egzersizin etkilerini hatırlıyor gibidir.

Hayatında hiç halter kaldırmadıysanız, ilk denemede ya başarılı olamaz ya da çok düşük ağırlıklarda çalışmak zorunda kalırsınız. Belli bir aşamaya gelmek için sağlam bir biçimde antrenman yapmanız gerekmektedir. Ancak, çalışmaya bir mola verip aylar sonra geri dönerseniz, neredeyse baştan başlamak zorunda kalırsınız.

İşin güzel kısmı, bu sefer önceki becerinize erişmeniz için gerekli olan süre çok daha az olacaktır. Aynı durum tercih ettiğiniz egzersiz ne olursa olsun geçerlidir. Kaybedilen kasları tekrar yerine koymak her zaman daha kolaydır.

Kas Hafızası Örnekleri

Bisiklete binmeyi bilmeniz ve muhtemelen asla unutmayacağınız gerçeği, belirli kasların güçlenmesini gerektirse de, yeni becerilerin öğrenilmesi için önemli olan süreçler, kaslarda değil, esas olarak beyinde meydana gelir. Bisiklete binmek, yüzmek, koreografi öğrenmek gibi bir beceriyi uyguladığınızda, beyninizi birçok farklı kas hareketi arasında koordinasyon sağlamaya zorlarsınız.

Başarılı bir bisiklet sürmek için aynı anda birkaç şey yapmanız gerekir. 
Duruşunuzu dik ve denge merkezinizi koruyacak şekilde tutmanız, tekerlekleri hareket ettirmek için bacaklarınızın pedalları döndürmesi ve kollarınız ile kolları hareket ettirmeniz gerekir. 
Bütün bunlar, koordine etmek için birçok eşzamanlı kas hareketi gerektirir ve duyularınızı hızlandırır.

Beyin nöronlardan oluşur ve bu nöronlar yol yapmak için birbirleriyle bağlantı kurar. Bu nöronal yollar boyunca beyin, vücudun çeşitli bölgelerinden bilgi alır ve bilgi gönderir. Bununla birlikte, bu nöronal yollar başlangıçta iyi döşenmemiştir. Bu yolların daha düzgün hale gelmesi ve bilginin daha verimli bir şekilde geçmesine izin vermesi pratik ve sürekli kullanımla olur.

Sonuç olarak telefon numaralarını hatırlamak için gelişmesek de ellerimiz ya da vücudumuz ile yaptığımız şeyleri anımsama da son derece iyiyiz. Ayrıca bunun için ek bir anımsatıcı kullanmamıza gerek yok. Sadece pratik yapmamız gerekiyor. Ancak bu bahsettiğimiz şey tam olarak kas hafızası değildir.

Kaslarımızın da Farklı Bir Kas Hafızası Vardır

Kaslarımız, kas liflerinden ve her kas lifi de kas hücrelerinden oluşur. Normalde bir hücrenin yalnızca bir çekirdeği vardır. Bununla birlikte, kas hücreleri, içlerinde miyonükleus adı verilen çok sayıda çekirdeğe sahip birkaç hücre türünden biridir.

Egzersiz yapmak kasları zorlar. Bu gerginlik, vücudun daha sonra tamir etmesi gereken yorgun ve hasarlı kaslarla sonuçlanır. Bu onarım sürecinde kaslar, mevcut hücrelere yeni hücreler ve miyonükleuslar ekler. Bu da, kas kütlesini arttırır. Sonunda da kasları ve dolayısıyla sizi daha güçlü yapar.

Bir kas lifi

Yoğun egzersiz nedeniyle kas kütlesindeki bu artışa hipertrofi denir. Egzersiz yapmayı bıraktığınızda, kaslarınız ekstra kas kütlesini kaybeder (atrofi), ancak eklenen yeni miyonükleus kalır. Kas kütlesi kaybı aslında, kastaki proteinlerin kaybıdır. Egzersize geri döndüğünüzde, daha önce kazanılmış miyonükleuslar nedeniyle gücünüzü daha hızlı geri kazanmanız olasıdır. 

Kasları hipertrofi noktasına kadar strese soktuğumuz zaman, güçlenmeleri için yeni hücreler ortaya çıkıyor. Uzun zaman boyunca kaslarınızı kullanmazsanız aynı şeyin tersi olacağı düşünülüyor. Ancak sürecin nasıl işlediği ile ilgili detaylar araştırma aşamasında.

Aslına bakarsanız, kas hafızası üzerine yapılan araştırmalar yenidir ve bunun nasıl gerçekleştiğini henüz hipotez aşamasındadır. Sürecin bir protein sentezi ve diğer hücresel değişiklikler sayesinde gerçekleştiği düşünülmektedir. Tüm bu sürecin gençlik döneminde daha etkili biçimde işlediği bilinmektedir.

Sonuç olarak kaslarınız spor salonunda geçirdiğiniz zamanı, beyniniz de spor salonunda yaptığınız hareketlerin sırasını hatırlamanızı kolaylaştırmaktadır. Bu nedenle bir spor yaparken, bir enstrüman çalarken, olası ara verme durumlarında, her şeye yeniden başlamanıza neden olmadığı için kas hafızanıza teşekkür etmeniz gerekiyor.



Kaynaklar ve ileri okumalar


Dip Not:

Matematiksel, 2015 yılından beri yayında olan ve Türkiye’de matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.
Başa dön tuşu