SOSYAL BİLİMLER

Konu Uzun Yaşam Olunca Kadınlar Erkekleri Geçiyor

Uzun yaşam deyince kadınlar bir adım önde. Bu olgu özellikle son yıllarda iyice belirgin hale gelmiş durumda. Raporlara göre 198 ülkenin 195’inde kadınlar erkeklerden ortalama altı yıl daha fazla yaşıyor.

Erkeklerin kadınlardan daha az yaşamasının biyolojik olarak kendi iç mantığı var, çünkü 100 kız çocuğuna karşılık 105 erkek çocuk doğuyor. Ama tek sebep bu değil elbette…

Aşağıdaki tabloda da görüldüğü gibi, yaşam süresi bakımından kadınlarla erkekler arasındaki en büyük uçurum Doğu Avrupa ülkeleri ile Rusya’da. Bu ülkelerde erkeklerde yaşam süresinin çok daha düşük olmasında alkolizm ve ağır çalışma koşullarının etkili olduğu görülüyor.

Erkeklerin kadınlardan daha uzun yaşadığı üç ülke var: Kongo Cumhuriyeti, Kuveyt ve Moritanya.

Dünyanın farklı bölgelerindeki kadın ve erkek yaşam süreleri arasındaki bu farklılıklar, ortada sadece biyolojik değil sosyal etkenlerin de bulunduğunun bir göstergesi.

Bugünkü olgular, kadınların tarihte evrimsel olarak üç aşamadan geçtiklerini yansıtıyor. Büyük olasılıkla kadınların, biyolojik olarak, uzun yaşamalarını sağlayan bir avantajları var. Fakat geçmişteki ve dünyanın birçok bölgesinde bugünkü yaşam koşullan bu avantajı etkisizleştirmiş durumda.

Ancak günümüzde özellikle zengin ülkelerdeki kadınların bu özellikleri, tekrardan, hatta daha da gelişmiş olarak görülebiliyor.

Bu gelişmenin iki temel nedeni; kadınların erkeklere oranla sağlığa zararlı eylemlerden daha fazla uzak durmaları ve sağlık alanındaki gelişmelerden, iyi yaşam koşullarından daha fazla yararlanabilmeleridir.

Uzun Yaşam Sırrı Biyolojik Avantajlar Olabilir mi?

Kadınların biyolojik avantajlarının olduğu daha işin başından bellidir.

Yaşamın ilk yılında, yani yaşamı etkileyebilen dış etkenlerin en az olduğu
dönem için kız çocuklarının yaşama oranı erkeklere oranla yüzde 25-30 arası daha fazla. Genetik avantaj ise kesindir.

Kadınların iki adet X kromozomu vardır. Herhangi bir genetik mutasyonda değişen bir X kromozomuna karşılık diğeri onun görevini yapabilir. Erkekler ise tek bir X kromozomuyla böyle bir avantajdan yoksundurlar.

Bunun yanında kadınlık hormonları ve doğurganlık da uzun yaşamada etkili.

Örneğin östrojen, kötü kolestrolü etkisiz hale getiriyor, böylelikle kalp krizi riski azalıyor; öte yandan erkeklik hormonlarından testesteron şiddet eğilimlerine kaynaklık etmesiyle yaşam risklerine neden oluyor.

Yukarıda belirtilen bütün bu biyolojik ve genetik etkenlere rağmen, tüm etkilerin tamamen ölçülebilir olduğu söylenemez.

Kadın ve erkek arasında 18. yüzyılda kapanan sosyal ve ekonomik farklar (Avrupa’da), annelik yükümlülüklerinin azalması, kadınların biyolojik avantajlarını tekrar kazanmasında etkili oldu.

Fransız nüfusbilimci Jacques Vallin uzun süredir genel ölüm oranlarını ve cinsiyetler arasındaki farkları inceliyor. Vallin’in ilginç bazı tezleri var. Ona göre erkek ölüm oranları, toplumun sağlık koşullarının iyileşmesi ile doğru orantılı olarak artıyor. Çünkü çevresel koşullar ve sağlık açısından olumsuz davranış biçimleri erkekleri kadınlardan daha fazla etkiliyor.

Örneğin kadınlar da artık kol gücüne dayalı işlerde çalışıyorlar, ancak onların rolleri yine de erkeklerden farklı oluyor ve sağlıkları bu işlerden daha az zarar görüyor.

Tüm bu nedenlerle dünyada yaşlı kadın nüfusu hızla artmaktadır diyebiliriz.

İleri Okumalar:

https://www.bbc.com/turkce/haberler-43583494

https://ourworldindata.org/why-do-women-live-longer-than-men

Bilim ve Gelecek Dergisi, sayı:8, syf:83

Matematiksel

Paylaşmak Güzeldir

Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim… Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere... Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı