Tarih

Bir Yangında Kapının Açılış Yönü Ölüm Kalım Arasındaki Çizgi Olabilir

Genel bir kural olarak kapılar yangın gibi acil bir durumda riski azaltacak biçimde tasarlanır. Bu nedenle evlerin kapıları genelde koridora değil odanın içine doğru açılır. Amaçlanan kapının açık olduğu durumda koridorun kapanmamasıdır. Kapıyı açar ve çıkarız. Ancak bir odanın içinde yüzlerce insan olduğunu ve aynı şeyi yapmaya çalıştığını düşünün. İşte o zaman işler değişir.

Kapının Açılış Yönü Yanlış Olursa

1- 1883 – Victoria Hall Tiyatrosu

Kazadan öncesi, kaynak: http://www.greatdisasters.co.uk/

Bir kalabalığın kontrolsüz biçimde hareket etmesi için illa bir yangın ya da deprem gibi bir felaketin yaşanması gerekmez. Bazen kontrol hiç beklemediğiniz bir anda kaybolur. 1883’te, Newcastle yakınlarındaki Sunderland’daki Victoria Hall Tiyatrosu, bir sihirbazlık, kukla ve illüzyon gösterisine ev sahipliği yapıyordu. Yedi ile on bir yaşları arasında yaklaşık iki bin çocuk gösteriyi izliyordu. Hiçbir şey alev almadı. Ancak bu yaş grubu için aynı derecede çılgınlığa neden olan ani bir bedava oyuncak vaadi vardı.

Zemin kattaki çocuklara oyuncakları doğrudan sahneden verildi. Ancak üst kattaki 1100 çocuk merdivenlerden inmek ve binadan çıkarken oyuncaklarını almak zorunda kaldı. Merdivenlerin altındaki kapılar içeri doğru açılıyordu. Bunun yanı sıra, biletleri kontrol etmeyi kolaylaştırmak için bir seferde yalnızca tek bir çocuk çıkabilecek şekilde açılmıştı. Elbette çocukların hepsi merdivenlerden ilk çıkan ve oyuncağı kapan olmak için koştu. Ortaya çıkan izdihamda yüz seksen üç çocuk öldü. Tüm çocukların merdiven boşluğundan çıkarılması yarım saat sürdü. Ölümlerin hepsi boğulmanın sonucuydu.

2- 1942 – Boston Cocoanut Grove Gece Kulubü Yangını

Dönemin popüler mekanlarından birisi olan Cocoanut Groove’da olayın yaşandığı gece babalar günü nedeniyle yaklaşık 1000 kişi vardı. İnsanlar neredeyse kıpırdayamıyordu. Başlangıçta kalabalık dışında bir sorun görünmüyordu. Sonra bir anda bir genç önünü görmek için bir kibrit çaktı. O sırada yanlışlıkla etrafta bulunan çabuk tutuşabilen dekorlardan biri alev aldı ve kulüp bir anda dumanla doldu. Yaşanan faciada birçok güvenlik ihlali vardı. En başta içeride kapasitenin üzerinde kişi vardı. Ayrıca kulüp kuru çam yapraklarıyla dekore edilmişti. Daha da kötüsü kulüp çıkış kapısı yine içeri açılıyordu. Sonuçta 492 kişi o gece hayatını kaybetti. Olaydan sonra itfaiye şefi, eğer kapının açılış yönü içeriye doğru olmasaydı 300’den fazla kişiyi kurtarabileceklerini ifade etti. Bu Amerika’da yaşanan en büyük yangın felaketlerinden biri olarak tarihe geçti.

Anlattığımız iki olay içe açılan kapıların sebep olduğu ölümlerin sadece ikisi. Bunun gibi daha pek çok olayın trajedi ile sonuçlanmasının nedeni yanlış yöne doğru açılan kapılar oldu. Yangın yönetmeliğinde sonradan yapılan değişiklikler, kamu binalarında dışarıya açılan kapılar yapılmasını gerektirdi. Ancak bunun yaygın olarak uygulanması zaman aldı.

3- Apollo 1 Uzay Görevi

Bazı durumlarda kapıların hangi yönden açılması gerektiği sorusu her zaman çok net değildir. Apollo programı sırasında NASA, uzay aracı kabin kapaklarının içeri mi yoksa dışarı mı açılacağına karar vermek zorunda kaldı. Dışarıya açılan bir kapı, mürettebatın çalışması için daha kolay olurdu. Bu yüzden ilk seçim buydu. Ancak NASA’nın ikinci insanlı uzay uçuşu olan Mercury-Redstone 4’te kapsül okyanusa düşünce kapak beklenmedik bir şekilde açıldı. Bunun sonucunda deniz suyu içeri girmeye başladı.

Bu olaydan sonra ilk Apollo uzay aracı kabininin içe doğru açılan bir kapağı vardı. Ancak fırlatma provası sırasında bir yangın çıktı. Yangından gelen ısı, kabin içindeki hava basıncını kapağın açılmasının imkansız olduğu noktaya kadar arttırdı. İçerideki üç astronot – Gus Grissom, Edward White ve Roger Chaffee dumandan boğulma nedeniyle öldü. Kurtarma ekibinin kabin kapağını açması beş dakika sürdü. Yangınla ilgili soruşturmadan sonra, NASA güvenlik nedeniyle kapakları dışa açılacak şekilde değiştirdi.

Göz atmak isterseniz:

Kaynak: Parker Matt; Humble Pi: When Math Goes Wrong in the Real World;  Generic ( 2019)

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu