İlkbaharla birlikte kuşlar yeniden açık alanlardaki tüneklerine dönünce elektrik telleri de kısa sürede kalabalıklaşır. Pek çok kuş, telleri ve direkleri dinlenmek için uygun yerler olarak kullanır. Küçük kuşlar burada kediler gibi avcılardan uzak dururken, yırtıcı kuşlar direklerin tepesinden çevredeki avları gözler.
Üstelik kuşların çoğu, elektrik tellerine ya da direklere konduğunda zarar görmez. Peki elektrik taşıyan bir telin üzerinde durmalarına rağmen onları neden elektrik çarpmaz?
Elektrik Akımı Nedir?
Elektrik akımı, elektrik yüklerinin bir iletken boyunca düzenli hareketidir. Metal tellerde akımı elektronlar taşırken, insan vücudunda bu görevi dokulardaki sıvılarda çözünmüş iyonlar üstlenir. Bu nedenle vücudumuz da elektriği iletir.
Ancak akımın oluşması için yalnızca iletken bir yol bulunması yetmez. İki nokta arasında elektriksel gerilim, yani potansiyel farkı da bulunmalıdır. Bu fark, elektrik yüklerini harekete geçirir. Gerilim farkı arttıkça, aynı koşullarda iletkenden geçen akım da artar.
Elektriğin bir canlıya zarar vermesi için akımın vücuttan geçmesi gerekir. Bunun için de vücudun iki farklı noktası arasında yeterli bir gerilim farkı oluşmalıdır. Elektrik çarpmasının şiddetini yalnızca gerilim değil, vücuttan geçen akımın büyüklüğü, izlediği yol ve temas süresi de belirler.
Bu noktada asıl soruya dönebiliriz. Üzerlerinden yüksek gerilim geçen teller, kuşlar için neden çoğu zaman tehlikeli değildir?
Kuşları Neden Elektrik Çarpmaz?
Bir kuş tek bir elektrik teline konduğunda iki ayağı da telin birbirine çok yakın noktalarına temas eder. Bu noktaların elektrik potansiyelleri neredeyse aynıdır. Bu nedenle kuşun iki ayağı arasında onu tehlikeye sokacak büyüklükte bir gerilim farkı oluşmaz. Gerilim farkı olmayınca kuşun gövdesinden de güçlü bir elektrik akımı geçmez.
Telin kuşun vücuduna göre çok daha iyi bir iletken olması da akımın büyük bölümünün tel boyunca ilerlemesini sağlar. Ancak kuşu asıl koruyan etken, ayakları arasında belirgin bir potansiyel farkının bulunmamasıdır.
Durum, kuş aynı anda farklı elektrik potansiyellerine sahip iki noktaya temas ettiğinde değişir. Örneğin kuş bir ayağıyla bir tele, diğer ayağıyla başka bir tele dokunursa vücudu iki farklı potansiyel arasında iletken bir yol oluşturur.
Aynı ilke insanlar için de geçerlidir. Kuramsal olarak bir insan yalnızca tek bir tele temas eder ve aynı anda toprağa ya da farklı potansiyeldeki başka bir noktaya dokunmazsa vücudundan tehlikeli bir akım geçmez. Ancak kişi iki farklı tele, bir tel ile toprağa ya da tel ile topraklanmış metal bir parçaya aynı anda temas ederse vücudu boyunca gerilim farkı oluşur ve elektrik çarpması meydana gelir.
Sonuç olarak
Kuşlar elektriğe karşı dirençli değildir. Her yıl çok sayıda kuş, elektrik hatlarına temas ettiği için ölür. Özellikle kanat açıklığı büyük yırtıcı kuşlar, baykuşlar, pelikanlar, flamingolar, leylekler, kuğular ve kazlar daha büyük risk taşır. Bu kuşlar konarken ya da havalanırken iki farklı tele veya bir tel ile topraklanmış metal bir parçaya aynı anda dokunabilir.
Elektrik şirketleri bu ölümleri azaltmak için teller arasındaki mesafeyi artırabilir, açıkta kalan iletken bölümleri yalıtabilir ve kuşların tehlikeli noktalara konmasını önleyen düzenekler kurabilir. İnsanlar içinse en güvenli kural değişmez. Elektrik hatlarından uzak durmak gerekir.
Okuma Önerisi: Kuşlar Göç Sırasında Nereye Gideceklerini Nasıl Biliyor?
Kaynaklar ve ileri okumalar:
- Why Do Birds Sit On High Voltage Power Lines. And How Come They Don’t Get Fried? Yayınlanma tarihi: 23 Temmuz 2024. Kaynak site: Iff Science. Bağlantı: Why Do Birds Sit On High Voltage Power Lines, And How Come They Don’t Get Fried?
Size Bir Mesajımız Var!
Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.
Matematiksel
