Tıp ve Sağlık

Enerji İçecekleri, Sporcu İçecekleri: İçmeli mi Yoksa İçmemeli mi?

Enerji içecekleri enerjiyi artırdığı iddiasında olan meşrubatlardır. Genellikle yüksek miktarda kafein ve şeker, bazen de elektrolit (normalde kanda çözünen sodyum gibi mineral iyonları) ihtiva eder. Birçoğu aminoasit, bitki özü ve sağlığa yararlı olduğu iddia edilen başka malzemeler de içerir. Enerji içecekleri genellikle konsantrasyonu artırmak ve odaklanmaya yardımcı olmak için tüketilir. Üreticilerin öne sürdüğü iddialar oldukça güçlü. Durum böyle olunca da enerji içeceği piyasası son yıllarda sürekli bir büyüme durumunda. Ancak hatırlatalım; özellikle büyüme ve gelişme döneminde olanlar başta olmak üzere düzenli enerji içeceği tüketimi sağlığımız için zararlı.

Bu içecekler enerji ve konsantrasyonu artırabilir, ancak yüksek tansiyon ve kalp ritmi düzensizlikleri gibi tehlikeli yan etkilere neden olabilir. Bu içecekleri alkolle birlikte tüketmek vücutta su kaybı riskini artırır.

Enerji İçeceklerinin İçinde Ne Var?

Çoğu enerji içeceği tipik olarak kafein, şeker, B vitaminleri gibi vitaminler, Amazon’da yetişen bir bitki olan guarana gibi yasal uyarıcılar; et ve balıkta doğal olarak bulunan bir amino asit olan taurin ve vücudumuzda yağın enerjiye dönüşmesine yardımcı olan bir madde olan L-karnitin içerir. Aslında bu bileşenler teker teker ele alındığında sorun çıkarmaz. Ancak asıl sorun, bu vitaminlerin, amino asitlerin ve bitkilerin genellikle gıda veya bitkilerde doğal olarak bulunandan daha yüksek konsantrasyonlarda bulunmasıdır. Bu bileşenler özellikle kafein ile birleştirildiğinde etkilerini arttırır.

Kafein adrenalin salınmasını teşvik ederek ve vücut metabolizması enerji yaydığında ortaya çıkan bir kimyasal olan adenozin tarafından üretilen “yorgunluk” sinyallerini engelleyerek çalışır. Hücre içi sinyal etkileşiminde rolü olan cAMP seviyesini yükselten kafein kalp kasılma hızını ve gücünü arttırır. Yükselen kan basıncı sayesinde vücudun tümüne taşınan oksijen miktarı artar ve kişi kendini daha zinde hisseder.

Guarana bitkisinin çekirdekleri kahve çekirdeklerine kıyasla iki misli kafein ihtiva eder ama etkisini daha yavaş gösterdiği söylenir. Kalple ilgili uyarıcılar teobromin ve teofilin de içerir.

Çoğu enerji içeceği, porsiyon başına 70 ila 240 mg kafein içerir. Bir fincan kahve de ise yaklaşık 100 mg kafein bulunur. Yetişkinler için önerilen günlük kafein limiti 400 mg’a kadardır. 12-18 yaş arası kişilerin ise günde 100 mg veya daha az tüketmesi önerilir. Fazla kafein tüketimi özellikle kalp ile ilgili sorunlar yaşanmasına neden olacaktır.

Sporcu İçecekleri Suyun Yerine Geçer mi?

Tüm sporcu içecekleri aynı değildir ve her sporcu içeceği her sporcu için aynı etkiyi göstermez. Bu nedenle içeceklerin içeriğini okumak ve bir uzmana danışmak önemlidir. Ayrıca bu içecekler su ihtiyacınızı karşılamayacaktır.

Enerji içeceklerinden sonra yeni moda tüketim alışkanlıklarımızdan birisi de sporcu içecekleridir. Bu içeceklerin içerikleri enerji içeceklerinden farklıdır. Su, şeker ve sodyum ve potasyum gibi elektrolitlerin karışımı olan bu içeceklerin terlemeyle kaybolan elektrolitlerin yerini dolduracak şekilde formüle edildiği söylenir. Elektrolitler, vücudunuzun iyonik dengesini koruyan minerallerdir. Bu denge sinir, kas ve beyin fonksiyonları için gereklidir. Bir dengesizlik elektrolit bozukluğuna yol açabilir. Ancak adından da anlaşıldığı gibi bu içecekler sporcular içindir.

Sporcular dışındaki kişilerin elektrolit seviyelerinin düşmesi ya da enerji depolarını tüketmesi pek nadirdir. Bu bakımdan normal kişiler için sporcu içecekleri suyun yerine geçmez. Sadece daha fazla para harcamanıza neden olur. Sporcu içecekleri gibi, enerji jelleri de, maratoncular gibi dayanıklılığa ihtiyaç duyan sporcular dışında başka kimseye fayda sağlamaz. Ancak boş kalori temin ettikleri gibi kilo almaya ve şeker hastalığına yol açabilirler. Su genellikle fiziksel aktivite öncesinde, sırasında ve sonrasında en iyi seçimdir. Ayrıca konsantre olmaya ihtiyacınız varsa bir fincan kahve de benzer işi görecektir. Bizce hem sağlığınızdan hem de paranızdan boşuna ödün vermeye değmez!

Kaynaklar ve İleri Okumalar:

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.
Başa dön tuşu