Astronomi

Kozmik Latte: Evrenin Ortalama Rengi

Evren ne renktir? Gece gรถkyรผzรผne baktฤฑฤŸฤฑnฤฑzda siyah gibi gรถzรผkรผr. FotoฤŸraflara baktฤฑฤŸฤฑmฤฑzda da siyah olduฤŸu konusunda ikna oluruz. Ancak Evren aslฤฑnda siyah deฤŸildir. Siyah aslฤฑnda bir renk bile deฤŸildir. Siyah sadece algฤฑlanan ฤฑลŸฤฑฤŸฤฑn yokluฤŸudur.

Yani gece gรถkyรผzรผne baktฤฑฤŸฤฑmฤฑzda, yฤฑldฤฑzlarฤฑn arasฤฑnda siyah bir boลŸluk gรถrmemizin nedeni, evrene yayฤฑlmฤฑลŸ milyonlarca sรถnรผk galaksiyi gรถremiyor olmamฤฑzdandฤฑr. Peki, tรผm parlak gรถk cisimlerinden gelen gรถrรผnรผr ฤฑลŸฤฑฤŸฤฑ รถlรงersek, evrenin ortalama rengi ne olur?

Kozmik Latte: Evrenin Ortalama Rengi
AlgฤฑladฤฑฤŸฤฑmฤฑzย renkler sadece ฤฑลŸฤฑฤŸฤฑn gerรงek rengine deฤŸil, parlaklฤฑฤŸฤฑna ve gรถzlerimizin karanlฤฑkta uyum gรถsterip gรถstermediฤŸine de baฤŸlฤฑdฤฑr. IลŸฤฑฤŸฤฑn evrende ilk ortaya รงฤฑktฤฑฤŸฤฑ dรถneme geri dรถnebilsek muhtemelen sadece ateลŸin yaydฤฑฤŸฤฑ turuncu rengine benzer bir parฤฑltฤฑyฤฑ algฤฑlayabilirdik.ย 

2002’de ABD’li gรถkbilimcilerden oluลŸan bir ekip ilginรง bir รงalฤฑลŸma yaptฤฑ. 200.000 galaksiden elde edilen verileri kullanarak, tam da bunu yaptฤฑlar. Yani evrenin ortalama rengini bulmaya รงalฤฑลŸtฤฑlar. AraลŸtฤฑrmacฤฑlar, kozmik spektrumu insanlarฤฑn gรถrebileceฤŸi tek bir renge dรถnรผลŸtรผrmek iรงin bir renk eลŸleลŸtirme bilgisayar programฤฑ kullandฤฑlar.

Ekip, sonunda evrenin ortalama renginin beyaza yakฤฑn bir bej tonu olduฤŸunu belirledi. DiฤŸer bir deyiลŸle hepimizin uzak galaksiler, bulutsular, yฤฑldฤฑzlar ve gezegenler hakkฤฑnda gรถrdรผฤŸรผmรผz tรผm harika fotoฤŸraflara raฤŸmen, evrenin rengi, oldukรงa sฤฑkฤฑcฤฑ bir bej rengiydi.ย Beyaz ฤฑลŸฤฑฤŸฤฑn gรถrรผnรผr ฤฑลŸฤฑฤŸฤฑn tรผm farklฤฑ dalga boylarฤฑnฤฑn bir araya gelmesinin bir sonucu olduฤŸu dรผลŸรผnรผlรผnce aslฤฑnda bu sonuรง รงok da ลŸaลŸฤฑrtฤฑcฤฑ deฤŸildi.

Kozmik Latte: Evrenin Ortalama Rengi
Kozmik Latte turuncu ve sarฤฑ renk karฤฑลŸฤฑmฤฑdฤฑr. ย Kozmik latte, evrene yukarฤฑdan bakฤฑp her galaksiden, yฤฑldฤฑzdan ve gaz bulutlarฤฑndan gelen tรผm ฤฑลŸฤฑฤŸฤฑ aynฤฑ anda gรถrebilseydiniz gรถreceฤŸiniz renktir

Yeni renge, tรผm araลŸtฤฑrma ekibinin katฤฑldฤฑฤŸฤฑ bir anketten sonra, sonunda ฤฐtalyanca sรผt anlamฤฑna gelen “kozmik latte” adฤฑ verilecekti. Bilgisayar dilinde sรถylememiz gerekirse evrenin rengi #FFF8E7 biรงimindeydi.

Evrenin Rengini Nasฤฑl Anlayabiliyoruz?

BildiฤŸiniz gibi gรถrรผnรผr ฤฑลŸฤฑฤŸฤฑ bir prizmadan geรงirerek gรถkkuลŸaฤŸฤฑnฤฑn tรผm renklerini elde edebiliriz. Yani prizmalar, gรถrรผnรผr ฤฑลŸฤฑฤŸฤฑ elektromanyetik spektrumun farklฤฑ renklerine ayฤฑrฤฑrlar. Evrendeki tรผm gรถrรผnรผr ฤฑลŸฤฑฤŸฤฑ ayฤฑran bir prizma ise, bize alฤฑลŸฤฑk olduฤŸumuzdan biraz farklฤฑ bir spektrum verir.

