Beyniniz Neden Karışık Harfleri Okuyabilir?

Muhtemelen aşağıda paylaştığımız, en az 2003 yılından beri dolaşımda olan yazıyı bir yerlerde görmüşsünüzdür. Bu görsel ile birlikte bir sözcüğün ilk ve son harfleri yerinde kaldığı sürece, içindeki harflerin sırasının önemli olmadığı iddiası ortaya çıktı.

Beyniniz Neden Karışık Harfleri Okuyabilir?

İlk bakışta doğru görünüyor çünkü karışık harfleri okumayı başarabiliyoruz. Ancak bu durum bir parça doğruluk içerse de, gerçek aslında çok daha karmaşık.

‘Kelimeleri harf harf değil bir bütün olarak okuyormuşuz’ başlığı ile pazarlanan ve isimsiz bir Cambridge bilim insanına atıfta bulunan bu iddianın orjinali aşağıdaki biçimdedir.

Beyniniz Neden Karışık Harfleri Okuyabilir?

Daha sonra bu cümle Türkçeye çevrilmiş, harflerin yerleri değiştirilmiş ve yaygınlaşmıştır. Aslında hiçbir Cambridge araştırmacısı bu konuda çalışma yapmamıştır ancak bu karışık metni neden okuyabildiğimizin arkasında bir miktar bilim vardır.

“Tipoglisemi”(Typoglycemia) adı verilen bu durum, bir şey gözden gizlendiğinde veya belirsiz olduğunda, insan zihninin ne göreceğini tahmin edip boşlukları doldurabilme yeteneği ile ilintilidir. Beyniniz yukarıdaki örnekteki her kelimeyi anlamaya çalışırken, tutarlı bir cümle oluşturmak için mantık kullanıp bir sonra hangi kelimenin geleceğini de tahmin etmektedir.

Görseldeki karışık harfleri okusanız bile, muhtemelen her kelimeyi doğru okumamışsınızdır. Cümleyi anladığınız için yaptığınızı sanıyordunuz, ancak aslında beyniniz sonraki kelimelere göre boşlukları dolduruyordu.

Beyniniz Karışık Harfleri Okumada Ne Kadar İyi?

Görselin internette yaygınlaşması ile konuya ilgi duyan Cambridge Üniversitesi’nin MRC Biliş ve Beyin Bilimleri Biriminde araştırmacı olan Matt Davis devamında konu üzerinde bazı çalışmalar yaptı ve gerçekten de karışık harfleri okuma konusunda özel bir beceriye sahip olduğumuzu gözlemledi. Ancak bu durumun gerçekleşmesi için bazı sınırlandırmalar vardı.

Çalışmasında bu fenomenin sadece kısa sözcüklerde işe yaradığını; ve, bir gibi kısa sözcüklerde yer değiştirilmediği için cümleyi daha kolay anladığımızı, ardışık harflerin yerlerini değiştirdiğimizde kelimeyi daha kolay tanıyabildiğimizi, bu durumun okuduğumuz metin anlamlı ise işe yaradığını ortaya koydu. Konuyu daha fazla araştırmak isterseniz, Davis’in analizini buradan okuyabilirsiniz.

Skidmor Kolejinden psikolog Rebecca Johnson da bu konuda çalışmalar yapan bir başka kişi oldu. Onun elde ettiği sonuçlara göre harfleri tümüyle karıştırılmış sözcüklerden oluşan bir paragrafı okumak, orijinal paragrafa kıyasla %40 daha uzun sürüyordu. Sadece ortadaki harfleri karıştırınca bu süre %11’e kadar düşüyordu.

Johnson ve diğerleri, sözcüğün ilk ve son harflerinin sadece yerlerinden öte bir önemi olduğu görüşünde. İlk harf genelde sözcüğün telaffuzunu belirliyor ve beynimizin yazılı sözcükleri tanımlamasında önemli bir rol oynuyor. Son harf ise kendisinden sonra genelde bir boşluk geldiği için görsel bakımdan öne çıkıyor.

Okuma becerilerimizin arkasında bazı büyüleyici bilişsel süreçler olsa da, bu iş bir internet memesinin iddia ettiği kadar basit değil anlayacağınız…

Kaynaklar:

Matematiksel

Sibel Çağlar

7 yıl Kadıköy Anadolu Lisesinin devamında lisans eğitimimi Marmara Üniversitesi İng. Matematik öğretmenliği üzerine tamamladım. Devamında 20 yıl çeşitli özel eğitim kurumlarında matematik öğretmenliği ve eğitim koordinatörlüğü yaptım. 2015 yılında matematiksel.org web sitesini kurdum. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu