Tıp ve Sağlık

Bakteri ve Virüs Arasındaki Fark Nedir?

Bakteri ve virüs arasındaki fark nedir? Normal zamanlarda bu gibi sorular büyük bir çoğunluğumuzun aklını pek kurcalamazdı. Ancak bir salgınla birlikte yaşamak zorunda olduğumuz bu zamanlarda ister istemez hepimiz bu küçük organizmalar hakkında daha fazla detayı merak eder olduk. Her ikisinin de bizi hasta etme potansiyelinin dışında aralarında ne gibi farklar olduğunu anlamaya çalışalım. Başlangıç ​​olarak, bakteriler vücudumuzun bir parçasını oluşturur ve trilyonlarca tanesi bize hiçbir zarar vermeden içimizde yaşar. Sindirimi iyileştirdikleri ve bizi enfeksiyonlara karşı koruyabildikleri için aslında yararlıdırlar. Ancak aynı şey virüsler için geçerli değildir. Virüsler hayatta kalmak ve üremek için diğer organizmaların hücrelerini kullanır, çünkü kendileri enerji üretemez ve depolayamazlar. Başka bir deyişle, konakçı organizmanın dışında işlev göremezler, bu yüzden cansız olarak kabul edilirler.

Bakteri Nedir? Virüs Nedir? Fark Nedir?

Virüs ve Bakteri; kaynak: https://www.sciencenews.org/

Bakteriler, tek hücreli, prokaryotik (zara bağlı çekirdek veya organelleri olmayan), ikili bölünme ile çoğalan mikroskobik organizmalardır. Tipik olarak boyut olarak 0,5-1,5 μm arasında değişir. Çok küçük oldukları için ışık veya elektron mikroskobu kullanılarak görülebilirler. Çevremizde her yerde bulunurlar ve bize hem yararlı hem de zararlı olabilirler. Doğada birçok faydalı bakteri bulunur. Örneğin azot bakterileri doğadaki azot döngüsünün devam etmesini sağlar, okyanuslarda yaşayan fotosentetik bakteriler atmosferdeki karbondioksiti kullanarak oksijen üretir, bağırsağımızda yaşayan bakteriler ise besinlerin sindirimi ve emiliminde rol oynar. Ancak bakteriler, ürettikleri toksinler yoluyla konak hücreye zarar da verebilirler. Örneğin kara veba hastalığı, Yersinia pestis isimli bir bakteriden kaynaklanan bir hastalıktır.

Virüsler ise yukarıda da değindiğimiz gibi hücresel bir yapıya sahip olmayan bulaşıcı ajanlardır. Bir virüs parçacığının merkezinde, virüsü yeniden üretmek için genetik talimatları içeren DNA veya RNA’dan yapılmış uzun molekül genom bulunur. Bu genom, genetik materyali koruyan, kapsid adı verilen protein moleküllerinden yapılmış bir kat içine sarılır. Bu genetik materyal, virüs konakçı hücrenin dışındayken genetik materyali koruyan, ancak aynı zamanda virüsün zayıf bir konakçı hücreye girmesine yardımcı olan oldukça özelleşmiş bir protein kılıfının içine yerleştirilmiştir. Bazı virüslerin yağlı organik moleküller olan lipitlerden yapılmış bir dış zarı vardır. COVID-19’a neden olan koronavirüs bu “örtülü” virüslerden biridir. Sabun, bu yağlı zarı çözerek tüm virüs parçacığının yok olmasına yol açabilir. Ellerinizi sabunla yıkamanın çok etkili olmasının bir nedeni budur!

Virüsler, bakterilerden çok daha küçüktür. Işık mikroskobu altında görülemezler ve incelenmek için bir elektron mikroskobuna ihtiyaç duyulur. Bir arabayı bir bakteri olarak düşünürseniz arabanın yanında duran bir futbol topu virüsün boyutu kadar olur. Virüsler, yalnızca replikasyon yoluyla bir konakçı hücre içinde büyüyebilir (virüsün kopyaları, konakçı hücre içinde oluşturulur) ve hayati işlevleri yerine getirmek için konakçı hücrelere bağımlıdır. Bu nedenle “zorunlu hücre içi parazitler” olarak adlandırılırlar.

Virüslerin ve bakterilerin farklı biçimleri vardır. Bakteriler küresel, çubuk şeklinde ya da spiral biçimli olabilirler. Bir virüsün şekli, ise içerdiği nükleik asit ve protein miktarına bağlıdır.

Bakteriyel Enfeksiyon ve Viral Enfeksiyon Farkı Nedir?

Viral ve bakteriyel enfeksiyon arasındaki farkı bilmek doktorlar açısından önemlidir. Bakterilerin ve virüsler temelde birbirinden farklı oldukları için aynı biçimde tedaviye yanıt vermezler. Bakteriyel enfeksiyonlar antibiyotiklerle tedavi edilebilir ancak antibiyotikler viral enfeksiyonlara karşı etki etmez. Örneğin soğuk algınlığı gibi viral bir enfeksiyondan mustaripseniz, doktorunuzun antibiyotik yazmamasının nedeni budur. Gereksiz antibiyotik kullanımı antibiyotik direnci adı bakterilerin evrimleşerek, antibiyotiklere direnç kazanmasına neden olabilir. Virüslerin yol açtığı hastalıklar antibiyotikle tedavi edilemediği için ya hastalığa karşı aşı üretilir ya da hastalığa özel tedavi uygulanır. Bakteriyel ve viral enfeksiyonlar temelde farklı olsa da, genellikle birbirleriyle ilişkilidir. Şiddetli viral pnömoni vakaları genellikle ilişkili bir bakteriyel enfeksiyonla sonuçlanır. Bu, hastanede yatan hastaların bakteriyel enfeksiyon geliştirdiği COVID-19 için özellikle geçerlidir. Bu nedenle, COVID-19’a bir virüs neden olmasına rağmen antibiyotikler, ilişkili bakteriyel enfeksiyonları tedavi etmek için kullanılabilmektedir.

Kaynaklar ve İleri Okumalar:

Matematiksel

Sibel Çağlar

7 yıl Kadıköy Anadolu Lisesinin devamında lisans eğitimimi Marmara Üniversitesi İng. Matematik öğretmenliği üzerine tamamladım. Devamında 20 yıl çeşitli özel eğitim kurumlarında matematik öğretmenliği ve eğitim koordinatörlüğü yaptım. 2015 yılında matematiksel.org web sitesini kurdum. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

2 Yorum

  1. virüslerde dna olmaz bu yüzden cansızdırlar

  2. Merhaba. Virüsler genetik materyal olarak DNA veya RNA taşırlar. Enerji üretemedikleri için cansız olarak kabul edilirler. Keyifli okumalar. Teşekkür ederim.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.