Mühendislik ve Teknoloji

Percy Spencer ve Bir Tesadüf Eseri Mikrodalga Fırının Keşfi

Bilim insanları bazen zaten bilinen bir icadı farklı alanlarda kullanarak büyük başarılara imza atabiliyor.

Mikrodalga fırınlarımız, dünyadaki en popüler ev aletlerinden biri haline geldi. Ancak çok az insan bunun tamamen tesadüfen icat edildiğini biliyor. Bazen hayat insana hiç beklenmedik sürprizler hazırlar, okuyacağınız hikaye de bunun güzel bir örneği. Kahramanımız Percy Spencer ve onun çikolatası.

Percy Spencer (1894-1970) zorluklar içinde büyümüş ve bu nedenle formal eğitim hayatını çok erken yaşlarda sonlandırmak zorunda kalmıştı. Percy Spencer önce bir makara fabrikasında çalışmaya başladı, daha sonra yakınlardaki bir kağıt fabrikasında elektrikçi olarak iş buldu. Ancak azmi ve öğrenme isteği sayesinde kendisini pek çok farklı alanda geliştirdi.

Zamanla önceleri elektrik devamında da kablosuz iletişim ve radyo teknolojisi konularında da uzman olmayı başardı. Daha sonrasında da, askeri elektronik cihazlar üreten Raytheon şirketinde iş bulup, radar sistemleri üzerinde araştırmalar yapmaya başladı. Ancak hayat ona küçük bir sürpriz hazırlayacaktı.

Percy Spencer ailesini erken yaşta kaybetmesi nedeniyle hayata zorluklar ile başlamış olsa da azmi ile adını tarihe yazdırmayı başırdı.

Mikrodalga Fırının Tesadüfen Keşfi

Percy Spencer Radar magnetron adı verilen, elektromanyetik ışın demetleri bir geminin çevresindeki araçları tespit etmesine imkân veren bir cihazla çalışırken kazayla müthiş bir şey keşfetti. Spencer’ın farkında olmadığı şey, aleti çalıştırırken cebine doğru tutmuş olduğuydu. Bir süre sonra cebinde bulunan çikolatanın erimiş olduğunu fark etti. Spencer şaşırmıştı ancak aynı zamanda bu durum onu meraklandırmıştı.

Tesadüfen deneyimlediği bu durumu bir bilim insanı titizliği ile denemeye başladı. Bir mikrodalga fırında magnetron şebeke elektriğini alır ve sonrasında bunu yüksek enerjili mikrodalgalara dönüştürür. Bu mikrodalgalar gıdanın içine girer ve içindeki moleküllerin daha hızlı titreşmesine neden olur. Bunun sonucunda da gıdamız ısınır. Bu durumu anlamaya başlayan Spender mikrodalga ışınlarını kullanarak farklı yiyecekleri pişirmeye çalıştı. İlk denemesinde mısır kullanan Spencer tarihte ilk defa mikrodalgayla mısır patlatmış insan oldu. :)

Bir sonraki denemede hedefi yumurta pişirmekti. Sonuç deneyi izleyen kişilerin yüzüne patlayan yumurtalar idi elbette. Bu denemeleri ona mikrodalga ışınların pişirmede kullanılabileceğini gösterdi. Aynı zamanda bu gücü kontrollü kullanmasını gerektiğini de. Spencer, mikrodalga ışınları kontrollü bir şekilde içine verebileceği metal bir kutu kullanmaya karar verdi ve böylece gerçek anlamda ilk mikrodalga fırını üretti.

Geliştirdiği bu sistemde birçok yiyeceğin pişirme sıcaklığını ve süresini denedi. Bütün bu deneyler, gıdaların mikrodalga ışınlara maruz kaldığında belli türdeki moleküllerinin hareketlendiğini ortaya çıkardı. Yüksek frekanslı olmayan bu ışınlar gıdayı ısıtacak kadar güçlü olmalarına rağmen, moleküler ve genetik yapıyı değiştirecek veya maddeyi radyoaktif hale getirecek etki göstermiyordu.

Böylece askeri alanda kullanılmak üzere incelenen mikrodalga ışınlar artık mutfakta pişirme amacıyla kullanılmaya adaydı. Spencer ve işvereni Raytheon, yiyecekleri saniyeler içinde nasıl pişireceğine dair yeni edindiği bilgilerle “RadaRange” adını verdikleri buluşun patentini aldı. İki yıl sonra, Raytheon şirketi 1947 yılında ilk mikrodalga fırını üretti. Bu fırın yaklaşık 1,8 metre yüksekliğinde ve 340 kg ağırlığındaydı.

İlk Mikrodalga Fırın: RadaRange

Percy Spencer ilk gerçek mikrodalga fırını, kapalı bir metal kutuya yüksek yoğunluklu bir elektromanyetik alan üreteci monte ederek yaptı. Fırın çok başarılı oldu ve firma 1945’te ilk ticari mikrodalga fırın için patent başvurusu yaptı.

Boston’daki (ABD) bir restoranda denendikten sonra seri üretime geçildi. Fiyatları 5000 $ civarında olan bu fırınlar, sadece hastanelerde ve otellerde kullanılabiliyordu. 1970’lerin sonlarına doğru, birçok firma mikrodalga fırın üretmeye başladı ve böylece maliyetler de düştü. Gelişen teknolojiye bağlı olarak düşen üretim maliyetiyle birlikte fiyatları daha da azalan mikrodalga fırınlar günümüzde bir çok evin mutfağında kendine yer buluyor.

Bu arada sanılanın aksine Spencer bu icadının telif hakkını almadı, hayatını milyoner olarak tamamlamadı. Kendisi hayatı boyunca 300 patente imza attı. 1999’da Percy Spencer mikrodalga fırını icat etmesiyle ölümsüzleştirildi. Sonrasında da Thomas Edison ve Wright Kardeşler gibi diğer ünlü mucitleri onurlandıran Ulusal Mucitler Onur Listesi’ne girdi. Çikolata, merak ve azmin kısa bir hikayesini okudunuz…



Kaynaklar ve İleri Okumalar:


Dip not:

Matematiksel, tamamen gönüllü bir ekip tarafından 2015 yılından beri yürütülen, Türkiye’de matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmayı hedefleyen, öğretmenler tarafından kurulmuş bir bilim platformudur. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.


Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.

Bu Yazılarımıza da Bakmanızı Öneririz

Başa dön tuşu