Anasayfa » KEŞFET » Siyah ile Beyazın 4000 Yıllık Savaşı: Go Oyunu

Siyah ile Beyazın 4000 Yıllık Savaşı: Go Oyunu

Go dünyanın belki de en eski strateji/zekâ oyunudur. İlk olarak Çin’de keşfedilmiş, yüzyıllar sonra da Kore ve Japonya’ya yayılarak gelişmiştir. Günümüzde, büyük çoğunluğu Uzakdoğu’da olmak üzere milyonlarca insan tarafından oynanmaktadır.

Esas itibarıyla, “goban” ismi verilen tahta üzerinde siyah ve beyaz taşlarla oynanan bir alan oyunu olan Go, yaklaşık olarak 4000 yıllık bir geçmişe sahiptir.

Bir anaokulu öğrencisinin anlayabileceği basitlikte kurallara sahip olduğundan öğrenilmesi son derece kolaydır. Ama, “oyunu biliyorum” diyebilmek -ki bu durum 1 dan seviyesine ulaşmak olarak kabul edilir- yoğun bir emek, mutlak bir sabır ve de zaman ister.

Go, elbette ki “dünyanın en eski oyunu” şeklindeki basit tanımdan daha fazlasını içerir. Japonya, Çin ve Kore’de Go, hem savaşçıları eğiten bir dövüş sanatı, hem filozoflar için bir sorgulama ve disiplin aracı, hem de soylular arasında arınmışlığa işaret eden (müzik, resim ve hat sanatı ile birlikte) dört simgeden birisidir. Kültürel bir çabanın merkezinde yer alan Go, edebiyat ve şiirde sıklıkla işlenir ve grafik sanatlarında da özne olarak ya da arka planda yer almaktadır. Go taşlarının, kaplarının ve özenle tasarlanmış Go tahtalarının yapılışı da yüksek düzeye ulaşmış bir sanat formu haline gelmiştir.

Oyun 181 siyah ve 180 beyaz olmak üzere toplam 361 taşla oynanır. Oyun tahtası ise 19×19 boyutlarındaki (birbiriyle kesişen 19 yatay ve 19 dikey çizgiden oluşan) gobandır.

Bunun yanı sıra 9×9 ve 13×13 boyutlu tahtalar da daha çok eğitim amaçlı olarak, yaygın şekilde kullanılmaktadır. Yeni başlayanlar 9×9 boyutundaki tahtada oyunun kurallarını pekiştirir ve içselleştirmeye çalışırlar. Kurallar iyice özümsendikten, oyun işleyişi hakkında genel bir perspektif yakalandıktan ve de yeterince tecrübe kazanıldıktan sonra, buradaki birikimler 13×13 boyutundaki gobana aktarılır. Buradaki geçişlerin süresi bütünüyle oyuncudaki gelişime bağlıdır. Ancak, iyi bir temele sahip olmak açısından bu konuda çok aceleci olmamak önemlidir.

Benzer gelişimi 13’lük gobanda da gösteren oyuncu 19×19 boyutlu goban ile oynamaya başlar, bir başka deyişle gerçek Go oyunu ile tanışır!

19×19 boyutundaki goban tam anlamıyla bir evren gibidir. Oyun başlangıcındaki boş tahtada önünüzde sonsuzcasına uzannp giden çizgiler ve sizi bekleyen 361 kesişim noktası vardır yalnızca. Zaten oyunun en çarpıcı özelliklerinden biri de hamle olasılıklarının zenginliğidir.

19×19 boyutundaki bir tahta üzerinde kabaca söylenecek olursa 10170 farklı pozisyon ve yaklaşık 10397 değişik oyun olasılığı vardır. (Dama oyunundaki olası pozisyon sayısı yaklaşık 1018, satrançta ise farklı kaynaklara göre- 1043 veya 10120 olarak geçer).

Varyasyonlardaki bu çeşitlilik karşısında aciz kalan insanoğlundaki analitik düşünme yeteneğinin, kimi anlarda bir kenara çekildiği ve sezgilerin ön plana çıktığı görülür. Siz hangi hamlenin en çok puanı getireceğini pes etmeden düşünüp tartıyor, karar vermeye çalışıyorken, öte yandan sezgileriniz de goban üzerindeki bir, takım noktaları işaretler. Taşınız tahtadaki yerini aldığındaysa, eşi daha önce görülmemiş bu uzun soluklu mücadelede bizi oyun sonuna kadar takip edecek bir adım daha geride bırakılmıştır artık.

Oyuncu seviyeleri

Oyundaki seviyelendirme sistemi üç ana eksende yürümektedir: Öğrenci (kyu), usta (dan) ve profesyonel (pro veya dan pro). Öğrenci seviyeleri 30 basamaktır. Oyuna yeni başlayan birinin seviyesi 30 kyu’dur. Oyunda yetkinlik kazandıkça seviyeniz yükselir. En yüksek öğrenci seviyesi ise 1 kyu’dur. 1 kyu seviyesini geride bırakan oyuncu 1 dan olmuştur ve artık “oyunu biliyorum” diyebilir.

Oyundaki seviyelendirme sistemi, karate ve judo gibi dövüş sanatlarındaki seviyelendirme ile aynıdır. Pro olmak içinse birtakım eğitim periyotlarından geçip Uzakdoğu’daki seçmelere katılmak gerekmektedir. Bu süreci başarıyla geçen oyuncular profesyonel oyuncu olur ve pro ünvanını alırlar. Dan seviyelerindeki oyuncular bu süreci geçmemiş olduklarından dolayı amatör dan olarak isimlendirilirler.

Bu seviyelerin hangi sürelerde aşılabileceği konusunda bir zaman belirtmek mümkün değildir. Gelişim süreci tamamen oyuncunun oyuna gösterdiği ilgiye ve verdiği emeğe bağlıdır.

Go’nun kuralları

Oyunun kurallarının hepsini bir tek yazıda anlatmamız mümkün olmasa da belli başlı bir kaç tanesini tanıtalım. Sonuçta amacımız oyuna ilgi çekmek oyunu öğretmek değil 🙂

Go tahtası: Go, üzerinde dikey ve yatay kesişen çizgilerden oluşan bir kare tahta üzerinde oynanır. Go tahtası boyutları 9×9, 13×13 ya da 19×19 çizgidir; 19×19 ise resmi turnuva boyutudur.

Geçerli hamleler: Go oyununda hamleler çizgilerin kesişim noktalarına yapılır. Bu satranç ve dama gibi alışılagelmiş diğer oyunlardan farklıdır.

Oyunun amacı: Go’da amaç, tahta üzerinde rakibinizden daha fazla alan kazanmaktır.

Taş alma: Bir Go oyunu sırasında bir veya daha çok taş, çevresi tamamen çevrilerek; çevrelerindeki tüm açık noktalar doldurularak esir alınabilir. Çevresi kapatılan taş ve taşlar ölür. Öldürdüğümüz taşlar bize puan olarak döner ve çevrelediğimiz alanlar da puandır.

Batı’nın Go ile tanışması nispeten yeni olmuştur. Türkiye ise süre bağlamında emekleme dönemini yaşıyor denilebilir…

Konu ile ilgili bir başka yazımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Kaynak: Utku Üzülmez – Bilim ve Gelecek Dergisi

Matematiksel

Paylaşmak Güzeldir

Yazıyı Hazırlayan: Sibel Çağlar

Avatar
Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim… Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere... Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.