Tıp ve Sağlık

Kadınlar Neden Erkeklerden Daha Uzun Süre Yaşar?

Uzun yaşam deyince kadınlar bir adım önde. 19. yüzyıldan itibaren giderek artan bir biçimde dünyanın her yerinde kadınlar erkeklerden ortalama 6 yıl daha uzun yaşıyor. Dünyanın farklı bölgelerindeki kadın ve erkek yaşam süreleri arasındaki bu farklılık, ortada sadece biyolojik değil sosyal etkenlerin de bulunduğunun bir göstergesi. Bu durumun ilk nedeni kadınların erkeklere oranla sağlığa zararlı eylemlerden daha uzak durmaları. İkincisi de sağlık alanındaki gelişmelerden, iyi yaşam koşullarından daha fazla yararlanmaları yani sağlıklı yaşam sürdürmek için özen göstermeleri gibi gözüküyor. Ancak kadınlar daha uzun bir ömür sürmesine rağmen erkeklerden daha fazla hastalanıyorlar, daha fazla ilaç kullanıyorlar ve daha fazla doktora gidiyorlar. Bu da ortaya ölümlülük-sağlıksızlık paradoksu olarak adlandırılan bir durumu çıkartıyor.

Tabloda gördüğünüz gibi tüm ülkelerde kadınlar erkeklere nazaran daha uzun bir ömür sürdürme potansiyeline sahiptir. Tabloyu detaylı olarak incelemek ve tarih boyunca kadın – erkek yaşam süresini karşılaştırmak isterseniz bu bağlantıyı kullanabilirsiniz: https://ourworldindata.org/

Bu duruma getirilen bir açıklama kadınlarda daha sık görülen migren, astım gibi kronik hastalıkların yaşam kalitesini etkilese de ölümcül olmaması. Erkeklerin sık karşılaştıkları sağlık sorunları daha ölümcül. Bunun temel nedenlerinden birisi de vücutlarımızın yağ dokuları ile ilgili. Erkek vücudu daha fazla iç organları çevreleyen yağı depolama eğilimindedir. Bu Viseral yağlanma olarak bilinir. Ancak kadınlar daha çok deri altı yağlanma eğilimindedir. Viseral yağlanma erkekler için başlıca ölüm nedeni olan koroner kalp hastalığı için önemli bir risk faktörüdür.

Kadınların sahip olduğu biyolojik avantajlar

Kadınların biyolojik avantajlarının olduğu daha işin başından bellidir. Bunun temel nedeni sahip oldukları iki adet X kromozomudur. Herhangi bir genetik mutasyonda değişen bir X kromozomuna karşılık diğeri onun görevini yapabilir. Erkekler ise tek bir X kromozomuyla böyle bir avantajdan yoksundurlar. Bunun yanında kadınlık hormonları ve doğurganlık da uzun yaşama katkı sağlar. Örneğin östrojen, kötü kolesterolü etkisiz hale getirir, böylelikle kalp krizi riski azalır. Öte yandan erkeklik hormonlarından olan testosteron şiddet eğilimlerine kaynaklık etmesiyle yaşam risklerine neden olur. Bu hormon aynı zamanda erkek vücudunu daha iri bir hale getirdiği için yaşlanma süreçlerinin hızlanmasına katkı sağlar.

Kadınların erkeklerden daha uzun yaşamasının bir nedeni olarak da erkeklerin daha fazla risk alma eğilimi göstermesi söylenebilir.

Özelikle Avrupa’da kadın ve erkek arasında 18. yüzyıldan sonra kapanan sosyal ve ekonomik farklar, doğum kontrolünün artması, annelik yükümlülüklerinin azalması, kadınların biyolojik avantajlarını tekrar kazanmasında etkili oldu. Tüm bu biyolojik, davranışsal ve çevresel faktörler kadınların erkeklerden daha uzun yaşamasına katkı sağladı.. Ancak bu faktörlerin her birinin göreceli katkısının ne kadar güçlü olduğunu tam olarak bilmiyoruz. Peki bu durum hayvanlar aleminde nasıl dersiniz?

Söz konusu olan hayvanlar olduğunda da dişiler, erkeklerden daha mı uzun yaşar?

İstisnalar olmakla birlikte dişilerin erkeklerden daha uzun bir yaşam sürdüklerini, türlerin beslenme şekillerinin ve diğer hayvanlarla olan ilişkilerinin yaşam süresinin belirlenmesinde önemli olduğunu biliyoruz. 

Pek çok istisna olmakla birlikte hayvanlar aleminde de dişiler, erkeklerden daha uzun yaşar. Dişilerin daha uzun yaşadığını söylemek aynı zamanda erkeklerin de daha kısa yaşadıkları anlamına gelir. Konuya bu açıdan yaklaşacak olursak bunun en temel nedeni erkeklerin yaşamlarının çok daha rekabetçi olmasıdır. Erkeklerin eş ve yiyecek bulmak için çetin çatışmalardan sağ çıkmaları gerekir. Daha fazla çatışma daha fazla ölüm riski demektir. Daha fazla ölüm riski ise daha kısa ömür anlamına gelir.

Evrimde asıl olan türün devamıdır. Türün devamı için en kritik konu üremedir ve üreme işinde dişilere erkeklerden fazla iş düşmektedir. Memeliler üzerinde yapılan pek çok araştırma, dişilerin hücre onarım ve yenilenme mekanizmasının erkeklerden daha etkili çalıştığını ortaya koymuştur. Dişilerin vücutları enerjilerinin büyük bölümünü, iyileşmeye ve sağlığını korumaya harcar ve bunun sonucunda da dişiler erkeklerden daha uzun yaşar.

İleri Okumalar:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu