ZİHİN AÇAN YAZILAR

Kargalar Düşünülenden Çok Daha Akıllı

Hayvanlar aleminin en akıllı canlıları denildiğinde ilk akla gelenler maymunlar, yunuslar, köpekler ya da fillerdir. Peki kargaları hiç duydunuz mu? Eğer duymadıysanız bu yazımız sizi oldukça şaşırtacaktır.

Tarih boyunca insanlar bu karakuşların zekasına hayret etmişler ve onları gözlem altına almışlardır. Kargalar kimisine göre ürkütücü, kimisine göre yaramaz, kimisine göre mistik, kimisine göre de uğursuzluk getiren hayvanlar olarak tanımlanmıştır.

Kargaların zekâsının tanınması yeni değildir: Karga ölü yapraklar altında ince bir dalla böcek ve tırtıl arar; cevizleri yüksekten yere düşürerek kırar. Bunu bir çok kişi zaten gözlemlemiştir. Peki, ne kadar ileri gidebilirler?

Kargalar Ne Kadar Akıllı Olabilir?

Kargalar, tüm kuş türleri arasında beyin/vücut oranı en büyük kuş olarak kabul edilmesine  rağmen, bir karganın beyni sadece insan başparmağı büyüklüğündedir. Bu yüzden ne kadar akıllı olabilirler ki? Bir kaç araştırmanın ışığında aktarmaya çalışalım.

Kargalar 7 Yaşındaki Çocuk Kadar Akıllı Olabilirler

Bir karga beyni ile insan beyni karşılaştırıldığında oransal olarak karga beyni daha küçük görünebilir. Burada önemli olan beyin/vücut oranlarının karşılaştırılmasıdır.

Bedeniyle ilişkili olarak bir karga beyni ile primat beyni kıyaslanabilir. Yapılan kıyaslama ile beyin/vücut oranlarının primatlar ile neredeyse aynıdır.

Washington Üniversitesi Havacılık Koruma Laboratuarı’ndan Profesör John Marzluff’a göre, bir karga aslında uçan bir maymundur. Dost canlısı bir maymun mu yoksa daha çok “Oz Büyücüsü” nden bir dost mu? Bu bir kargaya ya da arkadaşlarına ne yaptığınıza bağlıdır.

İnsanların Yüzlerini Tanırlar

Bir kargayı diğerinden ayırt edebilir misin? Bu açıdan, bir karga sizden daha akıllı olabilir, çünkü bireysel insan yüzlerini tanıyorlar. 

Marzluff’un ekibinin yaptığı bir deneyde, Seattle kentinin farklı bölgelerinden, bir tuzak aracılığıyla 15 karga yakalandı. Kafeslere konulan bu kargalar devamında yüzlerine maske takan araştırmacılar tarafından korkutuldu. Devamında bu kargalar işaretlenerek tekrar doğaya salındılar.

Salınan kargalar, güvenli bir mesafeyi geçtikten sonra, maskeli araştırma görevlisine karşı agresif davranışlar göstermeye başladıkları gözlemlenmiş. Maskeli görevli ne zaman sokak aralarında dolaşmaya çıksa, kargalar tarafından tacize uğramış ve kargaların saldırısına maruz kalmış. Görevli bir süre sonra farklı maskeler takıp sokak aralarında dolaşmaya çıkınca kargalardan herhangi bir tepki gözlenmemiş.

Sizin Hakkınızda Diğer Kargalarla Konuşurlar

Yan yana bulunan ve sizi izleyen kargalar muhtemelen sizin hakkınızda konuşuyorlardır. Yukarıda aktardığımız Marzluff’un yaptığı çalışmaya dahil olmayan diğer kargalar, araştırma görevlisiyle aralarında hiçbir sorun bulunmamasına rağmen, sadece diğer kargaların yönlendirilmesi ile görevlileri gagalamaya başlamış ve taciz etmişti.

