YAŞAM

Böbrek Taşı Nedir ve Nasıl Oluşur?

Böbrek taşı sıkıca birleşmiş kristallerdir ve böbreklerde, üreterlerde, mesanede veya üretrada üretilirler.

İdrarın içeriğinde birçok iyon bulunur: kalsiyum, sodyum, potasyum, oksalat, ürik asit ve fosfat. Eğer bu iyonların kandaki içeriği çok yükselirse veya idrar çok asidik veya bazik olursa iyonlar kümeleşir ve kristalleşir.

Sorun çözülmedikçe kristaller kademeli olarak haftalar, aylar ve hatta yıllarca büyüyerek tanı konulabilir böbrek taşı oluşacaktır.

Kalsiyum oksalat en yaygın oluşan kristal türüdür ve böbrek taşlarının %80’ini oluşturur. Daha az yaygın olarak böbrek taşları kalsiyum fosfat veya ürik asitten oluşur.

Magnezyum, amonyum, fosfat veya strüvit minerallerden oluşan taşlar bakteri enfeksiyonuna sebep olabilir. Daha nadir olarak genetik bozukluklar veya bazı ilaçlar da taş oluşumuna sebep olabilir.

Böbrek taşı hareket edene dek tespit edilemeyebilir. Taş, böbrekten üretere doğru harekete geçtiğinde taşın keskin kenarları üriner yolun duvarlarını çizer. Dokuda bulunan sinir uçları şiddetli ağrı sinyallerini sinir sistemine yollar.

Çizikler idrara kan akışına neden olabilir. Bu duruma mide bulantısı, kusma, idrar yaparken yanma gibi semptomlar eşlik eder. Eğer taş idrar akışını tıkayacak kadar büyürse, enfeksiyon oluşturabilir veya idrarın geri kaçmasına sebep olabilir. Böylece böbrek kendisine zarar vermeye başlar.

Çoğu böbrek taşı böyle ciddi durumlara sebep olmaz. Hatta tedaviye gerek bile duyulmaz.

5 milimetre çapından daha küçük olan taşlar genellikle kendi kendine vücuttan atılır. Doktorlar sıklıkla bol miktarda su içmeyi önerir. Böylece taşın idrar ile atılma hızını artırmış oluruz.

Eğer taş biraz daha büyükse alfa blokerler gibi ilaçlar üreterdeki kasları gevşetmek için alınabilir. Bu ilaçlar taşın geçmesini kolaylaştırır. Bir diğer ilaç türü olan potasyum sitrat daha az asidik idrar oluşturacak şekilde taşları çözer.

Çapı 10 milimetreye kadar olan taşlara orta boylu taşlar denir. Tedavi yöntemi olarak ses dalgaları ile parçalanarak vücuttan atılırlar.

Ekstrakorporal şok kullanan litotripsi yüksek yoğunluklu dalgalar kullanır ve ultrasonik enerjiyi direkt taşlara odaklar. Bu dalgalar taşın içerisinde titreşimler oluşturur.

Oluşan titreşimler küçük baloncuklar oluşturur ve bu baloncuklar taşı zorlar. Bu kombine olan güçler taşın küçük parçalara bölünmesini sağlar. Böylece vücuttan çok daha kolay bir şekilde çıkarlar.

Eğer taş çok büyükse, taşı ses dalgası ile parçalamak iyi bir yöntem değildir. Bazen cerrahi yöntemler gerekli olur. Sert bir boru olan stent üretere yerleştirilir ve üreter genişletilir. Optik kablolar lazer dalgalarını iletir, böylece taş kırılır. Taşlar cerrahi bir kesiyle hastanın sırt veya kasık bölgesinden alınır.

Kaydedilen en büyük böbrek taşı 1 kilogramdan daha fazla ağırlıktaydı ve çapı 17 santimetreden büyüktü.

Böbrek taşı oluşumunu engellemek için neler yapmalı?

Taşa eğilimi olan insanlar için doktorlar onların bol su içmesini önerir. Böylece kalsiyum oksalat ve diğer iyonlar suda çözünür. Ağrılı taşlar oluşamaz. Patates cipsi, ıspanak ve pancar gibi besinler oksalat bakımından zengindir. Bu sebeple doktorlar bunların fazla tüketimini önermez.

Kalsiyum taşlarda sık bulunmasına rağmen, yiyecek ve içeceklerde bulunan kalsiyum oksalat ile bağırsaklarda birleşir ve böbreklere ulaşmadan önce emilerek taş oluşumu engellenir.

İzlemek isterseniz…

Kaynak
https://ed.ted.com/lessons/what-causes-kidney-stones-arash-shadman

Matematiksel

Busra Meral

Keyifli okumalar...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu