İnsanlığı uzaya göndermek için verilen büyük yarışta NASA’da çalışan herkes tek bir hedefe odaklanmıştı. Ancak bu büyük başarının arkasında, Katherine Johnson’ın yaptığı kritik hesaplamalar vardı.
Katherine Johnson olağanüstü bir kadındı. Ancak birkaç yıl öncesine kadar onun adını ve başarılarını neredeyse kimse bilmiyordu. Johnson’ın öyküsü ve ABD uzay programına yaptığı önemli katkılar, bilgisayar bilimci Dorothy Vaughan ve mühendis Mary Jackson’ın hikâyeleriyle birlikte Margot Lee Shetterly’nin 2016 yılında yayımlanan Hidden Figures adlı kitabıyla geniş kitlelerin dikkatini çekti. Aynı adla çekilen film de bu hikâyeyi daha da görünür hâle getirdi.
Film, Johnson ve çalışma arkadaşlarının hikâyesini anlatırken yalnızca teknolojideki ilerlemelere değil, aynı zamanda siyahilerin toplumdaki konumuna ve kadınların iş hayatı ile bilim dünyasındaki yerine de ışık tutuyordu.
Katherine Johnson Kimdi?
Katherine Coleman 1918 yılında Batı Virginia’da doğdu ve daha küçük yaşlardan itibaren sıradan bir çocuk olmadığını gösterdi. Matematik konusundaki yeteneği o kadar belirgindi ki lise eğitimiyle yetinmedi. O dönemde Afrikalı Amerikalı çocuklar için oldukça nadir olan bir durum gerçekleşti ve eğitimine üniversitede devam etti. Henüz 18 yaşındayken üniversiteden mezun olmuştu.
Katherine daha sonra evlendi, anne oldu ve öğretmenlik yapmaya başladı. Matematiğe duyduğu güçlü bağlılık olmasaydı, yaşam öyküsü büyük olasılıkla burada sona erecekti.
1950’li yıllarda ABD hükümeti uçuş teknolojisini geliştirmeye çalışıyordu. Bunun için “bilgisayarlara” ihtiyaç vardı. Ancak o dönemde bilgisayar olarak adlandırılan kişilerdi. Katherine Johnson da bu insan bilgisayarlardan biri oldu. Hesap cetvelleri ve logaritma tabloları kullanarak uçakların uçuş dinamiklerini hesaplıyor, böylece uçuşların daha güvenli ve verimli hâle gelmesine katkı sağlıyordu.
1958 yılında yeni kurulan NASA’ya katıldı. Burada uzaya çıkan ilk Amerikalı Alan Shepard’ın ve Dünya’nın yörüngesine giren ilk Amerikalı John Glenn’in görevleri için uçuş yörüngelerini hesapladı.
Johnson daha sonra Apollo Ay görevlerinde çalıştı. Ay modülünün, yörüngedeki komuta ve hizmet modülüyle doğru zamanda buluşmasını sağlayan yörünge hesaplamalarını yaptı. Daha sonraki yıllarda uzay mekiği programında da çalıştı.
Katherine Johnson’ın NASA Yılları
Ancak Johnson, o dönemde “renkli bilgisayar” olarak adlandırılan çalışanlardan biriydi. Bu ifade, NASA’da hesaplama yapan Afrikalı Amerikalı kadınlar için kullanılıyordu. ABD’de ırk ayrımcılığı hâlâ yasalarla sürüyordu ve siyah vatandaşların eşit haklara sahip olmasına karşı güçlü bir toplumsal direnç vardı.
Johnson aynı zamanda erkeklerin egemen olduğu bir dünyada çalışıyordu. O dönemde işyerindeki çalışanların çoğu takım elbise giyen erkeklerdi. Günün sonunda evlerine döner, hazırlanmış akşam yemekleri onları beklerdi. Katherine ise iş yaşamıyla ev yaşamını birlikte yürütmek zorundaydı. Bugün pek çok kadının yaşadığı dengeyi o yıllarda kurmaya çalışıyordu.
NASA’nın bir sonraki büyük hedefi, bir insanı Dünya yörüngesine göndermekti. Bu görev çok daha karmaşık hesaplamalar gerektiriyordu. Katherine Johnson uzay uçuşunun geometrisini kullanarak bu hesaplamaları yaptı.
Üstelik çalıştığı yer 1950’ler ve 1960’ların NASA’sıydı. Bu ortamda kadınların konumu oldukça geri plandaydı. Kadınlar toplantılarda söz almaz, hazırlanan raporlarda isimleri çoğu zaman yazar olarak yer almazdı. Hidden Figures filminde de gösterildiği gibi Johnson buna itiraz etti. Yaptığı çalışmaların tanınmasını istedi. Sonunda bu tanınmayı elde etti.
Katherine Johnson Bize Önemli Bir Miras Bıraktı
Katherine Johnson emekli olduktan sonra zamanını bulmacalar çözmeye, briç oynamaya, seyahat etmeye ve spor karşılaşmaları izlemeye ayırdı. Aynı zamanda öğrencilerle bir araya gelerek kariyerini anlattı ve onları büyük hedefler koymaya teşvik etti.
1997 yılında National Technical Association ona “Yılın Matematikçisi” unvanını verdi. ABD’deki birçok üniversite de Johnson’a fahri doktora dereceleri sundu. West Virginia State College 1999 yılında onu “Yılın En Başarılı Mezunu” seçti. Daha sonraki yıllarda üniversite onun onuruna bir STEM bursu oluşturdu ve kampüsüne gerçek boyutlu bir heykelini dikti.
2015 yılında ABD Başkanı Barack Obama Johnson’a Presidential Medal of Freedom madalyasını verdi. NASA ise 2016 yılında Langley Araştırma Merkezi’ndeki binalarından birine “Katherine G. Johnson Computational Research Facility” adını verdi.
Onun yaşam öyküsü, kararlılık ve yeteneğin insanı ulaşmak istediği yüksekliklere taşıyabileceğini açık biçimde gösterir. Katherine Johnson hayatı boyunca son derece mütevazı kaldı. Filmin senaristine ve gazetecilere “Ben önemli biri değilim, sadece işimi yaptım” demesi de bu mütevazılığın en güzel örneklerinden biridir.
Kaynaklar ve ileri okumalar:
- Katherine Johnson: NASA mathematician and much-needed role model; Yayınlanma tarihi: 25 Şubat 2020; Bağlantı: https://doi.org/10.64628/AB.reapfd79d
- Lee Shetterly, Margot. “Katherine Johnson (1918–2020).” Nature, Springer Science and Business Media LLC, 2020.
Size Bir Mesajımız Var!
Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.
Matematiksel
