Unutma Eğrisi Nedir? Unutma İle Nasıl Mücadele Edilir?

Bilgiler tekrar edilmezse zamanla silinir. Beyin, kullanılmayan ayrıntıları doğal olarak eler. Bu yüzden uzun süreli öğrenmenin anahtarı, bilgiyi doğru aralıklarla yeniden hatırlamaktır. Aralıklı tekrar yöntemi tam olarak bunu yapar. Bu yaklaşımın temelinde, psikolog Hermann Ebbinghaus’un ortaya koyduğu “unutma eğrisi” vardır.

Unutma eğrisi, bilgi etkin biçimde pekiştirilmediğinde bellekte ne hızla silindiğini açıklar. Alman psikolog Hermann Ebbinghaus tarafından 1885 yılında ortaya konan bu model, belleğin üstel bir biçimde zayıfladığını gösterir.

Hermann Ebbinghaus tarafından kavramsallaştırılan Unutma Eğrisi, belleğin zaman içinde nasıl aşındığını anlamada temel bir modeldir. Bu modele göre, bilgiyi korumaya yönelik etkin bir çaba gösterilmediğinde, hatırlama düzeyi zamanla üstel biçimde azalır. Bu ilke, eğitim stratejilerinden kişisel gelişime, insan bilişinin işleyişini kavramaya kadar geniş bir alanda derin sonuçlar doğurur.

Ebbinghaus Unutma Eğrisi Nasıl Çalışır?

Unutmanın bilimsel olarak incelenmesi, 1880’lerde bellek üzerine deneysel araştırmaların öncülüğünü yapan Alman psikolog Hermann Ebbinghaus ile başlar.

Ebbinghaus, 1885 yılında Über das Gedächtnis (Bellek Üzerine) adlı eserini yayımlayarak bilginin zaman içinde nasıl korunduğunu ya da kaybedildiğini incelemek için yeni bir yöntem ortaya koymuştur.

Buradaki belirleyici unsur zamandır. Bilgiyi çok erken gözden geçirmek verimsizdir; çünkü beyin, pekiştirmeye ihtiyaç duyacak kadar henüz unutma yaşamamıştır. Çok geç yapılan tekrar ise bilginin büyük ölçüde silinmiş olması anlamına gelir.dir.

Aralıklı tekrar yöntemi bu denge noktasını hedefler. Bilgi tam da silinmeye başladığı anda yeniden sunulur. Böylece gereksiz tekrarlarla zaman kaybetmeden sinirsel bağlantılar güçlendirilir.

Unutma İle Nasıl Mücadele Edilir?

Unutma eğrisi kişiden kişiye değişkenlik gösterir; bilginin duygusal anlamı, bireysel önemi ve konunun karmaşıklığı bu süreci doğrudan etkiler. Duygusal olarak yüklü ya da kişi için anlam taşıyan bilgiler genellikle daha güçlü ve kalıcı anılar oluşturur, böylece unutmanın tipik seyrini değiştirir. Buna karşılık, karmaşık içerikler hatırlanması daha zor olduğundan bellekteki ilk düşüşü daha dik hâle getirecektir.

Yaygın yapılan hatalardan biri, materyali kısa süre içinde defalarca tekrar etmektir. Pek çok öğrenci, belleği güçlendirdiğini düşünerek aynı çalışma oturumunda notlarını yeniden okur ya da kartları art arda tekrarlar. Oysa anında yapılan tekrar, beynin hatırlama sürecini gerçekten devreye sokmaz. Yalnızca aşinalık duygusunu tazeler, kalıcı öğrenmeyi güçlendirmez.

Asıl amaç, bir miktar unutma gerçekleştiğinde bilgiyi zihinden geri çağırmaya zorlamaktır. Bu süreç, daha derin ve dayanıklı bellek yollarının oluşmasını sağlar. Tipik bir aralıklı tekrar programı genellikle şu adımlardan oluşur:

İlk tekrar: Öğrenmeden hemen sonra, birkaç saat içinde
İkinci tekrar: Bir gün sonra
Üçüncü tekrar: Üç gün sonra
Dördüncü tekrar: Yaklaşık bir hafta sonra
Beşinci tekrar: Bir ay sonra

Her başarılı hatırlama, bir sonraki tekrar aralığını uzatır. Bellek güçlendikçe tekrarlar seyrekleşir. Eğer bir bilgi hatırlamakta zorlanılıyorsa aralık kısalır ve bilgi daha erken yeniden karşıya çıkar. Buna karşılık, bilgi kolayca hatırlanıyorsa aralık uzar; böylece beyin kaynaklarını daha verimli biçimde kullanabilir.

Bu yöntem özellikle dil öğrenimi, tıp eğitimi ve büyük miktarda bilginin kalıcı olarak saklanmasının gerektiği olgusal alanlarda son derece etkilidir.

Okuma önerisi: Etkili Bir Yöntem: Cornell Not Alma Tekniği Nedir?

Sonuç olarak

Aralıklı tekrar etkisinin okul sistemlerinde yeterince yer bulmaması, öğrencilere nasıl etkili öğrenileceğini öğretme açısından önemli bir fırsatın kaçırılması anlamına geliyor. Öğrenciler arasında yaygın olan son ana sıkıştırmaya dayalı çalışma alışkanlıkları hem yorucu hem de verimsizdir; kısa süreli başarılar sağlasa da kalıcı öğrenmeye dönüşmez.

Bu yaklaşım yalnızca sınıf ortamlarıyla sınırlı değildir. Şirketler ve kurumlar da eğitim ve işe uyum programlarında aralıklı tekrardan yararlanabilir. Eğitimlerin zamana yayılması ve uygun aralıklarla destekleyici içeriklerle pekiştirilmesi, çalışanların önemli bilgileri daha kalıcı biçimde hatırlamasına yardımcı olur. Bu da uzun vadede iş performansının artmasına ve öğrenmenin günlük uygulamalara daha etkili biçimde yansımasına katkı sağlar.

Kaynaklar ve ileri okumalar:

What’s the best, most effective way to take notes? Yayınlanma tarihi: 21 Mayıs 2025. Kaynak site: Conversation. Bağlantı: https://doi.org/10.64628/AA.v7vet5emg
Resch, Janelle. (2015). Part I -A case study in post-secondary mathematics: the importance of mental health awareness. ERIC – Education Resources Information Center.
Chun, Bo Ae & hae ja, Heo. (2018). The effect of flipped learning on academic performance as an innovative method for overcoming ebbinghaus’ forgetting curve. 56-60. 10.1145/3178158.3178206.
Murre JM, Dros J. Replication and Analysis of Ebbinghaus’ Forgetting Curve. PLoS One. 2015 Jul 6;10(7):e0120644. doi: 10.1371/journal.pone.0120644. PMID: 26148023; PMCID: PMC4492928.
Averell, Lee & Heathcote, Andrew. (2011). The form of the forgetting curve and the fate of memories. Journal of Mathematical Psychology. 55. 25-35. 10.1016/j.jmp.2010.08.009.

Size Bir Mesajımız Var!

Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.

Matematiksel

Etiketler