Tรผm bu ฤฑลŸฤฑฤŸฤฑn bir resmini elde etmek iรงin bilim insanlarฤฑ, Karl Glazebrook ve Ivan Baldry’nin 200.000’den fazla gรถkadanฤฑn geniลŸ bir ฤฑลŸฤฑk araลŸtฤฑrmasฤฑndan elde edilen verilere baktฤฑlar.

Kozmik Latte: Evrenin Ortalama Rengi
Johns Hopkins araลŸtฤฑrmacฤฑlarฤฑnฤฑn veri setinin gรถrselleลŸtirilmesi: IลŸฤฑฤŸฤฑn farklฤฑ dalga boylarฤฑ iรงin evrende yayฤฑlan enerji. Ultraviyole ve mavi ฤฑลŸฤฑk solda; kฤฑrmฤฑzฤฑ ฤฑลŸฤฑk saฤŸdadฤฑr.

Aslฤฑnda amaรงlarฤฑ baลŸlangฤฑรงta evrenin rengini bulmak deฤŸildi. Yฤฑldฤฑz oluลŸumunu araลŸtฤฑrmak amacฤฑyla farklฤฑ galaksilerin spektral analizini yapฤฑyorlardฤฑ. Bu analizde kullanฤฑlan yรถntemler sayesinde daha genรง ve daha yaลŸlฤฑ galaksilerden saรงฤฑlan ฤฑลŸฤฑฤŸฤฑn dalga boylarฤฑnฤฑ tespit etmek mรผmkรผn oluyordu.

Evrenin Rengi Zaman ฤฐรงinde DeฤŸiลŸecektir

Ancak hatฤฑrlatalฤฑm. ลžu an iรงin Evren’in rengi kozmik latte olsa da, yฤฑldฤฑzlar yaลŸlandฤฑkรงa bu renk deฤŸiลŸecektir. Yani evren sonsuza kadar kozmik latte renginde olmayacak. Evren ve iรงindeki her ลŸey sรผrekli bir deฤŸiลŸim halindedir.ย Astrofizikรงiler, biz ลŸu anda sฤฑkฤฑcฤฑ bir bej evresindeyken, evrenin bir zamanlar maviye daha yakฤฑn olduฤŸunu belirlediler.ย 

Sonucunda genรง yฤฑldฤฑzlar sฤฑcaktฤฑr ve harika bir mavi ฤฑลŸฤฑk saรงarlar. Oysa ki daha yaลŸlฤฑ, daha soฤŸuk yฤฑldฤฑzlar giderek daha fazla kฤฑrmฤฑzฤฑ ฤฑลŸฤฑk yayarlar. Bu nedenle Evren genรง yฤฑldฤฑzlardan oluลŸurken daha รงok maviye yakฤฑn bir renge sahipti.

Ancak yaลŸlanan yฤฑldฤฑzlar nedeniyle, evrenin rengi yavaลŸ yavaลŸ mavimsi bir renkten kฤฑrmฤฑzฤฑmsฤฑ bir renge dรถnรผลŸtรผ. Gittikรงe daha az yeni yฤฑldฤฑz oluลŸacak ve daha fazla yฤฑldฤฑz yaลŸlanacak. Bunun sonucunda da evren koyu kฤฑrmฤฑzฤฑ bir renge dรถnรผลŸecek. Ayrฤฑca gรถz atmak isterseniz: ฤฐnsan Beyni Ve Evren Arasฤฑndaki Bizi ลžaลŸฤฑrtan Benzerlikler


Kaynaklar ve ฤฐleri Okumalar:


Size Bir Mesajฤฑmฤฑz Var!

Matematiksel, 2015 yฤฑlฤฑndan beri yayฤฑnda olan ve Tรผrkiyeโ€™de matematiฤŸe karลŸฤฑ duyulan รถnyargฤฑyฤฑ azaltmak ve ilgiyi arttฤฑrmak amacฤฑyla kurulmuลŸ bir platformdur. Sitemizde, รถncelikli olarak matematik ile ilgili yazฤฑlar yer almaktadฤฑr. Ancak bilimin bรผtรผnsel yapฤฑsฤฑ itibari ile diฤŸer bilim dallarฤฑ ile ilgili konular da ilerleyen yฤฑllarda sitemize dahil edilmiลŸtir. Bu sitenin tek kazancฤฑ sizlere gรถstermek zorunda kaldฤฑฤŸฤฑmฤฑz reklamlardฤฑr. Yรผksek okunurluk dรผzeyine sahip bir web sitesi barฤฑndฤฑrmak ne yazฤฑk ki gรผnรผmรผzde oldukรงa masraflฤฑdฤฑr. Bu konuda bizi anlayacaฤŸฤฑnฤฑzฤฑ umuyoruz. Ayrฤฑca yazฤฑmฤฑzฤฑ paylaลŸarak veya Patreon รผzerinden ufak bir baฤŸฤฑลŸ yaparak da bรผyรผmemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalฤฑm, bilim ile kalalฤฑm.

Matematiksel

Sibel ร‡aฤŸlar

Kadฤฑkรถy Anadolu Lisesiโ€™nin ardฤฑndan Marmara รœniversitesi ฤฐngilizce Matematik ร–ฤŸretmenliฤŸi bรถlรผmรผnden mezun oldum. Matematiksel.orgโ€™un kurucusu olarak matematik, bilim ve dรผลŸรผnce alanlarฤฑnda iรงerik รผretmeye devam ediyorum.

Bunlar da ilgini รงekebilir