Peki, kargalar saldırganları diğer kargalara nasıl tarif ettiler? Yapılan araştırmalara göre şiddetin yoğunluğu, ritmi ve süresi olası bir dilin temelini oluşturuyor gibi görünmektedir. Yani tek bir karganın size kızması bir mahalle dolusu kargayı size musallat etmeye yetecektir.

Sizin Ne Yaptığınızı Hatırlarlar

Kargaların hafızalarının ne kadar güçlü olduğuna dair bir başka çalışma Ontario Chatham’dan gelmiştir. Yaklaşık yarım milyon karga, her yıl göç yolu üzerindeki Chatham’daki tarım alanlarını tahrip etmekteydi.

Kasabanın belediye başkanı kargalara karşı savaş ilan edip onları avlamaya başladı. Sonraki yıllarda kargalar Chatham’ı pas geçip artık vurulmayacak yükseklikte uçmaya başladılar. Ancak belediye başkanı, kargaların şehrin üstünden uçarken, pislik bırakmasını engelleyememiştir.

Araç-Gereç Kullanıyorlar ve Sorunları Çözüyorlar

Kargalar ustaca araçlar üretebilir. Çubukları mızrak ve kanca olarak kullanmanın yanı sıra, daha önce hiç telle karşılaşmamış olsalar bile alet yapmak için teli bükebiliyorlar.

Mesela, dal parçaları onlar için kullanışlı bir alet olabilir. Karga çalılıklarda uçarak ucu kıvrık bir dalcık arar. Gagasıyla bu dalı kopardıktan sonra onun yapraklarını temizler ve kabuğunu soyar. Sonra bu dalı ağaç kovuklarına sokarak oradaki tırtıl, örümcek ve böcekleri dışarı çıkarır ve bu nefis yemekleri mideye indirir.

Aşağıda izleyebileceğiniz deney sisteminde kargaların, bir tüpün içerisinden bir çubukla taş alıp, aldıkları taşı da başka bir platformdan et almak için kullanmaları gerekiyor.

Kargalar sistemi baştan görmüyorlar, et ve çubuk barındıran tüplerin yerleri de her seferinde değiştiriliyor. Böylece kargaların ezbere hareket etmesi de engelleniyor. Ancak gözlemlenebileceği gibi kargalar tüm görevlerde çok başarılı.

Geleceği Planlayabiliyorlar

Geleceği planlamak sadece insanlara has bir özellik değildir. Örneğin sincaplar aç kalmamak için fındıkları depolarlar. Ancak kargalar sadece geleceği planlamakla kalmaz aynı zamanda diğer kargaları da düşünürler.

Bir karga bir yiyeceği yakaladığında izlenip izlenmediğini anlamak için etrafına bakınır. İzlendiğini fark ettiği anda yiyeceği tüylerinin arasına saklar. Daha gizli bir köşe bulmak üzere uçar. Eğer bir karga başka bir karganın yiyecek yakaladığını görürse kesinlikle bu numarayı yutmaz ve yiyeceğe ulaşana kadar onu takip eder.

Yeni Durumlara Uyum Sağlıyorlar

Kargalar insanın egemen olduğu bir dünyada yaşama adapte olmuşlardır. Ne yaptığımızı izliyor ve bizden öğreniyorlar.

Kargaların trafik şeritlerine fındık attıkları, bu şekilde kabukların ezilerek içindeki fındığa ulaşıp onları yedikleri gözlenmiştir. Trafik ışıklarını izleyerek sadece yaya ışığı yandığında fındık içlerini toplamaya başladıkları görülmüştür.

Bu durum bile kargaların birçok yayadan daha akıllı olduklarını göstermektedir. Kargaların restoranların çöp atma saatlerini ezberleyip takip ettikleri ve böylece artıklardan istifade ettikleri de bilinmektedir.

Kargalar Analojileri Anlıyorlar

Standart bir testte bir karganın sizi geçmesi elbette mümkün değil ancak onlar da analoji de dahil (Analoji: iki farklı durum arasında benzerlik kurarak çıkarımda bulunmaktır.)  kapsayan soyut konuları algılayabilmektedirler.

Ed Wasserman ve ekibi, kargaları aynı renk, aynı şekil ve aynı sayıda olan nesneleri eşleştirmeleri doğrultusunda eğittiler. Daha sonra kargaların birbiriyle aynı özelliklere sahip nesneleri eşleştirip eşleştirmeyeceklerini test ettiler.

Kargalar “aynı ve farklı” kavramlarında herhangi bir eğitim almadan olayı hemen kavradılar ve oldukça başarılı oldular. Göz atmak isterseniz: https://www.eurekalert.org/pub_releases/2014-12/uoi-cas121614.php

Evcil Hayvanları Alt Edebilirler

Kediler ve köpekler nispeten karmaşık sorunları çözebilir ancak araçlar yapamazlar veya kullanamazlar. Eğer evcil hayvanınız bir papağan ise zekası bir karga kadar sofistikedir. Ancak zekası karmaşık ve ölçülmesi zordur.

Papağanların gagaları kavislidir, bu yüzden alet kullanmaları zordur. Benzer şekilde köpekler alet kullanamazlar ancak ihtiyaçlarını karşılamak için insanlarla işbirliği yapmaya adapte olmuşlardır. Kediler ise adeta insanlara tapmak konusunda uzmanlaşmışlardır. Bu durumda siz hangi türün daha akıllı olduğunu söylerdiniz?

Bilim insanları farklı türlere aynı zeka testi uygulamanın doğru sonuçlar vermeyeceğini dile getirmektedirler. Çünkü bir hayvanın problem çözme becerisi, farkındalık duygusu, hafıza durumunun beyinle olduğu kadar vücut şekli ve habitatına da bağlıdır. Yine de insanlara uygulanan testlerde bile kargaların zeka seviyesinin yüksek olduğu tespit edilmiştir.

Genel olarak

  • Bilim insanlarına göre, kargaların zekası yedi yaşındaki bir çocuğun zekasına denktir.
  • Kargalar, kuzgunlar ve diğer corvidler, primat ailesinden olmayıp alet yapabilen tek türdür.
  • Kargalar soyut akıl yürütme, karmaşık problem çözme ve grupça karar verme becerisine sahiptir.
  • Kargalar kin tutma, yas tutma, aynada kendini tanıma, objeleri saklama gibi eski memelilere özgü olduğu düşünülen davranışlar sergilerler.

Okumaya devam ermek için: Araştırmalar Gösteriyor ki Hayvanlar da Sayı Sayabilir

Kaynak:

https://www.thoughtco.com/crows-are-more-intelligent-than-you-think-4156896

http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4286965.stm

Matematiksel

Paylaşmak Güzeldir

Serkan Göksal

2009 Anadolu Üniversitesi İlköğretim Matematik Öğretmenliğine giriş yaptım. 2013’te mezun oldum. Üniversitede de okurken ortaöğretim kpss ile aynı üniversitede memurluk yaptım. Mezun olduğum ilk sene İstanbul’a öğretmen olarak atandım. 2015 yılında İstanbul Kültür Üniversitesinde yüksek lisansa başladım. Tez hazırlama aşamasındayım. Eğitimin sorunlu olduğu bölgeden geldiğim için eğitime çok önem veririm. Öğretmenliğin kutsal bir meslek olduğuna inananlardanım. Öğrencilerime dediğim gibi eğitim ihtiyaçtır. Bu ihtiyacı gidermek için çok çalışmalıyız. Çok okumalı ve çok merak etmeliyiz. Eğitimin yaşı yoktur. Hayat boyu devam eder. İnsanları, toplumsal olayları araştırmayı, incelemeyi çok severim.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı