Bilgisayarın Anası: Ada Lovelace

Ünlü İngiliz şair Lord Byron’ın kızı Ada Gordon (kocasının unvanı nedeniyle Lovelace Kontesi) bilgisayar tarihinin ilk öncülerinden kabul edilir.

Matematik ve bilgisayar tarihine geçmesinin nedeni, Babbage’ın “Analitik Makine” adlı ilkel bilgisayarı için yazdığı bir algoritma olmuştur. Bu Analitik Makine hiçbir zaman yapılmasa bile 1940’larda ilk modern bilgisayarın gelişmesine ilham vermiştir.

Asıl adı Augusta Ada Byron King olan Ada Lovelace 10 Aralık 1815’te Londra’da doğdu. Ada doğduktan bir ay sonra Lord Byron eşinden ayrıldı ve babası Ada 8 yaşındayken öldü. Ada’nın annesi Lord Byron’a kızgın kalmıştı ve kocasında delilik olarak gördüğü davranışlarını kızının da geliştirmemesi için onu matematiğe ve mantığa ilgi duyacak biçimde yetiştirdi. Zaten kendisi de matematiğe aşırı ilgi duymaktaydı.

Ada özel olarak 19. yüzyılın ünlü araştırmacıları ve bilim insanları olan William Frend, William King ve Mary Somerville tarafından matematik ve bilim alanlarında eğitildi. Son hocalarından birisi de matematikçi ve mantıkçı olan Augustus De Morgan’dı. 1832’den yani 17 yaşından beri dikkate değer matematiksel yetenekleri ortaya çıkmaya başladı.

1833’te, Cambrige Üniversitesi’nde matematik profesörlüğü yapan Charles Babbage’la tanıştı. Babbage Ada’nın çözümleme kabiliyetinden etkilenmişti 1843’de “Eğer mümkünse bu dünyayı, dünyanın dertlerini ve birçok şarlatanını unutun. Sayıların büyücü kadını dışında her şey kısa bu dünyada.’’ diye yazdı Ada hakkında.

1835’te William King ile evlendi, iki oğlu ve bir kızları oldu. 1838’de “Lovelace Kontesi” unvanını aldı. Fakat çocukları ve sosyal hayatı Lovelace’ın çalışmalarına engel değildi.

Hiçbir zaman sıradan, evinin kadını olmadı, matematiğe ve müziğe hayattan kaçış noktaları olarak sığındı.

Lovelace’ın en büyük destekçisi Babbage, 1834’te yeni bir tür hesaplama makinesinin planlarını yapmıştı. O sıralarda İtalyan matematikçi Louis Menabrea’nın Analitik Makine hakkında 1842’de Fransızca yayımladığı inceleme yazısını bir İngiliz bilimsel dergisi için çeviren Ada Lovelace, çeviriye eklediği notlarda Bernoulli sayılarının Babbage’ın makinasıyla nasıl kullanılabileceğini açıkladı.

Charles Babbage
Charles Babbage

Bu metot, tarihçiler tarafından dünyanın ilk bilgisayar programı olarak kabul edilmiştir. Böylece Ada Lovelace “ilk programlamacı” unvanına sahip oldu.

Babbage’ın tasarladığı bu makine, günümüz bilgisayarlarının temelini oluşturur. Ada Lovelace’ın notları aynı zamanda yazılım kavramının da bir tanımlamasını yapar.

Ada Lovelace 27 Kasım 1852’de kanserden öldü ve hiç karşılaşmadığı babasının yanına gömüldü. 

Bugün bile, Ada Lovelace’ın çalışmalarının önemli katkılarını bilgisayar bilimi üzerinde bıraktığı etkilerden görebiliriz.

ABD Savunma Bakanlığı yararına yaratılmış bilgisayar dili Ada, onun isminden gelmiştir. 1998 den beri, İngiliz Bilgisayar Topluluğu (British Computer Society) onun adında bir madalya ödülü vermektedir. 2008’de bilgisayar bilimindeki kadın öğrenciler için onun adında yıllık bir yarışma başlatmıştır. İngiltere’de kadın üniversite öğrencileri için verilen yıllık konferans BCS Women Lovelace Colloquium adını Ada Lovelace’dan almıştır.

Rahat ve şatafatlı bir hayat sürme şansı varken kendini bilime adayan ve günümüzün bilgisayar programcılığının temelini atan bu kadına bir teşekkür borcumuz var.

Sibel Çağlar

Hakkında okuyabileceğiniz kitaplar: 

  • Moore, Doris Langley-Levy. Countess of Lovelace: Byron’s Legitimate Daughter.
  • Toole, Betty A. and Ada King Lovelace. Ada, the Enchantress of Numbers: Prophet of the Computer Age. 1998.
  • Woolley, Benjamin. The Bride of Science: Romance, Reason and Byron’s Daughter. 2000.

Kaynak:

http://womenshistory.about.com/cs/sciencemath1/a/bio_lovelace.htm

Matematiksel

Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim… Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere... Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Başa dön tuşu
Kapalı