Günlük Hayatımızda Matematik

Pasta Kesmenin Bilimsel İlkeleri Nelerdir?

İngiliz matematikçi Sir Francis Galton, 1906 yılında Nature dergisine pasta kesmenin bilimsel ilkeleri hakkında yazdığı bir mektupta mevcut pasta kesme biçiminin hatalı olduğunu dile getirecek ve ilginç bir öneride bulunmuştu.

Galton, ortalamanın üstü bir aileden geliyordu. Birinci kuzeni Charles Darwin’di ve iki adam bilimsel düşünceleri hakkında sürekli olarak yazışıyorlardı. Darwin doğal seleksiyon teorisini ortaya attığı Türlerin Kökeni’ni yayınladıktan on sene sonra, Galton insan evriminin kendi kendine nasıl rehber olabileceği konusunda kuram oluşturmaya başlamıştı. Zekanın kalıtımsal oluşuyla ilgileniyor ve popülasyonun tamamının zekasının nasıl iyileştirilebileceğini merak ediyordu.

Francis Galton (1822-1911) Kraliçe Viktoriya çağında yaşamış çok yönlü bir İngiliz bilim insanıdır. Seçkin uğraş gösterdigi alanlar arasında coğrafi seyahatler ve keşifler, coğrafya, meteoroloji, psikoloji, kriminoloji, genetik bilim, öjenik ve istatistik sayılabilir. 

Ama Galton ‘ın asıl tutkusu ölçümler üzerineydi. Londra’nın merkezinde, halktan insanların geçerken uğrayıp boylarının, kilolarının, kavrama güçlerinin, soluk alma şiddetlerinin, görüş mesafelerinin ölçülebileceği bir antropometrik kütüphane oluşturmuştu. Kütüphanede 10.000’den fazla insanın ölçümlerinin bir derlemesi vardı.

Genç bir bilim insanıyken, günlük olarak çaydanlığın sıcaklığı, kullanılan kaynar su miktarı ve çayın ne kadar lezzetli olduğuna dair veriler topladı. Amacı mükemmel lezzetli bir fincan çayın nasıl yapılacağını bulmaktı. Aslında beş çayı matematiği onun için yaşam boyu bir tutku olmayı sürdürdü. Yaşlı bir adamken bir pastayı mümkün olabildiğince uzun süre taze tutmak amacıyla en iyi nasıl kesileceğini göstermek için Nature dergisine aşağıdaki diyagramı yolladı.

Pastayı Bilimsel Olarak Nasıl Kesersiniz?
Yuvarlak bir keki bilimsel prensiplere göre kesmek adlı diyagramda Galton nasıl kesilmesi gerektiğini kesikli çizgilerle ve kesikleri düz çizgilerle göstermeyi tercih etti. Bu yöntem geleneksel dilimlemenin neden olduğu kekin içinin kurumasını en aza indiriyor. İşlemin ikinci ve üçüncü aşamalarında kek elastik bir bantla bir arada tutuluyor.

Bir asırdan fazla bir süre sonra, pasta severler nihayet bu gerçekle yüzleşmeye hazır olabilir.

Galton’un Önerdiği Yöntem Nedir?

Önce pastanızı çapın bir parmak sağ, bir parmak sol tarafından olmak üzere baştan başa kesin ve ortada oluşan ince uzun dilimi çıkartıp afiyetle yiyin, kalanı saklamak için iki yarım çemberi hafifçe ittirerek birleştirin.

Pasta tekrar kesileceği zaman bu kez daha önceki kesiğe paralel değil, bu kesikleri dik kesecek şekilde pastanıza biraz önce anlattığımız biçimde kesin, oluşan dilimi çıkarın ve bu sefer geriye kalan dört parçayı birleştirin. 3. güne gelindiğinde, kalan dilimleri bir daire olacak biçimde birleştirin ve ilk gün yaptığını kesimi tekrarlayın.

Pastayı Bilimsel Olarak Nasıl Kesersiniz?

Bu konuyu ele alan matematikçi Alex Bellos‘un geçtiğimiz yıllarda yayınladığı videosu konu hakkında size daha fazla fikir verebilir.

Kaynak: Cut Your Cake And Keep It (Fresh), Too; https://www.npr.org/sections/thesalt/2014/06/19/323656819/cut-your-cake-and-keep-it-fresh-too

Matematiksel

Sibel Çağlar

7 yıl Kadıköy Anadolu Lisesinin devamında lisans eğitimimi Marmara Üniversitesi İng. Matematik öğretmenliği üzerine tamamladım. Devamında 20 yıl çeşitli özel eğitim kurumlarında matematik öğretmenliği ve eğitim koordinatörlüğü yaptım. 2015 yılında matematiksel.org web sitesini kurdum. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.