Para İle İlgili İlginç Bir Soru: Zengin Konuk Paradoksu

Günümüzde ne yazık ki hemen herkes bir biçimde borç ile yaşamak zorunda kalıyor. Birazdan size aktaracağımız hikaye de ekonomik sorunlarla boğuşan bir sahil kasabasında geçiyor. Bu kasabada sezon kötü geçtiği için herkes birbirinden borç alarak yaşıyor. Bu borçluluk durumu da günün birinde Zengin Konuk Paradoksunun ( The Rich Guest Paradox) doğmasına neden oluyor.

Bu kasabada ayrıca kapanma gerçeği ile yüzleşmek üzere olan bir de otel bulunuyor. Otelde sadece kasabanın doktoru konaklıyor. Bir gün beklenmedik bir anda bir zengin bir müşteri kasabaya geliyor ve geceyi bu otelde geçirmeye karar veriyor. Resepsiyona 100 dolar para bırakıyor ve zaten boş olan otelde kalacağı odayı seçmek için odaları turlamaya başlıyor.

Otel sahibi 100 dolarlık banknotu alır almaz hemen kasaba gidip biriken borcunu kapatıyor. Kasap parayı alında hemen hayvanları tedarik ettiği çiftliğe olan borcunu ödüyor. Hayvan yetiştiricisi 100 dolarlık banknotu alıyor ve hemen yem ve yakıt tedarikçisine olan borcunu ödüyor.

Tedarikçi hemen 100 dolarlık banknotu alıyor ve kasabanın doktoruna biriken borcunu ödüyor. Zaten otelde konaklayan doktor da bu parayı borcu karşılığında otel sahibine veriyor. O sırada zengin turist, odaları inceledikten hiçbir odayı beğenmediğini söyleyerek 100 dolarlık banknotu alarak kasabayı terk ediyor.

Sonuç bu yüz dolar elden ele dolaştığı için herkes birbirine olan borcunu ödemiş oluyor. Sonucunda kimse bir şey kazanmadı. Kimse bir şey üretmedi. Ama şimdi herkes daha mutlu. Çünkü herkes bir biçimde borcunu ödedi. Bu durumda bu borç gerçekten var mıydı? 

Zengin Konuk Paradoksunun Çözümünü Nasıl Düşünmeliyiz?

Okuduğunuz bu hikaye, farklı anlatılarla, yıllardır internette dolaşıyor. Bu yüzden ilk olarak kim tarafından kaleme alındığını belirlemek mümkün olmadı. Bu hikaye bize para dediğimiz kavramın aslında ne olduğunu daha iyi anlamamız açısından fayda sağlıyor.

Aslında sizin de fark ettiğiniz gibi ortada belli bir paradoks yok. Bunun nedenini anlamak için en iyi arkadaşınızdan geçen ay 1000 TL borç aldığınızı, ancak kendisinin de 3 ay evvel sizden 1000 TL borç aldığını düşünün. Bu durumda ödeşmişsinizdir. Kasabada olan da bu. Sonucunda hepsi birbirlerinden belli bir miktarda para almışlar ve sonrasında da borçlarını ödemişlerdir.

Ancak elbette bunun için belli bir başlangıç gerekiyordu. Bu da zengin bir müşteri sadesinde mümkün oldu. Ortaya koyduğu 100 dolar kasaba piyasasını hareketlendirdi. Bu da kasaba ekonomisinde bir para döngüsü sağladı. Hareket halinde olan bu para sayesinde de kasap yeni et, çiftçi yeni yem aldı. Doktor da kirasını ödeme şansını yakaladı.

Nakit akışı, paranın iş, proje veya finans alanında hareketine verilen isimdir. Bu bir işletmenin kasasına giren ve çıkan paranın tamamını ifade etmektedir. Aslında zengin konuk paradoksu bize nakit para akışının gücünü göstermektedir.

Bu arada aslında bu hikayede olaylar küçük bir kasabada geçiyor. Bu kasabada aslında herkesin ödenmemiş borcu olduğu gibi ödenmemiş alacağı da var. Aslında hepsi bir yerde toplanıp bir araya gelseler ve kimin kimden ne alacağı var, kimin kime ne borcu var konuşsalar sıcak paraya ihtiyaç duymadan sorunu kolaylıkla halledebilirlerdi. Ancak elbette su sadece hayali bir küçük kasabada mümkün olabilirdi.



Kaynaklar ve ileri okumalar


Dip Not:

Matematiksel, 2015 yılından beri yayında olan ve Türkiye’de matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.

Bir Yorum

Başa dön tuşu