Matematiğin Mafyası: Bernoulli Ailesi

Matematiksel bir çok kavram Bernoulli adını taşır. Ancak Bernoulli her zaman aynı Bernoulli değildir.

Johann ve Jakob bir soru üzerine çalışırken

İsviçreli Bernoulli ailesi, matematikteki gelişmeler üzerinde büyük etki yarattı. Aileden dört nesil boyunca, hem soyut matematik hem matematiksel uygulamalar konusunda önemli matematikçiler çıktı. Bu da zamanla onların matematiğin mafyası olarak hatırlanmalarına sebep oldu.

Bernoulli’ler hukuk, tıp ya da teoloji alanlarında eğitim alsa da sonunda ailenin geleneğine uyup profesyonel ya da amatör olarak matematikle uğraşırken buldular kendilerini.  Bu da elbette olumsuz bir de sonuca sebep oldu: Aile içinde rekabetin artması…

Onlardan ve hikayelerinden bir yazıda bahsetmek çok kolay değildir. Bu nedenle yaptıkları çalışmalardan yola çıkarak kısaca özetlemeye çalışalım bu ailenin matematiğe katkılarını…

Jacob -1: Başlangıçta teoloji eğitimi almasına rağmen ailesinin isteğine karşı çıkıp kariyerine matematik ve astronomi eğitimlerini eklemişti. 1676 ve 1682 yılları arasında Avrupa boyunca dolaşarak aralarında Hudde, Robert Boyle ve Robert Hooke’un da bulunduğu o zamanın ileri gelen isimlerinden matematik ve bilim alanındaki en son gelişmeleri öğrendi. 1687’de Basel Üniversitesi’nde profesörlük görevine başladı. O zamana kadar kardeşi Johann Bernulli’yi matematik alanında çalıştırmaya başlamıştı. Jacob kardeşi ile el ele vererek kalkülüsün çeşitli uygulamaları üzerinde çalıştılar. Bu işbirliği Johann’ın matematiksel dehasının olgunlaşmaya başlamasıyla rekabete dönüştü. Birbirleriyle oldukça zor matematiksel problemler üzerinden mücadele ederek karşılıklı olarak yeteneklerini test etmeye başladılar. 1697’ye kadar aralarındaki ilişki tamamen yok oldu.

Johann-1 Türev ve integral hesabını geliştirip Avrupa’ya tanıtmıştır. Marquis de l’Hôpital ilk türev ve integral ders kitabında onun çalışmalarına yer vermiştir. Aşina olduğumuz l’Hôpital Kuralı kendisine aittir. Ayrıca optik, eğriler, analitik trigonometri, sikloid ve üstel fonksiyonlar üzerine yaptığı çeşitli çalışmaları vardır.

Nicolaus -1 Yetenekli olmasına rağmen belki de aile içi yaşanan çekişmelerden bıktığı için üretken bir matematikçi olmamıştır. Basel Üniversitesinden mezun olduktan sonra hukuk alanında olasılık teorisi, diferansiyel denklemler ve geometri üzerine üzerine çalışmalar yapmıştır. 1716 yılında Padua Üniversitesi’nde Galileo kürsüsüne layık görülmüştür. Ayrıca olasılık alanında St. Petersburg Paradoksunu formüle etmiştir.

Johann-1 Bernoulli’nin oğullarını kısaca incelersek….

Nicolaus-2 13 yaşından itibaren Basel Üniversitesi’nde matematik ve hukuk okudu. Nicolaus çoğunlukla eğriler, diferansiyel denklemler ve olasılık üzerinde çalıştı. Ayrıca akışkanlar dinamiklerine katkıda bulundu. Leonhard Euler’in iyi bir arkadaşı idi kendisi. 1725’te kardeşi Daniel ile birlikte  yeni kurulan St. Petersburg Akademisi’ne davet edildi. ancak sekiz ay sonra gelen ölüm onun birçok çalışmasını yarıda bırakmasına neden oldu.

Daniel Bernoulli Johann’ın üç oğlu arasında en çok bilinenidir. Olasılık, gökbilim, fizik ve hidrodinamik üzerine yaptığı çalışmalar ile bilinir. Gelgitler, gazların ve titreşen yayların kinetik teorisi hakkında yazmıştır. Kısmi türev denklemlerinin öncüsüde kendisidir.

Johann -2 Bernoulli de eğitimini Groningen Üniversitesinde yapmış fakat hukuk eğitimi almıştır. Ama sonunda oda kendisini Basel’de matematik profesörü olarak bulmuştur. çalışmaları ağırlıklı olarak ısı ve ışığın matematiksel teorisi üzerine olmuştur.

Johann-2 Bernoulli’nin çocuklarına göz atarsak…

Johann – 3 Babası gibi hukuk okuduktan sonra matematiğe dönüş yapmıştır. Çalışmaları gökbilim, şans ve yenilenen ondalıklar hakkında olmuştur.

Jacob-2  Esneklik, hidrostatik ve balistik alanında önemli çalışmalar yapmıştır.

Bugün bile Bernoulli’lerin soy ağacının devamı araştırılırsa, yine birçok matematikçinin bulunabileceği şüphe götürmez.

Matematiksel

Yazıyı Hazırlayan: Matematiksel

Bu yazı gönüllü yazarlarımız tarafından hazırlanmış veya sitemiz editörleri tarafından belirtilen kaynaktan aslına uygun kalınarak eklenmiştir.

Bunlara da Göz Atın

Yaşadığı Çağı ve Toplumu Kavrayan Bir Bilim İnsanı: Hüseyin Cavid Erginsoy

O bir kuyrukluyıldızdı, hepimize değdi geçti” – Cahit Arf Gerek bilimsel ve mesleki başarıları, gerekse çok …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

ga('send', 'pageview');