Psikoloji

Bir Gölge Misali: Kar Küreyici Ebeveyn Tutumu

Bırakalım çocuklar kendi karlarını kendileri küresinler...

Dünyanın artık güvenli bir yer olmadığı düşüncesi ebeveynleri çocukları konusunda daha korumacı davranmaya yönlendiriyor. Bunun sonucunda da helikopter ebeveyn tutumundan sonra karşımıza bir üst aşama olarak, yine çocuklarını merkeze alan bir model olan, kar küreyici ebeveyn tutumu ( snow plow parent) ortaya çıkıyor. Kar küreyici ebeveyn hayal kırıklıklarını ve başarısızlıkları en aza indirme umuduyla, bir çocuğun hayatından mümkün olduğunca çok zorluğu ve engeli kaldırmaya çalışır. Kavram dünyaca ünlü çocuk psikoloğu Dr. Michael Carr-Gregg tarafından ilk olarak ortaya atılmıştır.

Böylesi ebeveynler çocuklarının ihtiyaçları konusunda her an ip üstündelerdir. Çocuklarının aç kalmasına, uykusuz olmasına karşı sürekli kaygılı ve duyarlı olurlar. Sürekli olarak çocuklarının ihtiyaçlarını karşılamak için tetikte beklerler. Özellikle 0-5 yaş çocuklarını yalnız bırakma konusunda aşırı kaygılı davranırlar. Çocuklarını okulda öğretmene emanet etmek ya da aileden birisine bırakmak gibi eylemler aşırı kaygı vericidir. Bu aşırı kaygı durumu çocuklarda da olumsuz bir etki yaratır. Çocuklar da ebeveyni yanlarında bulunmadığında kendilerini tedirgin hisseder. Bunun sonucunda hiçbir şekilde yalnız kalmak istemeyebilirler.

Kar küreyici ebeveynler de aynı helikopter ebeveynlerde olduğu gibi çocuklarının sorumluluklarını üstlenirler. Çocuğunun mutlu olamayacağı bir tercih yapmasından endişe duyduğundan tercihlerine sürekli müdahalede bulunurlar. Ebeveyn çocuğunun sosyal ilişkilerine dahi müdahale edebilir. Çocuğun arkadaşlarıyla yaşadığı bir sorunu çözmeye çalışabilir, haksızlığa uğrayan çocuğunun hakkı aramaya okula gidebilir. Bir proje veya ödevin tamamını tamamını yaparak “yardım etmek”; çocuğu kötü not alırsa müdahale etmeye çalışmak; ya da çocuğunun öğretmeniyle sürekli iletişim halinde olmak tipik davranışlardan bazılarıdır.

Mükemmeliyetçi, aşırı kontrol sahibi ve kaygılı özelliklere sahip ebeveynler ile geç çocuk sahibi olan ya da uzun süre çocuk sahibi olmayı bekleyen ebeveynler de bu tarz tutumlar gösterebilmektedirler.

Kar Küreyici Ebeveyn Tutumunun Sebepleri ve Sonuçları

Günümüzde artık hem anne hem de baba yoğun bir çalışma yaşamına sahip. Çalışan ebeveynler çocuklarına yeterince vakit ayıramadıklarından suçluluk duygusuna kapılabiliyorlar. Böylelikle çocukları ile geçirdikleri zamanlarda onların her istediğini yapıp, çocuklarını şımartarak suçluluk duygularını biraz olsun bastırabiliyorlar. Kar küreyici anne baba davranışları çocuklara “tehdit altındayım” algısı aşılar ve devamında çocukların yetersizlik hissini ve kaygısını artırır. Çocuklar adeta sanki bir koza içindeymiş gibi sürekli olarak korunur. Bu korunmaya alışan çocuklar ileride daha bencil, hazcı, narsist kişilik yapılarına sahip olabilmektedirler. Ayrıca ebeveynlerin bu tutumu, çocukların problem çözme becerisinin gelişmesini, sorumluluk almasını, kendini geliştirmesini, ebeveynleri olmadan karar alma ya da girişimde bulunma davranışlarını engellemektedir.

Ebeveynlerin çocuklarına gösterdikleri yoğun ilgi çocukların benlik sevgisini yanlış yerden anlamlandırmalarına neden olmaktadır. Kendini çok değerli hisseden çocuk, ailesinden gördüğü sevgiyi ve değeri, başka insanlarda göremediği zaman öfkelenebilmekte, sosyal uyumsuzluk ve kişilik bozuklukları yaşayabilmektedir.

Çocuğunuzun başarılı ve mutlu olmasını istiyorsanız, başarısız olmasına ve hayal kırıklığı yaşamasına izin vermek zorundasınız. Çocukların hayal kırıklığı ve başarısızlık yaşamasına izin verilmemesi, kendi hayatlarını yaşamak için gerekli becerileri geliştirmesini engeller. Başarısızlıktan sonra kendilerini nasıl toparlayacaklarını öğrenmeleri ve başarılı olmak için başka bir yolları denemeleri gerekir. Bu da ancak doğru davranış modelleri ile mümkün olur. Kısacası bırakın hata yapsınlar. Çocuklarımızın geleceği için en doğru tutum budur. Bırakalım çocuklar kendi karlarını kendileri küresinler…

Kaynakça

  • Çocuğumuzun Ruh Sağlığında Önemli Aktörler, Başkent Üniversitesi Stres Yönetimi Uygulama ve Araştırma Merkezi, 2016.
  • Pohpohlanan Benlikten Narsisizme: Bugünün Gençleri Kendilerini Daha Mı Çok Seviyorlar?, Dr. Öğr. Üyesi Serdar ÜNAL,
  • What Is Snowplow Parenting?; https://www.webmd.com/

Matematiksel

İlknur Çetinkaya

Nelson Mandela'nın sözleri ile ‘’Bir toplum, kendini en belirgin biçimde çocuklarına nasıl davrandığıyla ortaya koyar. Başarımız, her toplumun en kırılgan fertleri ve aynı zamanda en büyük zenginliği olan çocuklarımızın mutluluğu ve sağlığıyla ölçülmelidir’’. Çocuklarımızın yaşamdan, öğrenmekten keyif aldığı, öğrenmenin sınıfların dört duvarı arasına hapsedilmediği, çocuklarımızın özgür hissettiği, oyun oynayabildiği, çocukluklarını yaşayabildikleri, başarılarının sınavla ölçülmediği, her birinin başarıyı yetenekleri ve ilgi alanlarında tattığı, yüzlerinden gülümsemenin eksik olmadığı güzel yarınlara

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu Yazılarımıza da Bakmanızı Öneririz

Başa dön tuşu