BİLİM TARİHİ

Atina Okulu – Düşüncenin Resme Yansıması

Rönesans döneminin İtalyan ressamı ve mimarı Raffaello Sanzio’in şaheseri olan The School of Athens yani Atina Okulu isimli fresk barındırdığı birçok özellik ile ilgi çekicidir. Günümüzde Vatikan’daki Apostolik Sarayı’nın bir duvarını kaplamakta bulunan bu fresk, tüm büyük klasik Yunan filozoflarını ve matematikçilerini birlikte gösterir. Raphael ve yardımcıları 1508’de Papa II. Julius’un Vatikan Sarayı’ndaki özel odasını yeniden düzenlemek amacıyla bu eser üzerinde çalışmaya başlamışlar ancak Raphael oda tamamlanamadan ölmüştür.

Klasik filozofların ve bilim insanlarının hayali bir buluşmasını tasvir eden bu anıtsal fresk, figürlerinin zarif pozları, somutlaştırdıkları hareket duygusu ve ifadeleriyle ünlüdür. Tablonun bir diğer göze çarpan özelliği, kompozisyonunun uyumudur.

Gerçeğin ve Bilginin Peşinde


Atina Okulu, felsefe aracılığıyla rasyonel gerçeğin peşinde koşmayı temsil eder. Kompozisyonun merkezinde, farklı düşünce okullarını temsil eden iki büyük klasik Yunan filozofunun, Platon ve Aristoteles’in figürleri vardır.Resimde, perspektif aracılığı ile parlak bir alan hissi yaratılmıştır. Mekan, yüksek kemerler, süslü tavan ve mozaik zemine sahip heybetli bir salondur. Resimde kırk kadar insan vardır. Platon ve Aristoteles, perspektifte ufuk noktası olarak bilinen yerde, merkezde yer almaktadır.

Atina Okulu - Düşüncenin Resme Yansıması
Bulunduğu odanın dört duvarı, beşeri bilimlerin dört dalını da temsil eden farklı çalışmalarla kaplıdır. Bu çizimler felsefe, teoloji, şiir ve adalet ile ilgilidir. Sala della Segnatura. (Photo: 0ro1 [CC BY-SA 3.0 or GFDL], from Wikimedia Commons)

Resimde yer alan figürler rastgele yerleştirilmiş değildir. Resim aslında ortadan ikiye bölünmüş biçimde düşünülmüş ve tüm figürler buna göre yerleştirilmiş. Duvardaki antik Yunan Tanrılarının heykelleri bile bu bölünmeyle uyumlu durumdadır. Sol tarafta Apollo, güneş, müzik ve şiir tanrısı, sağda ise Athena yani savaş ve bilgelik tanrıçası bulunmaktadır.

Atina Okulu

Atina Okulu Freskinde Kim Kimdir?

Atina Okulu freskinde yer alan figürlerin her birinin bir hikayesi vardır. Eserde bir kaç figürü inceleyelim.

1 – 2) Merkezde klasik Yunan Felsefesinin iki çok önemli karakteri Platon ve Aristoteles yer alır. Platon, Aristoteles’in öğretmenidir. Bu Yunan filozofları teorik ve doğal felsefeyi temsil etmektedir. Platon’un elinde eseri Timaeus ve Aristoteles’in elinde eseri Ethics bulunmaktadır. Görünemeyen, teorik olanla ilgilenen Platon yukarıyı gösteren eli ile bilginin tüm kaynağı olarak gökleri, görünen, fiziksel ve gerçek ile ilgilenen Aristoteles ise yere dönük eli ile bilginin tüm kaynağı olarak yeryüzünü göstermektedir. Çizimde yer alan diğer filozofların bulundukları yerler de bu iki zıt düşünce biçiminden hangisinin tarafında olduklarına göre yerleştirilmiş durumdadır.

Atina Okulu - Düşüncenin Resme Yansıması

3) Zeytin yeşili tunik içinde görülen bilgin Sokrates’tir. Sokrates’in hemen yanında dinleyicilerine felsefesini açıklayan el işaretleri yaparken görürüz.

4) Resmin sağ alt kısmında, Öklid’in karşı tarafında, ünlü Yunan filozof ve matematikçi Pisagor’u buluyoruz. Elindeki  deftere yazmakta olan Pisagor’un hemen önünde yer alan küçük tabloda ise Pisagor’un müzik ve matematik üzerine teorilerini görebiliriz.

5) Bu figürün dışavurumcu vücut dili ona melankoli havası vermektedir. Bu figür, genellikle “ağlayan filozof” olarak bilinen Sokratik öncesi Yunan filozofu Herakleitos’u temsil etmektedir. Diğer figürler başkaları ile etkileşim halindeyken o yalnızdır. Bu figür özellikle yalnızlığı ve düşünceli yapısı ile bilinen Michelangelo’dan esinlenilerek oluşturulmuştur.

6) Merdivenlere gelişigüzel uzanmış elindekini inceleyen kişi Diyojen’dir. Bilindiği üzere Diyojen toplumdan uzaklaşmayı ve bir varil içinde yoksulluk içinde yaşamayı seçmiştir.

7) Eserde tam solda yer alan Pisagor’un tam sağdaki dengeleyici figürü Öklid’dir. Öklid çevresindeki öğrencilerle, yerdeki tablo üzerine çizilmiş bir şekil üzerinde çalışmaktadır. Öklid mimar Bramente model alınarak çizilmiştir.

8 – 9) Bu iki figür zamanın iki önemli gökbilimcisi Zerdust ve Batlamyus. Gezegenlerin hareketleri konusunda teoriler üreten Batlamyus elinde bir yerküre tutmakta. Zerdust’un elinde ise bir gök küre bulunmaktadır.

Diğer figürleri ise kısaca özetleyecek olursak:

10) Protogenes
11) Apelles, Antik Yunan ressamı (Raphael’in kendi portresinin görüntüsündedir ve resimde seyirciye doğru bakan tek figürdür)
12) Plotinus (ünlü heykeltıraş Donatello’dan esinlenerek resmedildiği düşünülmektedir)
13) Aeschines veya Xenophon
14)  Antisthenes, Xenophon veya Timon
15) Alcibiades veya Büyük İskender
16) Citium’un Zenosu
17) Epicurus
18) Boethius, Anaximander veya Empedocles
19) Averroes
20) Hypathia – İskenderiye’de felsefe, matematik ve astronomi profesörü olan Hypathia, resimdeki tek kadın figürdür. Papa’nın resimde bu figüre karşı çıkacağına inanarak Rafhael bu koyu tenli Mısırlı figürü açık tenli ve yüz hatları Papa’nın yeğenine benzeyecek şekilde çizmiş ve figürlerin arasına yerleştirerek bir miktar kamufle etmiştir.
21) Parmenides

Resimle ilgili geride kalan hiç bir açıklayıcı belge olmamasından dolayı figürlerin büyük kısmı üzerinde yüzyıllarca kesin yargılara varılamamıştır. Fakat, eser konusunda varılacak en kesin yargı, bu çalışmanın Rafael’in özgün yeteneğini en güzel yansıtan yapıtlarından biri oluşudur.

İleri okumalar için:

  • The Story Behind Raphael’s Masterpiece ‘The School of Athens’; https://mymodernmet.com/
  • Karen Hosack Janes; The Great Paintings; DK publications

Matematiksel

Sibel Çağlar

7 yıl Kadıköy Anadolu Lisesinin devamında lisans eğitimimi Marmara Üniversitesi İng. Matematik öğretmenliği üzerine tamamladım. Devamında 20 yıl çeşitli özel eğitim kurumlarında matematik öğretmenliği ve eğitim koordinatörlüğü yaptım. 2015 yılında matematiksel.org web sitesini kurdum. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu