BİLİM İNSANLARI

Nicolas Bourbaki: Aslında Varolmayan Bir Matematikçi

Fransız matematikçi Nicolas Bourbaki tartışmalar yaratan ve çığır açan birçok eser verdi. Ama bu dahi aslında hiç yaşamadı.

Charles-Denis Bourbaki, Fransa’da pek çok savaşta askeri başarılar gösteren bir kahraman. 1897 yılında öldüğünde adı Fransız tarihinde saygın kişiler arasına yazılmış biri.

Bourbaki grubu

Ancak onun adının ölümsüzleşmesini sağlayan hikaye aslında 1935 yılında bir kafede başlıyor.

Çevre okullardaki hocaların ve öğrencilerin buluşma noktası olan bu kafede Henri Cartan, Claude Chevalley, Jean Delsarte, Jean Dieu-donne, Rene de Possel ve Andre Weil öğle yemeği için buluşuyor. Toplantının amacı üniversitede okutulan analize giriş kitabının yetersizliğine çare olarak yeni bir kitap yazmak.

Bu altı genç sonunda ortaklaşa bir kitap yazmaya karar veriyorlar ancak yazar olarak kimin adının yazılması konusunda anlaşamayınca akıllarına okulda bir şaka esnasında duydukları bu generalden esinlenen, Nicolas Bourbaki adı geliyor.

Ve bu biçimde matematik çalışmaları ile ses getiren Bourbaki grubu kurulmuş oluyor. 

Grup üyeleri yeteneğine, bilgisine ve ufkunun genişliğine güvendikleri gençleri toplantılarına çağırırak, Bourbaki üyesi olarak yetişmelerini sağlıyor zamanla.

Bourbaki grubu başlarda sadece bir kitap yazmayı hedeflediyse de dağınık önbilgilerin arasından çıkamayınca matematiği ele alıp adım adım yazmayı planlıyorlar. Bourbaki grubu bu işin üstesinden başarıyla geliyor. Bir zamanların “modern matematik” akımı Bourbaki grubundan esinlenilerek başlatılmış oluyor bu şekilde.

Yayımladığı çalışmalarında Fransızca’yı kullanan Bourbaki grubu, 1939’da matematiğin tümünü içeren dev bir yapıtın yayımına başlıyorlar. Biraz da Öklid’den esinlenerek Elements de Mathematique (Matematiğin Öğeleri) adını veriyorlar çalışmalarına ve yaklaşık 40 ciltlik matematik tarihinin yapıtlarından biri ortaya çıkıyor.

Bourbaki grubu

Bugün Bourbaki kitapları güvenilir referans kitapları olarak halen kullanılıyor.

Bourbaki grubunun kuruluşu esnasında kimliklerini açıklamayacakları konusunda karar alan bu gençler, kendilerine her sorulduğunda “Hayır, ben o grubun üyesi değilim” demeyi tercih etseler de ancak emekli olduktan sonra “Ya evet, ben üyeydim” demeyi tercih ediyorlar.

Muziplikten de öte durmuyorlar bu arada…

Bir ara Britannica ansiklopedisi için Mathematical Reviews baş editörü Boas’tan Bourbaki hakkında bir yazı yazması istendi. Boas bu tanıtım yazısını “Bourbaki bir grup genç Fransız matematikçinin ortak kullandığı bir takma ad, böyle bir kişi yok” diye bitirince onlar da “Boas bir grup genç Amerikalı matematikçinin ortak kullandığı bir takma ad, böyle bir kişi yok” söylentisini yaydı.

Bourbaki grubu

Grup bir yandan çalışmalarını sürdürürken, 1948 yılında Bourbaki seminerlerini de başlatıyorlar.

Amacı matematik dünyasındaki gelişmeleri, o konuda uzmanlaşmamış matematikçilerin de anlayacağı şekilde anlatmak olan bu seminerlerde bugüne kadar binden fazla konuşma yapılmış ve her konuşmanın metni basılmış ve bu metinler halen referans olarak kullanılmaktadır.

Matematikçileri asık suratlı, şaka sevmeyen, sıkıcı insanlar olarak aklınıza getirdiğiniz zamanlarda bu bir grup başarılı bilim insanı ve onların hayali kahramanları akla gelmeli belki de…

Kaynak:

  • Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi
  • Ali Sinan Sertöz, Olmayan Matematikçi: Bourbaki, Bilim Teknik sayı: 585

Matematiksel

Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim… Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere... Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı