Ünlü Matematikçiler

Ada Lovelace: Bir Matematikçi ve Bilgisayar Programcılığının Öncüsü

Bilgisayarların bize günlük hayatımızda büyük ölçüde rehberlik ettiği günümüzde, bilgisayar programcılığı mesleği de popüler hale geldi. Meraklı biri sorabilir: İlk bilgisayar programcısı kimdi? Fikir birliğine göre, Ada Lovelace olarak bilinen İngiliz matematikçi Augusta Ada King Noel, Lovelace Kontesi bu onuru taşıyor.

Augusta Ada Byron adıyla doğan ve günümüzde yaygın olarak Ada Lovelace 1815’te Londra’da doğdu. Babası ünlü İngiliz şair Lord Byron‘du ancak anne ve babasının ayrılması neticesinde Ada annesi tarafından yetiştirilecekti. Lovelace sadece matematikle değil, mekanik ve bilimsel her şeyle ilgileniyordu. Henüz ergenlik çağında olmasına rağmen onu Flyology adlı bir kitap yazmaya iten uçma fikri onu büyülüyordu. Ada özel olarak 19. yüzyılın ünlü araştırmacıları ve bilim insanları olan William Frend, William King ve Mary Somerville tarafından matematik ve bilim alanlarında eğitildi. Son hocalarından birisi de matematikçi ve mantıkçı olan Augustus De Morgan’dı. 1832’den yani 17 yaşından beri dikkate değer matematiksel yetenekleri ortaya çıkmaya başladı.

Ada Lovelace ve Charles Babbage Birlikteliği

1833’te bir partide Cambrige Üniversitesi’nde matematik profesörlüğü yapan Charles Babbage’la tanıştı. Babbage’ın fark makinesi (mekanik bir hesap makinesi) Ada’yı çok etkiledi ve nasıl çalıştığını öğrenmek, daha fazla bilgiye sahip olmak için uğraştı. Babbage da 17 yaşındaki bu kızdaki bu bilim hayranlığından etkilenmişti. 1843’de “Eğer mümkünse bu dünyayı, dünyanın dertlerini ve birçok şarlatanını unutun. Sayıların büyücü kadını dışında her şey kısa bu dünyada.’’ diye yazdı Ada Lovelace hakkında. 1835’te William King ile evlendi, iki oğlu ve bir kızları oldu. 1838’de “Lovelace Kontesi” unvanını aldı. Fakat çocukları ve sosyal hayatı Lovelace’ın çalışmalarına engel değildi. Hiçbir zaman sıradan, evinin kadını olmadı, matematiğe ve müziğe hayattan kaçış noktaları olarak sığındı.

Charles Babbage
Charles Babbage

İngiliz hükümeti desteğini çektiğinden fark makinesi hiç tamamlanamadı. Bunun üzerine Babbage daha karmaşık hesaplamalar yapabilecek bir “analitik makine” üzerinde çalışmaya başladı. Bu makine verileri depolamak için kartlar kullanıyordu. 1841’de Babbage, Torino Üniversitesi’nde Analitik Makineyi anlatması için bir konferans vermeye davet edildi. Sonunda İtalya’nın başbakanı olacak matematikçi Luigi Menabrea, dersle ilgili notlar aldı ve bunları Fransızca olarak yazıya döktü.

Analitik Makine

Analitik makine, 1843’te King George III Müzesinde sergilenmeye başladığında müzenin ilgi odağı oldu.

1843’te Babbage’ın arkadaşı Charles Wheatstone, Lovelace’den Fransızca notları İngilizceye çevirmesini istedi. Ada Lovelace, çeviriye eklediği notlarda Bernoulli sayılarının Babbage’ın makinasıyla nasıl kullanılabileceğini açıkladı. Bunu yaparak, bir makinenin basit bir hesaplamadan daha fazlasını üretmesi için bir algoritma yazan ilk kişi oldu. Lovelace, elde ettiği başarı ile matematik tarihindeki ilk bilgisayar programcısı unvanını kazandı.

Lovelace’ın, çevirisine dahil ettiği, Bernoulli sayılarını hesaplamak için kullandığı algoritma şeması.

Babbage’ın tasarladığı bu makine, günümüz bilgisayarlarının temelini oluşturur. Ada Lovelace’ın notları aynı zamanda yazılım kavramının da bir tanımlamasını yapar. Ada Lovelace 1852’de 36 yaşında kanserden öldü ve hiç karşılaşmadığı babasının yanına gömüldü. İsmi unutulmaya yüz tutmuşken 1950’de notları tekrar yayımlanınca bir anda dünyaca üne kavuştu.

ABD Savunma Bakanlığı yararına yaratılmış bilgisayar dili Ada, onun isminden gelmiştir. 1998 den beri, İngiliz Bilgisayar Topluluğu (British Computer Society) onun adında bir madalya ödülü vermektedir. 2008’de bilgisayar bilimindeki kadın öğrenciler için onun adında yıllık bir yarışma başlatmıştır. İngiltere’de kadın üniversite öğrencileri için verilen yıllık konferans BCS Women Lovelace Colloquium adını Ada Lovelace’dan almıştır. Rahat ve şatafatlı bir hayat sürme şansı varken kendini bilime adayan ve günümüzün bilgisayar programcılığının temelini atan bu kadına bir teşekkür borcumuz var.

Göz atmak isterseniz:

Kaynak:

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu