YAŞAM

Hafızayı Koruyarak Yaşlanmak Mümkün mü? Kimdir Bu Süper Yaşlılar?

Yaşlanmak kaçınılmaz bir süreç ve bu süreçte tüm organlarımız gibi beynimiz de yaşlanır. Yaş­lanan beyinde de unutkanlık ve hafıza kaybı be­lirgin bir şekilde kendini gösterir. Hatta bu durum zaman içinde kötüleşerek bunama rahatsızlığına kadar iler­leyebilir.

Ancak bazı insanlar ne kadar yaş­lanırlarsa yaşlansınlar hafızalarını ve bilişsel yetenek­lerini hiç bir zaman kaybetmez. Peki hafızayı kaybet­meden yaşlanmak nasıl mümkün olabiliyor? Kimdir bu süper yaşlılar?

Zihinsel açıdan “süper yaşlılar” terimi ilk de­fa 2007 yılında Northwestern Üniversitesinde yapılan çalışmalar sonucu kullanılma­ya başlandı. Ölçüm için kişilere çeşitli hafıza testleri uygulayan araştırma ekibi, 80 yaş üstündeki bazı ki­şilerin testlerde yaş grubu ortalamalarının çok üzeri­ne çıktığını gördü. ( Çalışmayı incelemek isterseniz)

“Süper yaşlanma” projesini yürüten uzmanlar öze­likle 80 yaşın üzerinde olup da zihinsel olarak genç­ler kadar keskin belleğe sahip süper yaşlıların beyinle­rinde diğer yaşıtlarının beyinlerine göre birtakım ya­pısal ve işlevsel farklılıklar olduğunu, ayrıca beyinleri­nin yapısal bütünlüğünü koruduğunu tespit etti.

Süper Yaşlılar ve Von Economo Nöronları

Süper yaşlılar ve beyin yapıları incelendiğinde aşağıdaki bulgulara rastlandı.

  • Korteks (gri madde) yani beyin kabuğu daha kalın. Bu yapısal özellik 30 yaşındaki insanlarınkine ben­ziyor. Korteks ne kadar kalın olursa sinir hücresi sa­yısı da o kadar fazla olur, yani beyin daha sağlıklı olur.
  • Alzheimer’in çok önemli belirtilerinden biri olan nörofibriler yumak sayısı %90 daha az.
  • Sosyal zeka sinir hücreleri (nöronları) olarak bilinen Von Economo nöronlarının sayısı çok daha fazla.

Avusturyalı psikiyatrist ve sinirbilimci Constain von Economo tarafından 1929 yılında keşfedilen Von Economo nöronları insan, balina, fil, maymun, yunus gibi ileri sosyal türlerde beynin sadece belirli kısım­larında bulunan çok özel sinir hücreleri olarak biliniyor.

Von Economo nöronları karmaşık bilişsel ve sos­yal işlevlerde kullandığımız bilgiyi hızlı işleme gö­revini yerine getiriyor ve bilinçli davranışların geliş­mesinde rol oynuyor. Süper yaşlıların beyninde nor­mal yaşlılara kıyasla 4 kat fazla Von Economo nöro­nu bulunuyor.

Von Economo sinir hücreleri beynin şakağa ya­kın ön lobundaki korteks alanlarında bulunuyor. Bu alanlar beynin daha çok dil, iletişim, dikkat, odaklan­ma, sosyal uyum, farkındalık, motivasyon ve hafıza ile ilgili işlevlerinin gerçekleştiği bölgeler olarak bili­niyor.

Bu sinir hücrelerindeki sayısal azalmanın dav­ranışsal değişimlere, sosyal uyumsuzluğa, öz farkındalığın azalmasına ve bunamaya yol açtığı düşünü­lüyor.

Elbette bu süper yaşlılar sadece bu nedenle süper hala gelmiyorlar. Yapılan başka araştırmalar kişilikleri ve yaşam biçimleri ile de ilgili bize ipuçları veriyor…

Massachusetts General Hospital tarafından yapılan bir başka çalışma bu kişilerin beyin yapılarını incelediğinde daha çok midcingulate korteks gibi duygusal durumumuzla ilgili olan bölümlerde farklılıklar gözlemlediler. Bu durum bu kişilerin yaşlandıklarında izole bir hayat yerine sosyal olarak aktif kalmayı tercih etmeleri ile ilişkilendirildi.

Nasıl Süper Yaşlı Olabiliriz?

Tabii ki, büyük soru şu: Nasıl şimdi ya da gelecekte bir süper yaşlı olabilirsiniz? Hangi faaliyetler, yaş alsanız da zihinsel olarak keskin kalmanızı sağlayacaktır?

Aslında bilim insanları bu konuda tam bir reçete sunamıyorlar. Ancak en iyi cevapları sosyal ilişkilere devam etmek, beyni meşgul etmek ve çalışmak üzerine odaklanıyor.

Birçok çalışma, bu kritik beyin bölgelerinin, ister fiziksel ister zihinsel olsun, zor görevler gerçekleştirdiklerinde aktivitesinin arttığını gösteriyor. Ancak burada bir uyarıları var. Bahsettikleri çalışma gerçekten tabir yerinde ise sınırları zorlayacak düzeyde olmalı, yani kişiyi yormalı.

Bu nedenle sadece Sudoku çözerek bir süper yaşlı olunamayacağını biraz daha fazla emek isteyen faaliyetlere odaklanılması gerektiğini düşünüyorlar. Yabancı bir dil öğrenmek. Online bir eğitime katılmak ya da yeni bir enstrüman çalmaya başlamak..Hepsi olabilir. Yeter ki beyni çalıştırsın.

Michelangelo’nun 87 yaşında söylediği iki kelime ile yazıyı kapatalım; “Ancora Imparo” yani “Hala Öğreniyorum

Okumaya devam etmek için: Yaşlanma Düşünce Biçimimiz İle Bağlantılı Olabilir

Kaynaklar: https://www.nytimes.com/2016/12/31/opinion/sunday/how-to-become-a-superager.html

Matematiksel

Paylaşmak Güzeldir

Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim… Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere... Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı