Yapılan araştırmalar, kargaların sayı sayma yeteneklerinin küçük çocuklarınkine benzer olduğunu ortaya koydu. Kargalar, dörde kadar saymayı öğrenerek bu beceriyi sergiledi. Ancak dört, kesin bir sınır değil. Araştırmacılar, kargaların dörtten daha fazlasını da sayabileceğini düşünüyor.
Bir canlıyı akıllı yapan özellikler arasında soyut akıl yürütme, karmaşık problemleri çözme ve grup hâlinde karar verme becerisi yer alır. Kargalar ve kuzgunlar da bu becerileri başarıyla sergileyen canlılar arasındadır.
Karga Zekası Hakkında Bugüne Kadar Ne Öğrendik?
Bu zekânın en dikkat çekici örneklerinden biri alet kullanma becerisidir. Bir karga, çalılıklar arasında uçarak ucu kıvrık bir dalcık arar. Gagasıyla bu dalı kopardıktan sonra yapraklarını temizler ve kabuğunu soyar. Ardından dalı ağaç kovuklarına sokarak oradaki tırtıl, örümcek ve böcekleri dışarı çıkarır; sonra da bu besinleri afiyetle yer.
Sorun çözme de kargaların güçlü yönlerinden biridir. Bu zeki kuşlar, kıtlık zamanları için yiyecek depolayarak geleceği hesaba katabildiklerini gösterir.
Ayrıca sınırlı bilgilerden yola çıkarak sonuç üretme, yani istatistiksel çıkarım yapma becerisine de sahiptirler. Bu özellik, onların yalnızca anlık tepkiler veren canlılar olmadığını; çevrelerini izleyen, bilgileri değerlendiren ve buna göre karar veren kuşlar olduğunu gösterir.
Kargaların hafızası da en az problem çözme becerileri kadar etkileyicidir. Özellikle yüzleri kolay kolay unutmazlar. Bu nedenle bir kargayla karşı karşıya kaldığınızda dikkatli olmanızda fayda var.
Üstelik yan yana duran ve sizi izleyen kargalar, hakkınızda konuşuyor da olabilir. Yani tek bir karganın size kızması, bir mahalle dolusu kargayı başınıza musallat etmeye yeter. Bütün bu beceriler, araştırmacıların kargaların sayılarla ilişkisini de merak etmesine yol açtı.
Almanya’daki Tübingen Üniversitesi’nde nörobiyoloji alanında doktora sonrası araştırmacı olan Diana Liao ve meslektaşlarının kargalar hakkında buldukları oldukça etkileyici. Araştırma, kargaların entelektüel özgeçmişine yeni bir katman daha ekliyor. Görünüşe göre kargalar, sayı sayma konusunda da sandığımızdan çok daha başarılı.
Kargalar Sayı Saymayı Nasıl Başarıyor?
Aslında sayı saymanın, daha doğrusu sayıları belirli çokluklarla ilişkilendirme becerisinin yalnızca insanlara özgü olmadığını uzun süredir biliyoruz. Günümüzde bilim insanlarının incelediği pek çok hayvan, bir gruptaki farklı sayıdaki nesneleri ya da bir dizideki sesleri ayırt edebiliyor.
Örneğin bal arıları, nektar kaynaklarına giderken yol boyunca yerdeki işaretleri sayabiliyor. Üstelik arılar yalnızca saymakla kalmıyor, sıfır kavramını da kavrayabiliyor.
Aslanlar ise yakınlardaki başka bir sürüden gelen kükreme seslerine bakarak o sürüde kaç birey olduğunu tahmin edebiliyor. Ardından da sürüye yaklaşma ya da ondan uzaklaşma arasında seçim yapıyor. Hatta geçtiğimiz aylarda, palyaço balıklarının bile basit bir sayı sayma becerisine sahip olduğunu öğrenmiştik.
Son çalışmada, kargalara hem görsel hem de işitsel ipuçları sunuldu. Görsel ipuçları dokunmatik ekrandaki renkli rakamlardan, işitsel ipuçları ise gitar akoru veya davul sesi gibi farklı seslerden oluşuyordu. Her uyaran türü için dört ipucu vardı. Kuşların görevi, bu ipuçlarını doğru sayıdaki sesle eşleştirmekti.
Çok sayıda deneme yapıldı. Başarılı olan kargalar ödül aldı; başarısız olanlar ise oyuna ara vermek zorunda kaldı. Yaklaşık 180 denemeden sonra kargalar, ipuçlarıyla ilişkili doğru sayıda sesi üretmeyi başardı. Başka bir deyişle, kargalar bir şekilde sayı saymayı öğrendi.
Elbette kargalar bunu insanlar gibi yapmıyor. Yani karşılarında üç elma olduğunda doğrudan “üç” kavramına karşılık gelen bir tepki vermiyorlar. Bunun yerine daha çok küçük çocukların yaptığına benzer biçimde, “bir, bir, bir” ya da “bir, iki, üç” şeklinde tek tek ilerliyorlar. Diğer bir deyişle, doğru sayıya ulaşmak için sesleri sırayla ve tek tek çıkarıyorlar.
Sonuç olarak
Bu çalışmanın neticesinde, kargaların problem çözmek için hem görsel hem de işitsel bilgileri birlikte kullanabildiklerini ve seslerini sayısal bilgileri ile birlikte kullanabildiklerini biliyoruz. Sonuç olarak görüyoruz ki, kargalar, yürümeye başlayan çocuklar gibi öğrenir, hatırlar, plan yapar, hareket eder ve hata yapar. Bundan sonrasında kuş beyinli deyip geçmeyelim.
Kaynaklar ve ileri okumalar
- Crows can count to four, similar to toddlers. And they do it aloud. Yayınlanma tarihi: 31 Mayıs 2024. Kaynak site: ZME Science. Bağlantı: Crows can count to four, similar to toddlers. And they do it aloud
- Diana A. Liao et al. Crows “count” the number of self-generated vocalizations. Science384,874-877(2024). DOI:10.1126/science.adl0984
- Crows demonstrate keen counting skills through controlled vocalizations. yayınlanma tarihi: 23 Mayıs 2024. Kaynak site: Science Mag. Bağlantı: Crows demonstrate keen counting skills through controlled vocalizations
Size Bir Mesajımız Var!
Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.
Matematiksel
