Occam’ın Usturası: Bir Basitlik İlkesi

Occam’lı William, Orta Çağ’ın karanlığını aydınlatmaya çalışan bir filozof, bir dogma savaşçısı idi. Akıl ve mantık üzerine yazıları nedeniyle kilise, 1328 yılında düşüncelerini tehlikeli bularak kendisini mahkum etti…

Occam’lı William’ın çok bilinen bir sözü günümüzde Occam’ın Usturası diye adlandırılıyor:

“Entia non sunt multiplicanda praeter necessitatem.” 

Türkçe’ye çevirecek olursak:

“Zorunluluk olmadıkça varlıkları çoğaltmamak gerekir.” 

Occam’ın Usturası diye bilinen ve basitlik ilkesi diye adlandırılabilecek yaklaşım çok basit bir mantığa dayanıyor:

Bir olgunun açıklanması, mümkün olan en az varsayıma dayanmalıdır.

Gereksiz olan ayrıntılar elimine edilirse doğru yaklaşımı bulmak mümkün olur. Latince’de buna Lex Parsimoniae (yalınlık yasası) deniyor.

Özetle, eğer bir meseleyi çözmek için iki yaklaşım varsa daha az varsayıma dayanan daha az varlık ortaya koyan basit olan yaklaşım tercih edilmelidir. Bu yaklaşımda usturaya verilen sembolik rol, sorunu anlamak ya da çözmekte gereksiz olan varlıkların kesilip atılmasını sağlamasıdır.

Aslında bu düşünce biçimi Occam’lı William’dan çok önce Aristoteles tarafından kullanılmış  “daha mükemmel olan daha az işlem gerektirendir” ilkesi olarak ortaya konulmuştur.

Bu ifade, Williamın bu yaklaşımı Aristoteles’in yazdıklarından öğrenmiş olduğunu ortaya koyuyor. Üstelik bu yaklaşımın adına ustura sözcüğünü ekleyen de o değil. Bu deyim ilk olarak Occam’ın Usturası adı altında İngiliz matematikçi Rowan Hamilton tarafından 1852 yılında yayınlanmış bir çalışmada yer almış.

Occam’ın usturası ilk bakışta çok iyi bir yöntem gibi görünse de kullanılış biçimine göre bilimsel bir yöntem olmaktan uzaklaşabildiği, hatta bilim karşıtı bir yöntem haline dönüşebildiği ortaya çıkıyor. Bilim, gerek koşulla yetinmez, gerek koşulun yanında yeter koşulu da arar. Bilimi, inanç ve kabulden ayıran ayrıntılar arasında en önemlilerinden biri de zaten budur.

İşte bu nedenle Occam’ın Usturasını bilimsel araştırmalara uygularken çok dikkat etmek gerekir. Bazen ayrıntılar, işin özü kadar önemlidir. Ayrıntıları kenara atayım derken insan kendisini bilim dışı alanlarda bulabilir.

O nedenle Occam’ın Usturası yaklaşımını aynı konuyu açıklayan birden fazla çözüm aynı sonuçlara varıyorsa bunlar arasında en basit olanı tercih edilmelidir biçiminde anlamak gerekir.

Einstein bu noktada çok önemli bir uyarı yapıyor: “Her şey olabildiğince kolay yapılmalı ama daha basit değil.” Einstein’ın bu uyarısı Occam’ın Usturası yaklaşımının bilimsel araştırmaya yanlış biçimde uygulanmasını önlemeyi amaçlıyor.

Olanaksız görünenleri saf dışı etmek için ayrıntılara bakmak gerekir. Bilimle uğraşırken ayrıntılara bakmak asla ihmal edilmemelidir. Çünkü bir Türk Atasözünde de vurgulandığı gibi; “Şeytan ayrıntıda saklıdır.”

Kaynaklar: 

http://www.canaktan.net/canaktan_personal/aktan-seyyah/hayat_hakikat/occam.html

http://www.mahfiegilmez.com/2017/07/occamn-usturas.html

Matematiksel

Paylaşmak İsterseniz

Yazıyı Hazırlayan: Matematiksel

Bu yazı gönüllü yazarlarımız tarafından hazırlanmış veya sitemiz editörleri tarafından belirtilen kaynaktan aslına uygun kalınarak eklenmiştir.

Bunlara da Göz Atın

Isaac Newton’a Göre Dünyanın Sonu 2060 Yılında Gelecek

Dünyanın gelmiş geçmiş en iyi fizikçilerinden biri olarak tanınan Isaac Newton, bilindik bilimsel çalışmalarının yanı …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

ga('send', 'pageview');