Sinirbilim

Değişim Körlüğü: Farkları Görebiliyor musunuz?

Muhtemel bu yazıyı okuyan herkes bir yerlerde iki resim arasındaki farkı bulun bulmacası ile karşılaşmış ve istemsiz bir biçimde çözmeye çalışmıştır. Bu tip sorular genelde çocuklar için tasarlansa da aslında yetişkinler içinde önemli bir gerçeği vurgular. Aşağıya bir örneğini ekledik. İki resim arasındaki farkı ilk bakışta görebildiniz mi?

Bu tür bir bulmaca önemsiz görünse de, aslında algıyla ilgili önemli bir gerçeği ortaya çıkartır. Görünüşte benzer şeyler arasındaki küçük farkları görmeme eğiliminde olduğumuz için, bizi başlangıçta gördüklerimize karşı daha dikkatli olmamız konusunda uyarır. Aslında, psikologlar bu durumu değişim körlüğü olarak adlandırırlar. Beynimiz gerçekten de etrafımızda olan biteni görmek konusunda yeterince iyi değildir. Bunu deneyimlemek isterseniz kısa bir zaman ayırıp aşağıdaki videoyu izleyiniz. Konuşmalara değil sahneye odaklanın. Bakalım, videoda gerçekleşen tüm değişiklikleri belirleyebilecek misiniz?

İnanılmaz, değil mi? 21 değişikliğin tamamını da fark edebildiniz mi?

Değişim Körlüğü Neden Gerçekleşiyor?

Dünyayı anlamlandırmak için beynimizin gördüğümüz şeyler arasında hangisinin en önemli olduğunu belirlemesi, kaynaklarını bu önemli olana odaklaması ve geriye kalanları çöpe atması gerekiyor. Bu hesaplamalar şaşırtıcı derecede karmaşıktır ve beynimizin hesaplama rezervleri büyük olsa bile sonsuz değildir. Yukarıdaki resme baktığımızda, büyük detayları fark ederiz ancak kayanın dibinde güneşlenen bir grup insanın olmadığını görebilmemiz için detaylara odaklanmamız gerekir.

Psikologlar bu fenomeni değişim körlüğü olarak adlandırıyor. Ve aslında bu değişim körlüğü dikkati dağılmış araba sürücülerinden, güvenilmez görgü tanıklıklarına kadar bir çok sorun ile yüzleşmemize neden olur. Psikolog Danial Simons, durumun sebebini şöyle özetliyor; eğer her şeyi belirleseydik, dikkatimizi odaklayamazdık. Bu yüzden beynimiz, önemsiz olduğunu varsaydığı detayları kaydetmeyi başaramıyor. Fakat iki resim arasındaki farkı bir kere gördüğümüz zaman, beynimiz bunu belirgin nesnelerden biri olarak kaydediliyor ve o zaman bir daha görmemezlik edemiyoruz.

Değişim körlüğü sadece bulmacalarda karşımıza çıkmaz. İşe giderken yıllarca aynı yolu kullandığınızı düşünelim. Muhtemel bu yolda bir günden diğerine meydana gelen küçük değişiklikleri fark edemezsiniz. Yolun kenarındaki bir evi farklı renge boyadıkları, yeni açılan bir dükkan gibi detaylar pek dikkatimizi çekmez. Sonra bir sabah yine evden işe giderken bir anda sokakta bir fark olduğu dikkatinizi çeker. Bir değişikliği fark eder etmez de diğer değişiklikler birden daha kolay fark edilir hale gelir.

Değişim Körlüğü hakkında daha fazla bilgi edinmek isterseniz: Bakan Kör Olma Durumu: İstem Dışı Körlük


Kaynaklar:

Matematiksel

Sibel Çağlar

7 yıl Kadıköy Anadolu Lisesinin devamında lisans eğitimimi Marmara Üniversitesi İng. Matematik öğretmenliği üzerine tamamladım. Devamında 20 yıl çeşitli özel eğitim kurumlarında matematik öğretmenliği ve eğitim koordinatörlüğü yaptım. 2015 yılında matematiksel.org web sitesini kurdum. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.