MATEMATİK HER YERDE

Horus’un Gözünün Ardındaki Matematik

Aşina olduğumuz bu Mısır Sembolünün ardında belki de erken dönem matematik problemlerinden biri bulunmaktadır.

Mısırlıların problem çözme konusundaki başarılarını ve önemli matematiksel buluşlara imza attıklarını günümüze ulaşan papirüslerden kaydettikleri için biliyoruz. Bunun en eski kayıtlarından biri de hiyerogliflerde saklı; Horus’un Gözü.

Horus, Eski Mısır dininde bir gözü ay, bir gözü Güneş olan şahin biçimindeki Tanrı’nın adıdır. Firavunlar kendilerini Horus’un yeryüzündeki cisimleşmiş halleri olarak gördükleri için Mısır’ın, Ra ile birlikte en önemli tanrılarından biridir.

Horus’un gözü vicdanın gözünden hiçbir şeyin kaçamayacağını, insanın zihninden geçen her düşünce ve bulunduğu her eylemin keskin bir bakış tarafından izlendiğini sembolize etmektedir.

Mitolojiye göre Horus efsanesi şöyle gelişir; Horus’un babası Osiris, kardeşi Seth tarafından öldürülünce, şahin başlı tanrı Horus babasının intikamını almaya karar veriyor. Seth, Horus’la savaşırken gözünü çıkarır. Tanrılar Horus’un yanında yer aldıklarından, dağılmış olan gözü tekrar birleştirirler.

Ancak bir araya getirilse de göz eksik kalır. Bu eksiklik büyü gücü ile tamamlanır ve böylece göz eskisi gibi olur. 

Sembolik Olarak Horus’un Gözü

Bu gözün her bir bölümü farklı bir kesire karşılık geliyor. “Glif” denilen parçaların her biri, bir öncekinin yarısına eşit. Toplamları ise 63/64 ediyor. Yani tekrar bir araya getirilen göz, öncekine oranla 1/64 oranında eksik. “Sonuçta toplamı 1’e ulaşmıyor. Ancak bu eksiklik bir hata değil; anlatmaya çalıştıkları şeyi böyle ifade etmişler.

Bir bütün, sürekli olarak ikiye bölünmeye devam edilirse, toplam değerde, hiçbir zaman bütüne ulaşamaz.

Mısır Matematiği

Mısır matematiğinin temelinde gündelik olaylara çözümler üretmek yer alıyordu. O dönemden günümüze ulaşan Rhind papirüsü bize dönem hakkında bazı ipuçları iletmekte.

Örneğin Mısırlıların kesirleri yazmak için ilginç ve oldukça pratik bir yöntem kullandığını biliyoruz. Elbette burada temel amaç bütünü adil bir biçimde bölüştürmeyi sağlamak.

5 kişiye 3 somun ekmeğin paylaştırılması gibi içinden çıkılamaz bir durumu düşünün. Mısırlıların bu sorunu çözmek için kullandıkları yöntem şu idi:

5 ekmeğin önce 2 tanesini al ve 3 eşit parçaya böl. Üçüncü ekmeği de 5 eşit parçaya böl. Önce herkese üçte birlik parçalardan ve beşte birlik parçalardan birer tane ver. Geriye bir tane üçte birlik parça kalacaktır. Şimdi bu parçayı da beşe böl. Yani 15’te birlik bir parça ekmek elde et. Son parçayı da kişilere dağıtınca adil bir çözüm bulunmuş olacaktır.

Daha fazlası için: Matematiğin Doğuşu: Mısır ve Mezopotamya Matematiği

Kaynakça

https://en.wikipedia.org/wiki/Eye_of_Horus

http://io9.gizmodo.com/5907604/this-well-known-egyptian-symbol-is-actually-an-early-math-problem

Matematiksel

Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim… Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere... Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu