Sosyoloji

Karıncalar Trafikte Neden Sıkışmazlar?

Dünya üzerinde 7 milyardan fazla insan var ve her altı insandan birine bir araba düşüyor. Bu yüzden dünyanın her metropolünde, ülkemizde olduğu gibi trafik berbat. Ancak dünya üzerinde sayıları trilyonlara ulaşan, her gün bizler gibi, evle iş arasında giden gelen bir topluluk daha var. Bahsettiğimiz canlılar elbette karıncalar. Aslında onları biraz dikkatli gözlemlerseniz göreceksiniz ki kendi oluşturdukları trafikte birbirine çarpmadan, bekleme yapmadan düzgün bir biçimde hareket ederler. Bu yüzden bilim insanları trafik sorunumuzu çözmek için karıncaları incelemeye almış durumdalar.

Braess Paradoksu

ABD’nin Arizona Üniversitesi ve Fransa’nın Toulouse Üniversitesi’nden bir grup araştırmacı, karıncaların çok büyük yoğunlukta bile trafiğin akışını sağlamak için durmadan nasıl hareket ettiklerini araştırdı. Araştırma ekibi, karınca kolonilerini bir besin kaynağı ile birbirine bağlayarak yollar oluşturdu. Yolların genişliği ile karınca sayısı üzerinde değişiklikler yapılarak karıncaların nasıl hareket ettiği gözlemlendi. Deneyde, sadece iki karıncanın aynı anda geçebildiği dar tünellere rağmen trafik sıkışıklığının çok nadiren yaşandığı tespit edildi. Karıncalar sabit akışı değiştirmeden, birbirlerine çarpmadan, senkronize bir şekilde ilerlemeye devam etmeyi başardı.

Karıncalardan işbirliği konusunda öğrenmemiz gereken çok şey var gibi gözüküyor.

Yollardaki kalabalığın çözümü yeni yol yapmak veya yolları büyütmek gibi gelebilir sizlere. Oysaki bu bir yanılgıdır. Dietrich Braess’in ortaya koyduğu Braess Paradoksu bize, tıkanıklığının yaşandığı kesimlerde trafiği rahatlatmak amacıyla yapılan yol ilavesinin tıkanıklığı artırdığını söyler. Bu paradoks hakkında daha fazla bilgi almak için bu yazımıza göz atmak isteyebilirsiniz.

Bilim insanlarına göre bu sorunun cevabı trafikteki artışa verdiğimi tepkimiz ve bireycilik hissimiz. Mesela otomobillerle, yoldaki doluluk oranı yüzde 40’ı aştığında insanlar hızını kademeli olarak yavaşlatıyor ve belli bir aşamadan sonra duruyor. Böylelikle trafik sıkışıklığı başlıyor. Karıncalarda ise tam tersi bir fenomen gözlemliyoruz. Trafik yoğunluğu arttıkça, akış aynı anda artırıyor. Yoldaki doluluk oranı yüzde 80’e ulaştığında ise karıncalar tempolarını senkronize ederek en optimal hızda yollarında devam ediyor.

İnsanları karıncalardan farklı kılan ne?

Karıncaların trafik sıkışıklığı tuzağına düşmemek için rasyonel bir şekilde hareket ettikleri görülüyor. Mesela sadece iki karıncanın geçebileceği bir tünelde, 3’ncü karınca araya girip geçmeye çalışmıyor. Böylelikle diğer iki karınca rahatça durmadan aynı hızda yoluna devam ediyor, hiçbir aksaklık meydana gelmiyor. Kaza yok, trafik sıkışıklığı yok.

Araştırma metninde, “Karıncalar ortak bir hedefi paylaşıyor: koloninin hayatta kalması. Bu sebeple, yiyeceklerin gelişini optimize etmek için iş birliği içinde hareket ediyorlar. Ancak insanlar, birey olarak kişisel hedefleri takip ediyor, böylelikle trafik sorunu meydana geliyor” ifadesi yer aldı. Küçük dostlarımız karıncalar bu işi bizden daha iyi biliyor gibi gözüküyor. Çünkü bizlerde yaygın bir biçimde bulunan bir özelliğe sahip değiller. Egoları yok…

Yaprak kesici karınca, ağır yüklü hantal bir karıncanın arkasında sıkıştığı zaman kornaya basıp kötü karınca sözleri söylemiyor? Yavaşlıyor ve malları taşıyan karıncanın arkasına geçip sırasını bekliyor çünkü grup için en iyisi bu. Bu harika trafik sistemlerinin altyapısı genlerinde programlanmış işbirliğinde yatıyor elbette. Gerçek şu ki sahip olduğumuz büyük, karışık beyin trafikte sıkışmamızın en büyük nedeni gibi gözüküyor. Aşağıdaki videoya da göz atmak isteyebilirsiniz:..

Kaynak:

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu