Psikoloji

Kötü Anılar Neden Daha Fazla Hatırlanır?

Anılarınızın sizi nasıl etkilediğini hiç merak ettiniz mi? Özellikle olumsuz olanların? Geçmiş ile ilgili bir şeyleri hatırlamanız istendiği muhtemel aklınıza gelen utandığınız, üzüldüğünüz ve kendinizi kötü hissettiğiniz zamanlar olacaktır. Bu durumun sadece sizin başınıza geldiğini düşünüyorsanız size güzel bir haberimiz var. Eskiden yaşanmış olumsuz düşüncelere takılıp kalmak aslında herkesin başına gelir!

Her ne kadar “anı” sözcüğü soyut anlamlı bir sözcük olsa da anılar beynimizde gerçekleşen somut, kimyasal işlemler sonucunda algılarımızın zihnimize kaydedilmesiyle oluşur. Ortalama bir insan beyninde 100 milyar sinir hücresi bulunur. Duyularımız yoluyla algıladığımız her şey bu sinir hücrelerinde oluşan elektriksel sinyaller ve kimyasal maddeler yoluyla diğer sinir hücrelerine iletilir. Bu iletim sonucunda hücreler arasında bir büyük bir ileti bağı oluşur. Ağı oluşturan bağlantılar da, sinyaller arttıkça güçlenir.

Yaşadığınız anlara, edindiğiniz tecrübelere göre beyniniz bu bağlantıları yeniden düzenler. Kimilerine yenilerini ekler, var olan kimi bağlantıları sağlamlaştırır, kimilerini ise yok eder. Ve sonunda yerlerini sağlamlaştıranlar anılar olarak depolanır. Bağlantılar sayesinde beynimiz bir bilginin akılda tutulup tutulmayacağına da karar verir. Öğrendiklerimiz uzun süre akılda tutmaya değer bir şey değilse bunu kısa süreli hatırlanacaklar arasına yerleştirir.

İşte bu nedenle sınavdan önce ezberlediğimiz formülleri sınav bittiği zaman hatırlamayız. Çünkü görev tamamlanmıştır ve o bilgi beyin için artık gereksizdir. Beynimiz kısa süreli belleğinize attığı bu bilgiyi unutmanıza izin verir. Beynimizin bu biçimde bazı bilgileri silmesi anılarda da rastlanan bir durumdur. Özellikle bize olumlu duygular yaşatan anılarda…

Kötü Anılar Neden Kalıcı Oluyor?

Örneğin anneler genellikle çocukların doğum süreci ile ilgili anıları hatırlamakta zorlanırlar ancak yetiştirme süreçleri esnasında yaşadıkları zorluklar asla akıldan çıkmaz. Uzmanlara göre bu genel bir eğilim. Bazı insanlar her ne kadar yaşamın olumlu yanlarını görüyor olsa da pek çoğumuz olumsuz olaylar üzerinde düşünmeye daha yatkın oluyor.

Arkadaştan ayrılmaktan, bir eşyayı kaybetmekten ya da eleştirilmekten duyulan üzüntü, yeni bir arkadaş edinmekten, kayıp bir eşyayı bulmaktan ya da övülmekten duyulan mutluluktan daha yoğun olabiliyor. Bir sınavdan çıktıktan sonra “ne güzel çözdüm ama o soruyu” dediğinizi hatırlıyor musunuz? Eminiz ki “o soruya dokunamadım bile” ya da “o soruyu nasıl yanlış yapabildim” gibi cümleleri daha fazla kurmuşsunuzdur. Kısacası, genellikle bardağın boş tarafını görüyor, olumsuz duygulara yöneliyoruz. Ve bu olumsuz duygular daha fazla kalıcı oluyor.

Aslında yaşadığımız kötü şeyler ilerleyen günlerde tecrübe edinmemiz açısından beynimizde anı bölümüne atılıyor. Bu durum biraz da atalarımızdan bize kalan bir miras gibi gözüküyor. Olumsuz olayları hatırlamanın avantajı, gelecekte bu tür tehditleri hatırlamak, tanımak ve bunlara dikkat etmektir. Tarih öncesi insanların yaşamı tehdit eden tehlikelerle düzenli olarak karşılaşma olasılıklarının daha yüksek olduğu düşünüldüğünde bu mantıklıdır. Olumsuzlukları hatırlama hayatta insan türünün hayatta kalmasına yardımcı olmuştur. Bir kaplanın ağaçların arkasından saldırdığı zamanı hatırlamak, bir dahaki sefere benzer bir hatayı önlemek anlamına gelebilir.

Okuma Önerisi: Sahte Anılar: Anılarınız Ne Kadar Güvenilir?

Kötü Anıları Silmek Mümkün mü?

Bilim insanları yıllardır kötü anıları silmek için türlü yöntemler deniyor. Uzun yıllardır yapılan araştırmalar teknolojinin de devreye girmesiyle sonuç vermeye başladı ve nihayet kötü anıları hafızamızdan silmek mümkün olabilir.

İnsanların beynine benzer bir yapı sergileyen meyve sineği üzerinde yapılan inceleme travmatik anıların silinmesini mümkün kılıyor. Araştırmanın detaylarını buradan inceleyebilirsiniz. Sil Baştan filmi gerçek olacak gibi gözüküyor yakında. Gelişmeleri heyecanla bekliyoruz bizlerde…

Kaynak: Bad Memories Stick Better Than Good; https://www.livescience.com/

Matematiksel

Sibel Çağlar

7 yıl Kadıköy Anadolu Lisesinin devamında lisans eğitimimi Marmara Üniversitesi İng. Matematik öğretmenliği üzerine tamamladım. Devamında 20 yıl çeşitli özel eğitim kurumlarında matematik öğretmenliği ve eğitim koordinatörlüğü yaptım. 2015 yılında matematiksel.org web sitesini kurdum. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.