İlk İslam Filozofu: El-Kindi

Dokuzuncu yüzyılın başlarında doğan filozof, matematikçi, Ebu Yusuf Yakup bin İshak el-Kindi (801-866) Arap Müslüman filozof, polimath ( (birden fazla alanda ihtisas sahibi olan kişi), matematikçi, hekim ve müzisyen idi.

Al-Kindi İslami peripatetik (Aristotelesçi: Aristoteles felsefesinde yoğunlaşanlar: Aristoteles felsefe tartışmalarını gezinerek yaptığı için, Aristoteles okulu Peripatos adını almış.) filozofların ilki ve “Arap felsefesinin babası” olarak bilinir.

Al-Kindi Küfe’de doğdu ve Bağdat’ta eğitim aldı. Soylu bir ailede yetişen Kindi; felsefeden, matematik, astronomi ve gemolojiye (değerli taşların incelendiği alan) kadar farklı alanlardaki derin bilgisiyle çok fazla eser üretti.

Optik ve müzik gibi konularda da matematiksel yazılar yazdı. Antik Yunan felsefesini benimsemiş ve bu ekolde üretilen bazı eserleri Arapça’ya çevirmiş ilk isimlerden biri sayılmaktadır. Aristotelesçi yaklaşımı benimsediği için, onun çalışmalarıyla ayrıca ilgilenmiş ve Aristotelesçiliğe (Aristotelianism) Aristoteles’in de pek çok eserini çevirerek katkı sağlamıştır. Bu kitaplardan biri de Fizik ve Metafiziktir.

İtalyan araştırmacı Gerolamo Cardano tarafınfan Orta Çağ’ın en büyük on iki akıl bilimcisinden biri olarak anılan El-Kindi’nin en bilinen eserlerinden ”İlk Felsefe Üzerine” (On First Philosophy) bilinen ilk senkretizm (bağdaştırmacılık yani farklı inanışların bir potada eritilebilmesi) eserleri arasındadır.

El-Kindi

Ancak bu eserin sadece dört bölüme ayrılan ilk parçası mevcut durumdadır. El yazması bazı eserlerinin de şuan İstanbul’da olduğu da belirtiliyor **bazı kaynaklarda.

Yukarıda bahsettiğimiz kitapta ilk kısım, Yunan felsefesini destekleyen bir bölümü temsil ediyor. İkinci bölüm, El-Kindi’nin sonsuzlukla ilgili ünlü tartışmasını içeriyor. Üçüncü ve dördüncü, “gerçek olanın” varlığını, tüm şeylerde birliğin kaynağı olan Tanrı’yı ​​belirlemeye çalışıyor.

Kindi’nin İstanbul’daki el yazmaları arasında aynı zamanda On the Intellect eserinin de olduğu belirtiliyor. Ayrıca El-Kindi’nin psikoloji ve etik teorileriyle ilgili hayatta kalan tek önemli çalışması olarak On Dispelling Sorrow (Kederi Giderme Üzerine/ Üzüntüyü Yenmenin Çareleri) adlı eserinin olduğu düşünülüyor.

El-Kindi ile ilgili en şaşırtıcı gelen noktalardan birisi kendisinin Albert Einstein tarafından geliştirilen genel görelilik kuramının (izafiyet teorisi) temellerini atan kişi olduğunun iddia edilmesi. Ancak konu hakkında yeterli kaynak bulamadığım için -kitaplarını okuma fırsatı bulursam- bu iddiayı detaylandırmayı bir başka yazımıza bırakıyorum.

El-Kindi

Kindi’nin optik ve tıp (özellikle de ilaçların bileşimi) alanındaki çalışmaları oldukça dikkat çekmiş, üzerine epey yazılıp çizilmiştir. El-Kindi’nin bu tür konulara yaklaşımında matematik kullanımı yaygın görülmektedir. Ayrıca müzik hakında da matematiksel temelde pek çok eser yazdığı, ancak bu eserlerinin çoğunun kayıp olduğu iddia ediliyor.

El-Kindi’nin optikte geometriyi kullandığı çalışmalarıyla Öklid geleneğinin takipçisi olduğu düşünülüyor.. Perspektif, gölgeler, kırılma, yansıma vb. olayları açıklamak için geometrik yapıların kullanan Kindi, Işınlar Üzerine Bilimsel İnceleme (Treatise On Rays) eseriyle en iddialı çalışmalarından birini oluşturdu. Bu eserin de sadece Latince olarak muhafaza edildiği belirtiliyor.

Kindi’nin felsefe, tıp, matematik, astronomi, ilahiyat, siyaset, müzik, psikoloji, diyalektik, kimya alanında toplam 281 adet eseri olduğu sanılmakla beraber, eserlerini konularına göre on yediye ayırarak tasnifleyen ilk kişi olan İbnü’n-Nedim’e göre; kendisinin düzenlediği liste baz alındığında, El-Kindi’nin toplam eser sayısı 241 adettir.

***

El-Kindi, Oxford University Press’in (OUP) Düşünme Dünyası için Akademik Kavrayışlar ile uğraşan ekibi tarafından 2016’da ayın filozofu seçilmişti.

El-Kindi’nin yazdığı eserlerin dışında, bazı e-ticaret sitelerinde kendisi hakkında yazılmış bazı kitaplar da mevcut. İlk gözüme çarpanlar Kindi’nin yazdığı, Peter Adamson ve Peter Pormann’ın editörlüğünü yaptığı El-Kindi’nin Felsefi Çalışmaları ve Tony Abboud’un ele aldığı Orta Çağ’ın Muhteşem Müslüman Felsefecileri ve Bilim İnsanları: Arap Felsefesinin Babası El-Kindi çalışması oldu.

Kaynaklar

** https://plato.stanford.edu/entries/al-kindi/

* https://blog.oup.com/2016/10/philosopher-of-the-month-al-kindi/?utm_content=buffer2812d&utm_medium=social&utm_source=facebook.com&utm_campaign=buffer

* https://www.academia.edu/36457042/Al-Kindis_Theory_of_The_Magical_Arts_A_Commentary_on_Al-Kindis_Treatise_On_Rays

* https://dusunbil.com/oupun-ayin-filozofu-olarak-sectigi-el-kindi-ve-felsefeye-katkilari/?utm_source=ReviveOldPost&utm_medium=social&utm_campaign=ReviveOldPost

Ceren Demir

Kendini, insanları, dünyayı tanıma ve anlama çabasında, belki de kaosta olan , filmin oyuncularından, dünya üzerindeki küçücük noktalardan biriyim. Pamukkale Üniversitesi ve AGH University of Science and Technology' de Uluslararası Ticaret ve Finans alanında kendimi eğitmeye çalıştım. Dokuz Eylül Üniversitesi'nde Ekonomi bölümünde yüksek lisansa devam ediyorum. Voleybol sporunda antrenör yardımcılığı yaptım ve lisanslı oynadım. Spora ve sanata düşkünüm. Resim yapmayı çok seviyorum. Klasik müziğe, doğaya, doğa sporlarına, felsefeye, psikolojiye, kitaplara ilgi duyuyorum. Okumayı, yazmayı, öğrenmeye çabalamayı çok seviyorum. Sanıyorum 7. günlüğüme başlayacağım. Satranç ve Rusça'ya merak saldım. Bahsettiğim tüm 'bencil' bilgilerimi önemsiz sayıyorum. Sadece denizdeki kum tanelerinden biri olduğumun farkındayım. Ancak okyanusları merak etmekten vazgeçemiyorum.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Başa dön tuşu
Kapalı