Son on yılda, öğrenmeyi, hafızayı ve genel refahı geliştirdiğini iddia eden giderek artan sayıda beyin eğitimi programı geliştirildi ve sınıflarda kullanılmak üzere pazarlandı. Ne yazık ki, uzun yıllar süren laboratuvar araştırmalarına ve sınıf incelemelerine rağmen, beyin egzersizlerin etkisi belirsizliğini koruyor.
Çevrim içi bilgisayar oyunları “hafızayı, problem çözme becerisini, dikkat ve odaklanmayı, düşünme hızını, dili ve görsel-uzamsal algıyı geliştirdiğini” iddia eder. Ayrıca eğlenirken “sosyal becerileri, sosyal farkındalığı, özfarkındalığı ve özdenetimi de geliştirdiğini” söyler. Bu vaatler oldukça caziptir. Özellikle yaş ilerledikçe zihinsel işlevlerini korumak isteyen birçok insan için bu kârlı bir sektöre dönüşmüştür.
Beyin Eğitimi Egzersizleri İle İlgili Sorun Nedir??
Ticari şirketler ve bazı klinik kuruluşlar “beyin eğitimi” hizmetleri sunar. Çok az çabayla zihinsel becerileri geliştirme vaadi oldukça çekicidir. İnsanlar genellikle mümkün olan en az çabayla en fazla kazancı elde etmek ister.
Beyin egzersizleri farklı hedef kitlelere yönelir. Bazıları yaşlı, bazıları genç yetişkinleri hedefler. Bazıları da küçük okul çocuklarına yönelik hazırlanır. Bu programlar eğitim amaçlı oyunlardan farklıdır. Çünkü beyin eğitimi uygulamaları genellikle nörobilim araştırmalarına dayandığını iddia eder.
Beyin eğitimi üzerine olumlu sonuçlar bildiren birçok çalışmada örnekleme yanlılığı ya da plasebo etkisi gibi sorunlar bulunur. Örneğin, bu alandaki en büyük şirketlerden biri olan Lumosity, reklamlarında insanların yaşa bağlı zihinsel gerileme korkusunu istismar ettiği gerekçesiyle Federal Trade Commission tarafından 2 milyon dolar para cezasına çarptırılmıştı.
Ayrıca beyin eğitimi iddialarını desteklemek için gösterilen bazı çalışmalar istatistiksel açıdan güvenilir olmayacak kadar küçük örneklemlerle yürütülmüştür. Bazı araştırmalar ise verileri seçici biçimde sunar.
Gerçekten de öğrenme her zaman sıkıcı ya da acı verici olmak zorunda değildir. Öğrenme keyifli de olabilir. Ancak ticari beyin eğitimi programları bu hedefe ulaşmanın tek ya da en etkili yolu değildir.
Beyin Eğitimi Egzersizleri Konusunda Nihai Bir Fikir Birliği Yoktur
“Beyin eğitimi” kavramı oldukça geniştir. Hatta bu kavramın tam olarak neyi ifade ettiği konusunda akademik çevrelerde bile tam bir görüş birliği yoktur. 2014 yılında bazı araştırmacılar bu yaklaşımı savunurken, bazıları da ciddi eleştiriler yöneltti. Bu tartışmayı netleştirmek amacıyla Association for Psychological Science bir rapor yayımladı. Raporda şu sonuca varıldı:
“Yapılan inceleme, beyin eğitimi programlarının insanların üzerinde çalıştıkları görevlerde performansı artırdığına dair güçlü kanıtlar bulunduğunu gösteriyor. Buna karşılık bu tür programların benzer görevlerde performansı geliştirdiğine dair daha sınırlı kanıt vardır. Günlük yaşamda kullanılan bilişsel becerileri geliştirdiğine ya da çok farklı görevlerde performansı artırdığına dair kanıt ise oldukça zayıftır.”
Başka bir deyişle, bir kişi çalışma belleğini geliştirmeyi hedefleyen bir bilgisayar oyunu oynarsa, bu beceri gerçekten gelişebilir. Ancak bu gelişme çoğu zaman yalnızca yapılan alıştırmayla sınırlı kalır. Örneğin dikkati yönlendirme gibi yakın becerilerde bir miktar ilerleme görülebilir. Buna karşılık özdenetim gibi daha geniş bilişsel becerilerde aynı etki ortaya çıkmaz.
Sonuç Olarak;
Sonucunda, eğer beyin oyunları oynuyorsanız ve bunlardan hoşlanıyorsanız, lütfen oynamaya devam edin. Ancak beklentilerinizi gerçekçi tutun. Sadece bilişsel faydalar elde etmek için oynuyorsanız, bunun yerine bilişsel olarak uyarıcı veya en azından daha tatmin edici olabilecek diğer aktiviteleri düşünün
Zamanınızı ve paranızı, egzersiz yapmak, beslenmenizi iyileştirmek, bir enstrüman çalmayı öğrenmek veya yeni bir dil öğrenmek gibi yeteneklerinizi geliştirmeye yönelik başka şeylere daha etkili bir şekilde harcayabilirsiniz. Bu alternatif uğraşlar, beyin sağlığımıza faydalı olduğu açıkça gösterilen sosyal etkileşimin ek faydasını da sağlar.
Kaynaklar ve İleri okumalar:
- Nouchi R, Taki Y, Takeuchi H, Hashizume H, Nozawa T. Kambara T, Sekiguchi A, Miyauchi CM, Kotozaki Y, Nouchi H, Kawashima R. Brain training game boosts executive functions. Working memory and processing speed in the young adults: a randomized controlled trial. PLoS One. 2013;8(2):e55518. doi: 10.1371/journal.pone.0055518. Epub 2013 Feb 6. PMID: 23405164; PMCID: PMC3566110.
- Gobet F, Sala G. Cognitive Training: A Field in Search of a Phenomenon. Perspect Psychol Sci. 2023 Jan;18(1):125-141. doi: 10.1177/17456916221091830. Epub 2022 Aug 8. PMID: 35939827; PMCID: PMC9903001.
- Brain training habits are not associated with generalized benefits to cognition. An online study of over 1000 “brain trainers”.; Bağlantı: https://doi.apa.org/record/2020-71662-001?doi=1
- Brain-training games remain unproven, but research shows what sorts of activities do benefit cognitive functioning. Yayınlanma tarihi: 13 Kasım 2024. Kaynak site: Conversation. Bağlantı. Brain-training games remain unproven, but research shows what sorts of activities do benefit cognitive functioning
Size Bir Mesajımız Var!
Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.
Matematiksel
