BİLİM İNSANLARI

Hijyen Anlayışımızı Değiştirerek Milyonları Kurtaran Doktor: Ignaz Semmelweis

Google, güzel bir Doodle ile çoğumuzun adını ilk kez duyacağı bir bilim insanını anarak el yıkamanın önemini anımsattı. Bu kişi Ignaz Philipp Semmelweis..

Dünya gündemini kasıp kavuran Koronavirüs pandemisi (COVID-19) ile birlikte hastalıktan korunmak, yayılmasını engellemek amacıyla yoğun yerel ve küresel tedbir çalışmaları devam ediyor. Bu süreçte özellikle hijyen ve el yıkama konusunda özenli hareket etmenin, kolektif bir bilinçle kurallara uygun hareket etmenin ve keyfi şekilde evlerden çıkmamanın önemi sık sık vurgulanıyor.

Google ise bugün bu tedbirler arasında en fazla tekrarlanan, ısrarla vurgulanan ”el yıkama hassasiyeti” konusunda oldukça güzel bir Doodle ile belki de çoğumuzun adını ilk kez duyacağı çok önemli bir bilim insanını anarak el yıkamanın önemine değindi. Öyle ki bahsedilen bilim insanı el yıkama alışkanlıklarının hayati önemini bir asır öncesinden beri vurgulayan bir isimdi: Ignaz Philipp Semmelweis.

Ignaz Philipp Semmelweis (1818-1865) 47 yıllık ömründe önemli çalışmalara imza atmış Alman asıllı Macar doktor. Viyana Üniversitesi’ndeki eğitiminin ardından özellikle antiseptik prosedürlerin öncüsü olmasıyla tıp literatürde yer etmiş.

Antiseptik ve dezenfektanlar

Antiseptik ve dezenfektanlar yüzeydeki tüm mikropları (sterilizasyon) yok etmek ya da halk sağlığı açısından güvenli sınırlar içinde tutmak için kullanılır. Antiseptik kelimesi, literatür olarak “Çürüme/bozulmaya karşı olan” veya “Sepsisi önleyen” demektir.

Genellikle antiseptik terimi mikrobiyal enfeksiyonu diğer ifadeyle patojen mikroorganizmaları önlemek ya da bastırmak için canlı dokulara uygulanan maddeleri (biyosidleri) anlatmak için kullanılır.

Dezenfektan ise mikropları öldürmek için cansız objelere uygulanan bir biyosiddir. Dezenfektanlar daha çok laboratuvar veya cerrahi araç gereçlerin, kuluçkahanelerin, yumurtaların vb. yerlerin dezenfeksiyonu için tercih edilir. (Prof.Dr. Emine Baydan Ankara Üniversitesi Farmakoloji ve Toksikoloji ABD)

“Annelerin kurtarıcısı” lakabıyla tanınan Semmelweis ise bu alanda 1800’lerde çığır açmıştır. Lohusalık humması insidansı -yani annelerin doğum sonrası enfeksiyonlara ve hastalıklara açık hale gelmesi- ile doğum kliniklerindeki el yıkama alışkanlıkları arasındaki ilişkiyi keşfetmesiyle antiseptikler kullanarak el yıkama uygulamasını başlatması sayesinde ölüm oranlarını önemli ölçüde azaltmayı başarmıştır.

Doğumdan sonraki ilk 6 haftalık puerperium denilen dönemde yüksek ateş, genital bölgelerin enfeksiyonu ve genel enfeksiyon belirtilerinin görülebilmesi, doğum sonrası enfeksiyon hastalıklarında (puerperal enfeksiyon) özellikle Ignaz Semmelweis’in yaşadığı dönemde pek çok can kaybına neden olmuştu.

Semmelweis bu konuya oldukça kafa yormuş ve sebebini keşfetmeye kendisini adamıştır. Çünkü Viyana Hastanesindeki 2 doğum kliniğinde her şey aynı olsa da puerperal enfeksiyon kaynaklı ölüm oranlarının kliniklerin birinde hep daha yüksek olduğunu gözlemlemiştir.

Klinikler arasındaki farkı anlamaya çalışan doktor kliniklerden birinin öğrencilerin eğitim ve öğretimi için kullanılmasından dolayı öğrencilerin doğum sırasında inceledikleri hastalara bir şeyler taşıdığı tezini ileri sürdü.

Onun döneminde Avrupa’daki doğum hastanelerinin belası olan puerperal enfeksiyon sorunu sebebiyle ölüm oranlarını yüzde 30’lara kadar yükselmişti.

Puerperal enfeksiyondan ölen bir kadının muayenesi sırasında ortaya çıkan bir yara enfeksiyonundan bir başkasının ölümü ve iki vakadaki bulguların benzerliği Ignaz Semmelweis’in ölümlerin kaynağını bulmasını sağladı.

Doğrudan diseksiyon odasından (yani kadavra gibi incelemelerin yapıldığı oda) doğum servisine gelen öğrencilerin, hastalıktan ölen annelerin enfeksiyonunu sağlıklı annelere taşıdığı sonucuna varmasıyla klinikler arası ölüm oranları farkını da anlamış oldu.

Öğrencilere her muayeneden önce ellerini klorlu bir kireç çözeltisinde yıkamasını emretti.

El yıkamanın ve el hijyeninin ne kadar hayati olduğunu çok önceden keşfeden doktorun attığı basit bir adım çok önemli ölçüde başarı getirdi.

Uygulamaya koyduğu el hijyeni prosedürleri ile beraber ölüm oranlarının yüksek olduğu klinikteki ölüm oranları yüzde 18.27’den 1.27’ye düştü ve 1848 ‘in Mart ve Ağustos aylarında hiçbir kadın lohusalık hummasından ölmedi. Viyana’daki genç tıp adamları Semmelweis’in keşfinin önemini fark etti ve ona mümkün olduğunca destek oldu.

Diğer yandan kritik keşfine karşı çıkanlar da oldu. Önemli keşiflerine rağmen, Ignaz Semmelweis’in teorilerine kuşkuyla bakanlar çoğalmasıyla makus talih ona da vurdu.

1861’de Semmelweis ana eseri The Etiology, Concept, and Prophylaxis of Childbed Fever (Lohusalık Hummasının Nedenleri, Anlaşılması ve Korunma Yolları) yoğun şekilde eleştirildi. Doktorun konferans girişimleri başarısız oldu.

Tıp topluluğu tarafından reddedilmesiyle Semmelweis’in zihinsel sağlığını kaybetmeye başladı. 1865’te bir akıl hastanesine yatırıldı. Semmelweis doktrini daha sonra tıp bilimi tarafından kabul edilmiş olsa da kendisi akıl hastanesinde yaşamını yitirdi.

Daha sonra kendisi için “Annelerin Kurtarıcısı” yazan anıtlar yapılsa da iş işten geçmişti çoktan..

Google Doodle’ı:

Detaylı Bilgi İçin: https://www.britannica.com/biography/Ignaz-Semmelweis

Matematiksel

Ceren Demir

Kendini, insanları, dünyayı tanıma ve anlama çabasında, belki de kaosta olan; filmin oyuncularından, dünya üzerindeki küçücük noktalardan biriyim. Pamukkale Üniversitesi ve AGH University of Science and Technology' de Uluslararası Ticaret ve Finans alanında kendimi eğitmeye çalıştım. Dokuz Eylül Üniversitesi'nde Ekonomi bölümünde yüksek lisansa devam ediyorum. Voleybol sporunda antrenör yardımcılığı yaptım ve lisanslı oynadım. Spora ve sanata düşkünüm. Resim yapmayı çok seviyorum. Klasik müziğe, doğaya, doğa sporlarına, felsefeye, psikolojiye, kitaplara ilgi duyuyorum. Okumayı, yazmayı, öğrenmeye çabalamayı çok seviyorum. Küçük yaşlardan itibaren birikmiş 8 veya 9 adet günlüğüm var.Amaçlı ve amaçsız yaşamanın çeşitli noktalardan artı ve eksileri olduğunu düşünsem dünyadaki her şeyin gelip geçici olduğuna inanıyorum. Yine de -her şeye rağmen- ben uzun süredir amacı olan insanlardanım.. Buradan enerji sağlayabiliyorum..Çoğunlukla neşeli, enerjik, dışa dönük olsam da yeri geldikçe oldukça içe kapanık ve yalnızlığa susayan bir insan olabiliyorum. İkisi de farklı noktalardan keyifli ve öğretici..Matematiksel sitesinin öncelikle hayranı olan bir okuruyum sonra Matematiksel’e katkı sağlamaya çalışan enfes ekibin bir parçasıyım.Özetle bu dünyayı bir rüyaymış gibi (Is this the real life? Is this just fantasy?) hissedip iyi bir insan olarak '‘kalmaya'’ çabalayan, sonsuzmuş gibi üretmeye çalışan insanlardan biri olarak; bahsettiğim tüm 'bencil' bilgilerimi önemsiz sayıyorum. Sadece denizdeki kum tanelerinden biri olduğumun farkındayım. Ancak okyanusları merak etmekten vazgeçemiyorum. Yaşam keşifle canlanır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı