Ünlü Matematikçiler

Nicolas Bourbaki: Aslında Var Olmayan Bir Matematikçi

Nicolas Bourbaki, kuşkusuz yirminci yüzyılın en etkili matematikçilerinden biridir. Kitapları hepimizin bildiği modern matematiğin temellerini attı ve gelecek nesil genç matematikçileri etkiledi. Yayınlarının etkisi, profesyonel çevrelerin ötesine ve yapısalcı hareket aracılığıyla beşeri ve sosyal bilimlere yayıldı. Ancak Nicolas Bourbaki’nin hayatı diğer ünlü bilim insanlarınınkine pek benzemiyordu. Çünkü aslında bu isimde bir matematikçi asla var olmadı. Hiçbir zaman bir Nicolas Bourbaki’nin olmadığı artık yaygın olarak kabul edilse de, bunun tersine kanıtlar var. Örneğin kızı Betty için düğün duyuruları, adına bir vaftiz belgesi ve Napolyon’a kadar uzanan etkileyici bir aile soyu var.

Bourbaki hiç var olmadıysa, o zaman kimdi ya da neydi?

Bourbaki, 1930’larda üniversite ders kitapları yayınlayan bir grup genç Fransız matematikçi tarafından toplu olarak kullanılan bir takma addı. Birinci Dünya Savaşı, Fransız akademisinde büyük bir yara bıraktı. Bazı kaynaklara göre, 1910’dan sonra mezun olan üniversite öğrencilerinin neredeyse yarısı çatışmada yok oldu. Sonraki yıllarda, profesörlük kürsüsü, çalışmalarını savaş sırasında veya savaştan hemen sonra bitiren genç mezunlar tarafından alındı. Bu nesil, bir dizi bilimsel alanın geliştirilmesinde büyük adımlar attı. Genç fizikçilerin kuantum teorisini geliştirmeye başladıkları zamandı. Albert Einstein sadece birkaç yıl önce tamamen yeni bir zaman ve mekan modeli sağlamıştı. Bu dönem bilim dünyasına tarihin en yaratıcı ve üretken dönemlerinden biri olarak damgasını vuracaktı.

Bourbaki grubu

Ancak bu süreçte, standart üniversite düzeyinde okutulan matematik ders kitapları güncelliklerini yitirmişti. Çoğu 30 yaşın altında olan bir grup genç Fransız matematik profesörü, başlangıçta Fransa’daki çeşitli üniversitelerde verdikleri temel üniversite matematik derslerini standartlaştırmak için bir araya geldi.

André Weil’in başkanlığında, grubun ilk toplantısı 10 Aralık 1934 günü bir kafede gerçekleşti. Grup başlangıçta altı üyeden oluşuyordu, daha sonra ortalama yirmi kişi oldu. Matematiksel analiz üzerine bir üniversite ders kitabını birlikte yazmayı planladılar. Ancak hedefledikleri şey mevcut ders kitaplarını düzenlemek değil, tamamen yeniden yazarak yeni bir başlangıç yapmak, matematik eğitiminde yeni bir dönemin temellerini atmaktı. Grup, çalışmalarına onlara rehberlik edecek bazı temel kurallar koyarak başladı. Oybirliğiyle karar vermeyi ve matematiğe, çoğunlukla küme teorisine dayanarak mümkün olan en soyut açılardan yaklaşmayı kabul ettiler. Ve bu biçimde matematik çalışmaları ile ses getiren Bourbaki grubu kurulmuş oldu.

Neden Nicolas Bourbaki?

Bu altı genç kitap yazmaya karar verseler de yazar olarak kimin adının yazılması konusunda anlaşamayınca akıllarına okulda bir şaka esnasında duydukları, Fransa-Prusya savaşında aldatılan eski bir Fransız generalden esinlenen, Nicolas Bourbaki adı geldi. Bourbaki grubu, 1939’da matematiğin tümünü içeren 6000 sayfa civarında yapıtlarını tamamladılar. Eserlerine, biraz da Öklid’den esinlenerek Elements de Mathematique (Matematiğin Öğeleri) adını verdiler.

Bugün Bourbaki kitapları güvenilir referans kitapları olarak halen kullanılıyor.

Grup bir yandan çalışmalarını sürdürürken, 1948 yılında Bourbaki seminerlerini de başlattılar. Grup üyeleri yeteneğine, bilgisine ve ufkunun genişliğine güvendikleri gençleri toplantılarına çağırarak, Bourbaki üyesi olarak yetişmelerini sağlıyordu. Bu konferans yılda üç kez düzenli olarak yapılmaya başlandı. Sürekli değişen üye kadrosuyla Bourbaki grubu, Paris Üniversitesi’nde düzenli seminerler düzenlemeye günümüzde halen devam ediyor. Amacı matematik dünyasındaki gelişmeleri, o konuda uzmanlaşmamış matematikçilerin de anlayacağı şekilde anlatmak olan bu seminerlerde bugüne kadar binden fazla konuşma yapılmış ve her konuşmanın metni basılmış ve bu metinler halen referans olarak kullanılmaktadır.

Nicolas Bourbaki’nin üyeleri işbirliğine değer veriyor, çalışmalarını yüz yüze ve yüksek sesle tartışıyorlar; sadece herkes hazır olduğunu kabul ettiğinde bir metin yayınlarlardı. Görsel kaynak: https://www.quantamagazine.org/inside-the-secret-math-society-known-as-nicolas-bourbaki

Grubun çalışmaları ve tarzından etkilenen Avrupa’nın dört bir yanından en iyi matematikçiler grubun saflarını artırmak için katıldı. Zamanla, Bourbaki adı Weil, Dieudonne, Schwartz, Borel, Grothendieck ve diğerleri de dahil olmak üzere nesiller boyunca düzinelerce etkili matematikçi için kolektif bir takma ad haline geldi. Matematikçileri asık suratlı, şaka sevmeyen, sıkıcı insanlar olarak aklınıza getirdiğiniz zamanlarda bu bir grup başarılı bilim insanı ve onların hayali kahramanları akla gelmeli belki de…

Kaynak:

  • Nicolas Bourbaki: The greatest mathematician who never was; https://theconversation.com/
  • Ali Sinan Sertöz, Olmayan Matematikçi: Bourbaki, Bilim Teknik sayı: 585
  • Saso Dolenc; The Genius Who Never Existed and other Short Stories from Science, History and Philosophy

Matematiksel

Sibel Çağlar

7 yıl Kadıköy Anadolu Lisesinin devamında lisans eğitimimi Marmara Üniversitesi İng. Matematik öğretmenliği üzerine tamamladım. Devamında 20 yıl çeşitli özel eğitim kurumlarında matematik öğretmenliği ve eğitim koordinatörlüğü yaptım. 2015 yılında matematiksel.org web sitesini kurdum. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.