PsikolojiSosyoloji

Psikolojik Savaşa Giriş: Savaş Ve Propaganda

Psikolojik savaş; savaşlar, savaş tehditleri veya jeopolitik huzursuzluk dönemlerinde bir düşmanın düşüncesini veya davranışını yanlış yönlendirmek, korkutmak, moralini bozmak veya başka bir şekilde etkilemek için propaganda, tehdit ve diğer savaş dışı tekniklerin planlı taktiksel kullanımıdır. ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA), psikolojik savaşın hedeflerini şöyle sıralar:

  • Bir düşmanın savaşma isteğini azaltmak
  • Düşmanın işgal ettiği ülkelerdeki dost grupların ittifakını elde etmek
  • Dost ve tarafsız ülkelerdeki insanların moral ve tutumlarını etkilemek

Psikolojik savaş kampanyalarını planlayanlar, öncelikle hedef kitlenin inançları, beğenileri, güçlü ve zayıf yönleri hakkında ilgi edinmeye çalışırlar. Hedefin nasıl motive olacağını bilmek başarılı bir psikolojik savaşın anahtarıdır. Psikolojik savaşın hedefleri arasında, düşmanın savaş gücünü zayıflatmak, yenilen düşmanın savaşma azmini kırmak, itaat duygusu oluşturmak, kamuoyunu yanıltmak, yönetim ile halkın arasını açmak, kültür değişimi sağlamak bulunmaktadır.

Psikolojik savaş esnasında da insanların değerlerini, inançlarını, duygularını, güdülerini veya davranışlarını etkilemek için propaganda kullanılır. Bu propaganda sözlü yani yüz yüze; televizyon veya radyo aracılığı ile işitsel ya da broşürler, gazeteler, kitaplar, dergiler veya posterler ile görsel medya yoluyla uygulanır. Bu propaganda silahlarının nasıl iletildiğinin çok önemi yoktur. Asıl önemli olan taşıdıkları mesaj ve hedef kitleyi ne kadar iyi etkiledikleri veya ikna ettikleridir. 

Propagandanın Üç Tonu

Daniel Lerner, Psychological Warfare Against Germany adlı kitabında, psikolojik savaş propagandasını üç kategoriye ayırır: 

  • Beyaz propaganda: Bilgiler doğru ve sadece orta derecede taraflı. Bilginin kaynağı belirtilmiştir. Beyaz propaganda da doğruluk önemlidir. Yalan kullanılırsa geri teper, güveni sarsar.
  • Gri propaganda: Psikolojik savaşın önemli propaganda unsurlarından birisi olan gri propaganda bulanık bir propagandadır. Burada kaynak belli değildir, doğruluğu kanıtlanamaz. Yalan veya iftira olduğu da kesin değildir. Gri propagandanın ana malzemesi “rivayetler”dir. Güçlü yönü, muhatap tarafında iyi kabul görmesidir. İnsan üzerinde propaganda hissi doğurmaz.
  • Kara propaganda: Propaganda türleri arasında en kapalı olanıdır. Beyaz propagandanın aksine, kaynak belli değildir ve kaynak da kendini gizlemeyi amaç edinmektedir. Bu propaganda türünde yalan haber, iftira, çarpıtma, hile, entrika ve benzeri ahlak dışı uygulamalara başvurulmaktadır. Kara propagandanın ana amacı insanları şüpheli, kaygılı, mutsuz ve zihni karışıklık içerisinde tutmaktır. Her türlü noksanlık kara propaganda için birer malzemedir ve burası bir hareket noktasını oluşturur. Kara propaganda için kişilik zaafları çok önemlidir. Alkol, uyuşturucu, kadın düşkünlüğü, siyasî hırs, particilik, bencillik hareket noktası olabilir

Gri ve kara propaganda kampanyaları genellikle en hızlı etkiye sahip olsa da, aynı zamanda en büyük riski de taşırlar. Er ya da geç, hedef kitle bilgiyi yanlış olarak tanımlar ve böylece kaynağı gözden düşürür. Lerner’in yazdığı gibi, “Güvenilirlik bir ikna koşuludur. Bir insana söylediklerinizi yaptırmadan önce, onu söylediklerinize inandırmalısınız.”

Tarihten Psikolojik Savaş Örnekleri

Modern bir icat gibi görünse de psikolojik savaş, savaşın kendisi kadar eskidir. Filmlerde rastlamışsınızdır. Roma Lejyonları rakiplerine korku salmak için kılıçlarını kalkanlarına vurarak ritmik bir ses çıkartırdı. MÖ 525’te Peluseium Savaşı’nda Pers kuvvetleri, dini inançları gereği kedilere zarar vermeyi reddeden Mısırlılara karşı, psikolojik üstünlük sağlamak için kedileri rehin aldı. 

Moğol İmparatorluğu’nun MS 13. yüzyılındaki lideri Cengiz Han, birliklerinin sayısını gerçekte olduğundan daha fazla göstermek için her askere geceleri üç yanan meşale taşımasını emretti. Bazen atlarının kuyruklarına bağlı nesneler vardı, böylece açık ve kuru arazilerde sürmek düşmana çok sayıda izlenim veren bir toz bulutu kaldırdı. Ayrıca havada uçarken ses çıkaran ve bu sayede düşmanlarını korkutan oklar tasarladı. Amerikan Devrimi sırasında, İngiliz birlikleri, George Washington’un Kıta Ordusu’nun daha sade giyimli birliklerini korkutmak için parlak renkli üniformalar giydi. Ancak parlak kırmızı üniformalar, onları kolay hedefler haline getirdiği için, bunun ölümcül bir hata olduğu anlaşıldı.

Modern Zamanlarda Psikolojik Savaş

Modern psikolojik savaş taktikleri ilk olarak I. Dünya Savaşı sırasında kullanıldı. Elektronik ve yazılı medyadaki teknolojik gelişmeler, hükümetlerin propagandayı kitlesel gazeteler aracılığıyla dağıtmasını kolaylaştırdı. 

‘Çok geç olmadan teslim olun’ – İkinci Dünya Savaşı döneminde Müttefik personelin moralini bozmak ve teslim olmaya ikna etmek için tasarlanmış Japon yapımı broşürler

II.  Dünya Savaşı sırasında her iki tarafta çok çeşitli psikolojik savaş tekniği kullandı. Adolf Hitler’in Almanya’da iktidara yükselişi, büyük ölçüde siyasi muhaliflerini itibarsızlaştırmak için tasarlanmış propagandalar tarafından yönlendirildi. Öfkeli konuşmaları ulusal gururu artırırken, insanları Almanya’nın kendi kendine neden olduğu ekonomik sorunlar için başkalarını suçlamaya ikna etti. Psikolojik Savaş faaliyeti hakkında kurumsal anlamda ilk atılımı gerçekleştiren ülkelerden biri ABD’dir. Başkan Truman önderliğinde 1950 yılında Psikolojik Strateji Kurulu, 1952’de ise Psikolojik Savaş Merkezi kurulmuştur. ABD’nin, 11 Eylül 2001 olayları sonrasında giriştiği Afganistan ve Irak istilaları, dünya kamuoyuna ve ABD toplumuna haklı savaş konsepti içinde sunmaya çalışması da psikolojik savaş örneği olarak gösterilmektedir.

Propaganda 21. yüzyıla kadar devletlerin en çok tercih ettiği psikolojik operasyon unsuru olmuştur. Fakat küreselleşmenin ve devletlere duyulan güvenin toplum nezdinde azalmasıyla propaganda olgusu olumsuz anlamlara gelecek şekilde kullanılmaya başlanmıştır. Bu doğrultuda devletler, karşı tarafın duygu ve düşüncelerini kendi çıkarları doğrultusunda şekillendirmek ve bunu yaparken samimi ve meşru gözükmek için propaganda konsepti içinde dönüşüme gitmişlerdir. Özellikle iç kamuoyunu etkilemek için stratejik iletişim, yabancı ülkelerin kamuoyunu etkilemek içinse kamu diplomasisi faaliyetleri günümüzün en temel olumlu propaganda türleri olarak gösterilmektedir.

Kaynaklar ve İleri Okumalar

Matematiksel

Ceren Demir

Kendini, insanları, dünyayı tanıma ve anlama çabasında, belki de kaosta olan; filmin oyuncularından, dünya üzerindeki küçücük noktalardan biriyim.. Dokuz Eylül Üniversitesi'nde Ekonomi bölümünde yüksek lisansa devam ediyorum ve İstanbul Gelişim Üniversitesi'nde akademik görevimi sürdürüyorum. Spora, sanata (özellikle resim sanatı), müziğe, doğaya, doğa sporlarına, felsefeye, psikolojiye, kitaplara, filmlere düşkünüm.. Okumayı, yazmayı, öğrenmeye çabalamayı çok seviyorum. Küçük yaşlardan itibaren birikmiş 9 adet günlüğüm var. Amaçlı ve amaçsız yaşamanın çeşitli noktalardan artı ve eksileri olduğunu düşünsem dünyadaki her şeyin gelip geçici olduğuna inanıyorum. Yine de -her şeye rağmen- ben uzun süredir amacı olanlardanım.. Buradan enerji sağlayabiliyorum.. Çoğunlukla enerjik, dışa dönük olsam da yeri geldikçe oldukça içe kapanmaya ve yalnızlığa susayabiliyorum. İkisi de keyifli ve öğretici.. Matematiksel sitesinin öncelikle hayranı olan bir okuruyum sonra Matematiksel’e katkı sağlamaya çalışan enfes ekibin bir parçasıyım. Özetle bu dünyayı bir rüyaymış gibi (Is this the real life? Is this just fantasy?) hissedip iyi bir insan olarak '‘kalmaya'’ çabalayan, sonsuzmuş gibi üretmeye çalışan insanlardan olarak; bahsettiğim 'bencil' bilgilerimi önemsiz sayıyorum. Sadece denizdeki kum tanelerinden biri olduğumun farkındayım. Ancak okyanusları merak etmekten vazgeçemiyorum. Yaşam keşifle canlanıyor.. (Instagram veya Facebook hesabım yoktur. Fotoğrafımı ve adımı kullanarak sahte hesap açıldığını öğrendiğim için bu bilgiyi belirtmek durumundayım.)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu Yazılarımıza da Bakmanızı Öneririz

Başa dön tuşu