Bir uçağa atlayıp gün batımını kovalamaya kalksak, bir günde en fazla kaç kez gün batımı görebiliriz? Kulağa hayal ürünü gibi geliyor ama bu fikir gerçekten denendi.
Antoine de Saint-Exupéry’nin 1943’te yayımlanan klasik eseri Küçük Prens’te, Asteroid B-612’den gelen Küçük Prens bir gün içinde tam 44 kez gün batımını izlediğini anlatır. Bunu yapmak için tek yapması gereken sandalyesini biraz ilerletmek ve yeniden güneşin battığı yöne dönmektir.
Elbette Dünya, Küçük Prens’in küçücük asteroidinden çok daha büyüktür. Burada yalnızca sandalyemizin yerini değiştirerek peş peşe gün batımları izleyemeyiz. Yine de yeterince hızlı hareket edebilirsek Güneş’in batışını bir süre daha takip etmek mümkündür.
Öyleyse şu sorunun peşine düşelim: Bir gün içinde en fazla kaç kez gün batımı görebiliriz?
Gün Batımını Kovalamak Mümkün mü?
Varsayımsal olarak, Güneş’in batmakta olduğu bir noktadan yola çıkıp Dünya’nın dönüş yönünün tersine, yani batıya doğru yeterince hızlı hareket ederseniz gün batımını uzatabilirsiniz. Hatta uygun koşullarda aynı gün batımını tekrar tekrar görmek bile mümkündür.
2014 yılında Citizen saat markası tam olarak bunu denemeye karar verdi. Şirket, yeni Eco-Drive Satellite Wave F100 modelinin farklı zaman dilimlerine hızla uyum sağlayabildiğini göstermek için Chasing Horizons adlı sıra dışı bir proje hazırladı. Saat, uydudan gelen zaman sinyalini üç saniye gibi kısa bir sürede alabiliyordu.
Görev için eski NATO pilotu Jonathan Nicol ile fotoğrafçı Simon Roberts bir araya geldi. Yolculuğu ise yönetmen Tristan Patterson filme aldı. Amaçları, Dünya’nın dönüş yönünün tersine uçarak gün batımını mümkün olduğunca uzun süre takip etmek ve her geçtikleri zaman diliminde aynı saate geri dönmekti.
Bunu yüksek enlemlerde yapmak önemliydi. Çünkü Dünya her yerde aynı açısal hızla dönse de yüzeydeki çizgisel hız enleme göre değişir. Ekvatora yakın bölgelerde çok daha hızlı olan bu hareket, kutuplara yaklaştıkça azalır. Dolayısıyla bir uçağın gün batımına yetişmesi kuzey enlemlerinde daha kolaydır.
Ekip İzlanda’dan havalandı ve batıya doğru ilerlemeye başladı. Plan basitti ama uygulaması zordu: Güneş ufkun altına inmeden bir sonraki zaman dilimine ulaşmak. Uçak batıya ilerledikçe saatler geri alınıyor, Güneş ise ufuk çizgisinde kalmaya devam ediyordu.
Yolculuk planlandığı kadar uzun sürmedi. Ekip çeşitli lojistik engeller nedeniyle rotasını tamamlayamadı. Buna rağmen deney, yeterince hızlı hareket edildiğinde gün batımının saatler boyunca takip edilebileceğini gösterdi.
Böylece Küçük Prens’in sandalyesini birkaç adım oynatarak yaptığı şeyin, Dünya’da çok daha zor ama bütünüyle imkânsız olmadığı ortaya çıktı.
Bir günde 16 gün batımı ve doğumu izlemek mümkün!
Bir uçakla gün batımını kovalamak zor olsa da, Dünya’nın yörüngesine çıktığınızda işler tamamen değişir. Uluslararası Uzay İstasyonu, Dünya’nın çevresinde yaklaşık 90 dakikada bir tur atar. Bu nedenle istasyondaki astronotlar 24 saat içinde yaklaşık 16 kez gün doğumu ve 16 kez gün batımı görebilir.
Bunun nedeni Güneş’in daha hızlı doğup batması değil, uzay istasyonunun Dünya çevresinde çok büyük bir hızla hareket etmesidir. İstasyon yörüngede ilerlerken sürekli olarak Dünya’nın aydınlık tarafından karanlık tarafına, ardından yeniden aydınlık bölgeye geçer. Her geçiş yeni bir gün doğumu ya da gün batımı anlamına gelir.
Dolayısıyla Küçük Prens’in bir günde 44 gün batımı izlemesi hâlâ kurgu dünyasına ait olabilir. Ancak bir insanın bir gün içinde 16 gün batımı görmesi hiç de hayal değildir. Bunun için yalnızca yeterince yükseğe çıkmak gerekir.
Okuma Önerimiz: Kuzey ve Güney Kutbu’nda Neden Zaman Anlamsızdır?
Kaynaklar ve ileri okumalar
- What’s the most sunsets you could see on Earth in one day? Yayınlanma tarihi: 6 Kasım 2021. Bağlantı: What’s the most sunsets you could see on Earth in one day/
- The Country That Has The Most Time Zones Will No Doubt Surprise You. Yayınlanma tarihi: 13 Şubat 2023. Bağlantı: The Country That Has The Most Time Zones Will No Doubt Surprise You
Size Bir Mesajımız Var!
Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.
Matematiksel
