YAŞAM

Yapay Zeka Alzheimer Oluşmadan Önce Beyindeki Değişimi Tespit Edebiliyor

Günümüzde insanların en çok korktuğu hastalıkların başında Alzheimer hastalığı geliyor. Alzheimer hastalığının kesin bir tedavisi olmasa da hastalığın yavaşlatılması adına erken tanı önem arz ediyor.

Yapılan bir çalışma ise yapay zeka sayesinde bu erken tanı evresini ”oldukça erkene” indirgemeyi başardı. Öyle ki çalışmaya göre Alzheimer hastalığını, hastalık ortaya çıkmadan on yıl kadar önce tespit etmek mümkün olabiliyor.

Peki nasıl?

Alzheimer Nedir?

Alzheimer, yaşlılarda demansın (bunama) önde gelen nedeni olan; sonunda da hafıza ve bilişsel işlev kaybına yol açan nörodejeneratif bir hastalıktır.

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi hastalığı yavaşlatmadaki kritik nokta, hastalığı mümkün olduğunca erken teşhis etmeye bağlı.

Çünkü geliştirilmekte olan ilaçların daha erken verilmeleri halinde daha iyi sonuç verme ihtimali çok daha yüksek. Erken teşhis ile insanların hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak için yaşam tarzı değişiklikleri yapması da mümkün olabilir.

Bu noktada yapılan son çalışmalarda, beynin bağlantılı bölgelerindeki değişiklikleri tanımlamak için invazif olmayan (non-invasive) yani cerrahi işlem gerektirmeyen MRI taramaları (Manyetik Rezonans Görüntüleme cihazı ile) kullanılıyor.

Alzheimer ve Yapay Zeka

Uzmanlar yapay zeka sayesinde de daha hızlı sonuç alınabilecek adımlar atabiliyor.

İtalya’daki Bari Üniversitesi’ndeki Nicola Amoroso ve Güney Kaliforniya Üniversitesi’nden Marianna La Rocca ve meslektaşları erken tanı yöntemlerini geliştirmek ve Alzheimer hastalığının beyinde neden olduğu yapısal değişiklikleri ayırt etmek için bir makine öğrenme algoritması geliştirdiler.

İlk olarak, 38’i Alzheimer hastalarından, 29’u sağlık kontrollerinden olan 67 MRI taraması kullanarak algoritmayı geliştirdiler. Taramalar, Los Angeles’taki Güney Kaliforniya Üniversitesi’ndeki Alzheimer Hastalığı Nörogörüntüleme Girişimi veritabanından geldi.

Pozitif Ayrım

Çalışmada ilk amaç, algoritmaya hasta ve sağlıklı beyinleri doğru bir şekilde sınıflandırmayı ve ayırt etmeyi öğretmekti. Araştırmacılar her beyin taramasını küçük bölgelere ayırdılar ve aralarındaki nöronal bağlantıyı -bu bölgelerin ideal büyüklüğü hakkında herhangi bir varsayımda bulunmadan- analiz ettiler.

Uzmanlar, karşılaştırılan beyin bölgeleri yaklaşık 2250-3200 kübik milimetre (mm³) bandında iken algoritmanın Alzheimer tanılarının en doğru sınıflandırmasını yaptığını buldular.

Bu boyutun, duygusal hafızanın oluşmasında önemli bir beyin bölgesi ve şizofreni gibi psikolojik rahatsızlıklarda etkin rolü olan amigdala ve Alzheimer hastalığında beynin ilk etkilenen ve en önemli bölümlerinden olan hipokampus gibi anatomik yapıların boyutuna benzer olması ekibin öncülerinde La Rocca için ilgi çekici bir detaydı.

Hipokampüsün büyüklüğünün önemini Türkiye Zeka Vakfı’nın ele aldığı bir araştırmanın sonuçları ile daha iyi anlayabiliriz:

”Avustralya’nın Western Sydney Üniversitesi Tıp Enstitüsünden ve Birleşik Krallık’taki Manchester Üniversitesindeki Psikoloji ve Akıl Sağlığı bölümünden bazı araştırmacılar, aerobik egzersizin etkilerini gözlemlemek için beyindeki hafıza ve diğer beyin fonksiyonlar açısından kritik bir bölge olan hipokampüsü inceledi.

Beyin sağlığı yaşla birlikte azalır; ortalama bir beyin 40 yaşından sonra her on yılda yüzde beş küçülür. Fareler üzerinde yapılan çalışmalar, fiziksel egzersizin hipokampüsün büyüklüğünü arttırdığını ancak insanlarda bu artışın tutarsız olduğunu gösterdi.”

Yani amigdala ve hipokampüs gibi beyin bölgeleri, başta Alzheimer olmak üzere beynimizi etkileyen pek çok rahatsızlığı anlamak için de önem arz eden bölgeler.

Ekibin çalışmasının ikinci evresinde algoritma 148 denek ile ikinci bir tarama seti üzerinde test edildi. Deneklerden 52’si sağlıklı iken 48’inde Alzheimer hastalığı vardı.

48’inde de hafif kognitif bozukluk (MCI) olarak tanımlanan bir rahatsızlık vardı. Bu hastalığın da Alzheimer’a giden yolları oluşturan bir hastalık olduğu; ancak bu hastalığın en erken 2.5 ila dokuz yıl sonra Alzheimer hastalığını geliştirebildiği biliniyordu.

Yapay zeka sağlıklı bir beyin ile yüzde 86 doğrulukla Alzheimer’lı bir beyin arasında ayrım yaptı. En önemlisi, sağlıklı beyinler ve MCI olanlar arasındaki farkı da yüzde 84 doğrulukla söyleyebildi.

Bu çalışmada geliştirilen algoritmanın, Alzheimer’ın klinik semptomları ortaya çıkmadan neredeyse on yıl öncesinde, beyinde Alzheimer’a yol açan değişiklikleri tanımlayabildiği anlaşıldı.

La Rocca, ekibiyle beraber Parkinson hastalığı gibi diğer nörodejeneratif hastalıkların erken teşhisine yardımcı olmak için bu tekniği geliştirmeye ve genişletmeye devam edeceklerini belirtti.

Ne dersiniz, şimdiden Alzheimer olma durumumuzu öğrenmeli miyiz?

Detaylar İçin: https://arxiv.org/abs/1709.02369v1

Matematiksel

Ceren Demir

Kendini, insanları, dünyayı tanıma ve anlama çabasında, belki de kaosta olan; filmin oyuncularından, dünya üzerindeki küçücük noktalardan biriyim.. Dokuz Eylül Üniversitesi'nde Ekonomi bölümünde yüksek lisansa devam ediyorum. Spora, sanata (özellikle resim sanatı), müziğe, doğaya, doğa sporlarına, felsefeye, psikolojiye, kitaplara, filmlere düşkünüm.. Okumayı, yazmayı, öğrenmeye çabalamayı çok seviyorum. Küçük yaşlardan itibaren birikmiş 9 adet günlüğüm var. Amaçlı ve amaçsız yaşamanın çeşitli noktalardan artı ve eksileri olduğunu düşünsem dünyadaki her şeyin gelip geçici olduğuna inanıyorum. Yine de -her şeye rağmen- ben uzun süredir amacı olanlardanım.. Buradan enerji sağlayabiliyorum.. Çoğunlukla enerjik, dışa dönük olsam da yeri geldikçe oldukça içe kapanmaya ve yalnızlığa susayabiliyorum. İkisi de keyifli ve öğretici.. Matematiksel sitesinin öncelikle hayranı olan bir okuruyum sonra Matematiksel’e katkı sağlamaya çalışan enfes ekibin bir parçasıyım. Özetle bu dünyayı bir rüyaymış gibi (Is this the real life? Is this just fantasy?) hissedip iyi bir insan olarak '‘kalmaya'’ çabalayan, sonsuzmuş gibi üretmeye çalışan insanlardan olarak; bahsettiğim 'bencil' bilgilerimi önemsiz sayıyorum. Sadece denizdeki kum tanelerinden biri olduğumun farkındayım. Ancak okyanusları merak etmekten vazgeçemiyorum. Yaşam keşifle canlanıyor..

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı