Toplum ve Yaşam

Dünyada Bugüne Kadar Kaç Kişi Yaşadı Ve Bunu Nasıl Biliyoruz?

2022’de dünya muhtemelen çok önemli bir dönüm noktasına, yani sekiz milyarlık bir nüfusa ulaşacak. Tabii ki, dünya insan nüfusundaki bu çarpıcı artış nispeten yeni bir olgudur. Sonuçta binlerce yıl boyunca, bugün orta büyüklükteki bir şehirde yaşayacak olandan daha az insan Dünya’da dolaşıyordu. Ömrümüzün benzersiz ve kesin olduğunu düşünmek kolay. Ancak bu gezegende şimdiye kadar kaç kişinin yaşadığını düşünmek, içgüdüsel ben-merkezciliğimize bir bakış açısı katabilir. Mesele temelde biz ortaya çıkmadan önce kaç kişinin yaşadığı değil, aslında kaç kişinin öldüğü ile ilgilidir.

Bu sorunun cevabını anlamak için öncelikle aşağıdaki infografiği inceleyelim. Görselde her kum tanesi yaklaşık 10 milyon kişiyi temsil ediyor. Her yıl yaklaşık 140 milyon çocuk doğuyor. Bu da 10 kum tanesi kadar yapıyor. Tam ortalarda bir yerde de bizler varız. Bu da şu anki nüfusu yani 795 kum tanesini gösteriyor. Tüm küresel nüfus göz önüne alındığında bu sayı, şimdiye kadar yaşamış toplam insan sayısının yaklaşık yüzde 7’sini temsil ediyor. Ancak, alt tarafta kalan kısım ise ürkütücü. Yaklaşık 10900 tane kum tanesi bugüne kadar dünyada yaşayan ve sonrasında ölen kişileri gösteriyor. Bu, bugün yaşayan her insan için artık aramızda olmayan yaklaşık 14 kişinin olduğu anlamına geliyor.

Şüphesiz, şimdiye kadar yaşamış insanların sayısını hesaplamak, kısmen bilim ve kısmen sanattır. İnsan varoluşunun yüzde 99’u için demografik veri bulunmamaktadır. Yine de, tarih öncesi popülasyonlarla ilgili bazı varsayımlarla, bu sayı hakkında kabaca bir fikir edinebiliriz (bkz.Tablo 1).

Tablo 1. Dünyada Bugüne Kadar Kaç Kişi Yaşadı?

YılNüfusReferans Noktaları Arasındaki DoğumlarDoğmuş Olanların Yüzdesi
MÖ 50.0002
MÖ 80005.000.0001.137.789.7690.4
MS 1300.000.00046.025.332.3540.6
1200450.000.00026.591.343.0000.6
1650500.000.00012.782.002.4530.6
1750795.000.0003.171.931.5130.9
18501.265.000.0004.046.240.0091.3
19001.656.000.0002.900.237.8561.7
19502.516.000.0003.390.198.2152.5
19955.760.000.0005.427.305.0005.5
20116.987.000.0002.130.327.6226.5
20197.692.000.0001.157.835, 9987.1
20308.932.000.0002.226.104.1318.0
20509.854.000.0002.120.539.8778.7
Tabloda kabaca rakamlar verilmektedir; bunlar Birleşmiş Milletler ve diğer kaynaklar tarafından verilen tahmin aralıklarının ortalamalarıdır.

Tarih Öncesi Ve Tarihteki Dünya Nüfusu Hakkında Nasıl Tahminde Bulunabiliriz?

Şimdiye kadar doğmuş insanların toplam sayısına ilişkin tahmin iki faktöre bağlı olacaktır: İnsanların Dünya üzerinde var olduğu düşünülen süre ve farklı dönemlerde insan nüfusunun ortalama büyüklüğü. Sonucunda insan ırkının var olduğu zamanı net bir şekilde söylemek basit bir mesele değildir. Tahminlere göre, Hominidler Dünya’da birkaç milyon yıl önce yürüdüler. Sonrasında da Homo sapiens’in bazı ataları en az MÖ 700.000 kadar erken ortaya çıktı. Modern Homo sapiens ise yaklaşık MÖ 50.000 ortaya çıkmış olabilir. Ancak kesinlikle insanlık için kesin bir başlangıç tarihi bulmak kolay bir iş değildir.

MÖ 8.000 civarında tarımın başlangıcında, dünya nüfusu 5 milyon civarındaydı. Tahminen 5 milyondan MS 1 yılında 300 milyona, yılda sadece yüzde 0,0512 gibi çok düşük bir büyüme oranı gerçekleşti. Bu dönemde dünya nüfusunun bir ortalamasını çıkartabilmek zordur. Büyük olasılıkla, farklı bölgelerdeki insan popülasyonları, kıtlıklara, yırtıcılara ya da değişen hava ve iklim koşullarına tepki olarak arttı ya da azaldı.

Ancak kesin olan bir şey var ki, her durumda, hayat kısa idi. Sonuçta, beklenen yaşam süresi, insanlık tarihinin büyük bir kısmı için ortalama 10 yıldı. Ayrıca insan ırkının ilk günlerinde bebek ölüm hızı, 1000 doğumda belki de 500 kadardı. Bu gibi nedenlerle MS 1’e gelindiğinde, dünya yaklaşık 300 milyon insanı barındırmış olabilir.

Nüfus Artışı Nasıl Dalgalandı?

Roma İmparatorluğu’nun tahmini nüfusu MS 14 yılında 45 milyondur. MS 1650’ye gelindiğinde, dünya nüfusu yaklaşık 500 milyona yükseldi. Devamında, MS 1’den 1650’ye kadar yıllık ortalama büyüme oranı, MÖ 8000’den MS 1’e kadar olan orandan daha düşüktü. Anormal yavaş büyümenin bir nedeni de salgın hastalıklardı. Bizans İmparatorluğu’nun yarısının 6 yüzyılda vebadan dolayı yok olduğuna, toplam 100 milyon ölüm gerçekleştiğine inanılıyor.

Dünya nüfusunun üstel büyümesi: Dünya nüfusunun ikiye katlanarak bir milyardan ikiye çıkması 127 yıl aldı. Buna karşın, 1927’den 1974’e kadar iki milyardan dörde iki katına çıkması yalnızca 47 yıl sürdü. 1960’tan bu yana dünya nüfusu her 13 yılda yaklaşık bir milyar arttı. Her nokta ek bir milyar insanı temsil ediyor. Kaynak: https://theconversation.com/

Ancak 1800 yılına gelindiğinde, dünya nüfusu 1 milyarı geçti. Sonrasında da o zamandan beri mevcut 7,8 milyara kadar büyümeye devam etti. Sanayi Devrimi zamanından itibaren nüfus artımında bir patlama yaşandı. Aslında 1850’den bugüne gezegenin yaşayan nüfusu yaklaşık 6 kat arttı! Bu büyüme, büyük ölçüde tıp ve beslenmedeki gelişmelerin ölüm oranlarını düşürerek daha fazla insanın üreme yıllarında yaşamasına izin vermesinden kaynaklanıyor.

Popülasyon genetiğine ve demografik verilere dayalı bazı hesaplamalar, tarihte geriye doğru gittikçe Dünya nüfusunun yaklaşık olarak nasıl değişeceğine dair öngörülerde bulunmamızı , kaç kişi yaşadı sorusuna bir cevap vermemizi sağlamaktadır.

Dünyada Kaç Kişi Yaşadığı Nasıl Hesaplandı?

Elbette, bu sayıların bazıları tartışılmalıdır. Ayrıca araştırmacılar bu hesaplamaları yapabilmek için doğum oranları hakkında bazı tahminlerde bulunmak zorundaydılar. Hesaplamalarda, doğum oranları tarih öncesinden MS 1’e kadar yılda 1000 kişi başına 80, MS 2’den 1750 yılına kadar 1000 kişi başına 60 olarak alındı. Sonraki dönemde de 30’lar civarına düşürüldü. Sonuçta nüfus artışı örüntüsü karmaşık bir faktördür. Belli bir noktaya kadar yükseldi mi, yoksa açlık ve iklim değişikliklerine tepki olarak çalkantılı bir şekilde dalgalandı mı? İşte bunları bilmek kolay değildir.

Bu nedenlerle rakamlarda oynamalar olabilir. Ve elbette, insanlığın MÖ 50.000’den de önce ortaya çıkmış olabileceğini düşünürsek, belki de kum saatinin alt kısmında kalan tanecik sayısının çok daha fazla olması gereklidir. Ancak yine de bu araştırma bizlere önemli bir iç görü kazandıracaktır.

Dünya üzerinde şu anda yaklaşık 7,9 milyar insan bulunuyor. İsterseniz, güncel durumu buradan kontrol edebilirsiniz. Tahminlere göre, 21. yüzyılın sonuna geldiğimizde bu sayıya milyarlarca yeni insan eklenmiş olacak. Sonuç olarak bu yazıdan anlamamız gereken şey ise şudur. Sonuçta içinde yaşadığımız medeniyet için teşekkür etmemiz gereken bu 109 milyar insan var. Konuştuğumuz diller, pişirdiğimiz yemekler, keyif aldığımız müzikler, kullandığımız araçlar ve diğer bildiğimiz her şeyi onlardan öğrendik. Bundan sonrasında da aslında önemli olan kum saatinin tepesindeki zamanımızla bizim ne yapacağımızdır.



Kaynaklar ve ileri okumalar:


Dip Not

Matematiksel, 2015 yılından beri yayında olan ve Türkiye’de matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konularda ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.
Başa dön tuşu