1961 yılında Amerikalı bilim insanı Frank Drake, Samanyolu Galaksisi’nde kaç tane uzaylı uygarlığı bulunabileceğini tahmin etmek için bir formül geliştirdi. Bu yaklaşım daha sonra Drake denklemi olarak anılmaya başladı.
Galaksimizde şu anda kaç tane akıllı uygarlık var? Amerikalı astrofizikçi Frank Drake bu soruya yaklaşmak için bir denklem geliştirdi. Zamanla Drake denklemi oldukça ünlü hâle geldi ve onun adıyla anılmaya başladı.
Bu durum Drake’i, adları denklemlerle anılan büyük fizikçiler arasına yerleştirir. James Clerk Maxwell ve Erwin Schrödinger gibi bilim insanları da bu tür örnekler arasındadır. Ancak Drake’in denklemi onlarınkinden önemli bir açıdan farklıdır.
Maxwell ya da Schrödinger denklemleri doğanın temel yasalarını ifade eder. Drake denklemi ise böyle bir yasa değildir. Daha çok kesin olarak bilinmeyen bazı olasılıkları bir araya getirerek makul bir tahmin üretmeye çalışan bir çerçeve sunar.
Drake Denklemi Nedir?
SETI alanının, yani dünya dışı akıllı yaşam arayışının öncülerinden biri olan Frank Drake bu denklemi aslında doğrudan bir cevap bulmak için geliştirmedi.
Denklem, SETI araştırmacılarının katıldığı erken dönem bir toplantıda tartışmayı yönlendirmek amacıyla ortaya çıktı. Drake, galakside bize sinyal gönderiyor olabilecek uygarlıkların sayısını belirleyen temel etkenleri açık biçimde ortaya koymak istedi. Denklemde yer alan değişkenler bu sürecin farklı aşamalarını temsil eder.
- N = Galakside bizimle iletişim kuracak olası uygarlıkların sayısı
- R*: Galakside yıldızların oluşma hızı.
- fp: Bu yıldızların ne kadarının gezegenlere sahip olduğu.
- ne: Bir yıldız başına yaşamı desteklen gezegenlerin ortalama sayısı.
- fl: Bu gezegenlerin ne kadarında yaşamın ortaya çıktığı.
- fi: Yaşam bulunan gezegenlerin ne kadarında zekânın geliştiği.
- fc: Zeki uygarlıkların ne kadarının teknoloji geliştirdiği.
- L: Böyle bir uygarlığın tespit edilebilir sinyaller üretmeye devam ettiği ortalama süre.
Drake denklemi ilk bakışta karmaşık görünür.. Oysa temel mantığı oldukça basittir. Denkleme göre, bizimki kadar yaşlı bir galakside tespit edilebilir uygarlıkların sayısı iki temel büyüklüğe bağlıdır.
Bunlardan biri yeni uygarlıkların ortaya çıkma hızı, diğeri ise bu uygarlıkların ortalama ömrüdür. Bu iki değer çarpıldığında, galakside şu anda sinyal gönderen uygarlıkların sayısına ulaşılır.
Drake Denklemi Bize Ne Gösterdi?
Drake denklemi ilk bakışta karmaşık görünür. Aslında mantığı oldukça basittir. Denklem şu soruya cevap arar: Galakside şu anda sinyal gönderen kaç uygarlık olabilir?
Temel fikir şudur. Bir galakside tespit edilebilecek uygarlıkların sayısı, bu uygarlıkların ne hızla ortaya çıktığı ve ortalama ne kadar süre var olduklarıyla belirlenir. Başka bir deyişle, yeni uygarlıkların ortaya çıkma hızını bu uygarlıkların ortalama ömrüyle çarparsak bu uygarlıkların sayısını tahmin edebiliriz.
Peki uygarlıkların ortaya çıkma hızını nasıl hesaplarız? İlk bakışta bu tamamen tahmine dayalı gibi görünür. Ancak Drake bu süreci daha küçük adımlara ayırabileceğimizi fark etti.
Önce galakside yıldızların ne hızla oluştuğuna bakarız. Ardından bu yıldızların ne kadarının gezegenlere sahip olduğunu hesaplarız. Daha sonra her yıldız sisteminde yaşamı destekleyebilecek gezegenlerin ortalama sayısını değerlendiririz.
Bir sonraki adımda bu gezegenlerin ne kadarında yaşamın gerçekten ortaya çıktığını sorarız. Ardından bu yaşamın ne kadarının zekâya evrildiğini düşünürüz. Son olarak da bu zeki uygarlıkların ne kadarının teknolojik sinyaller gönderdiğini hesaba katarız.
Drake denklemi bu adımların hepsini bir araya getirir. Amaç kesin bir sayı vermek değildir. Amaç, uzayda başka uygarlıkların ortaya çıkması için hangi koşulların gerekli olduğunu sistemli biçimde düşünmektir.
Sonuç Olarak
Drake denklemini ortaya attığından bu yana geçen yıllarda bu yaklaşım hem çok yaygın kullanıldı hem de yoğun biçimde tartışıldı. Eleştirilerin önemli bir kısmı denklemin içerdiği büyük boşluklara yönelir. Örneğin yaşamın ortaya çıkışı ile zekânın gelişimi arasındaki süreç hakkında hâlâ çok az şey biliyoruz. Ayrıca “zekâ” kavramının kendisi bile tam olarak nasıl tanımlanacağı belirsiz bir kavramdır.
Öte yandan astronomlar bu denklemi çoğu zaman iyimser ya da kötümser senaryoları göstermek için kullanır. Değişkenlere koyduğunuz makul değerler sonuca büyük ölçüde yön verir. Bazı varsayımlar sonucu hızla düşürür, bazıları ise dramatik biçimde artırır.
Aslında Drake’in asıl amacı kesin bir sayı bulmak değildi. O, uzaylı zekâsını aramak isteyenlerin hangi büyük sorular üzerinde düşünmesi gerektiğini göstermek istiyordu. Bu nedenle Drake denklemi kesin bir cevap vermez. Bunun yerine bizi yeni sorular sormaya yönlendiren bir düşünme çerçevesi sunar.
Kaynaklar ve İleri Okumalar: Frank Drake has passed away but his equation for alien intelligence is more important than ever. Yayınlanma tarihi: 5 Eylül 2022. Kaynak site: Conversation. Bağlantı: https://doi.org/10.64628/AB.wxtyrxf9a
Size Bir Mesajımız Var!
Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.
Matematiksel
Bu görüşe cevap yok .