Psikoloji

Othello Sendromu: Kontrol Edilemeyen ve Patolojik Kıskançlık Durumu

Romantik ilişkilerde kıskançlık oldukça normaldir. Sorun, kontrol edilemez, sabit ve sağlıksız hale gelmesidir. Bu durum gerçekleştiği zaman kıskançlık kişiye sadece endişe vermekten çıkar. Devamında da Othello Sendromu olarak bilinen gerçek bir soruna dönüşür. Psikologlar bu duruma sanrısal kıskançlık da derler. Othello sendromu, aldatma veya kıskançlık sanrısıyla karakterize edilen psikotik bir bozukluktur. Genellikle tıbbi, psikiyatrik veya nörolojik bozukluklar bağlamında ortaya çıkar.

Edebiyat, hastalıklı kıskançlık betimlemeleriyle doludur. Bunlardan bir tanesi de karşımıza William Shakespeare’in yazdığı Othello (İngilizce özgün adı: The Tragedy of Othello, the Moor of Venice) adlı oyunda çıkar. Shakespeare, bu oyunda sendroma klasik bir örnek tanımlar. Oyunda, ana karakter Othello, karısı Desdemona’nın sözde sadakatsizliği konusunda şüphelenir. Kendi teorilerine o kadar inanır ki onu öldürür ve sonra da intihar eder. Gerçek şu ki, karısını öldürmesi de dahil, davranışlarının kaynağı doğrudan bu semptomdu. Bu nedenle sanrısal kıskançlık Othello sendromu olarak bilinir.

Othello gibi, partnerlerine karşı takıntılı biçimde şüphe ve güvensizlik döngüsüne giren insanlar tarihte ve günümüzde mevcuttur. Bu kişilerin kendi hayal güçleri dışında düşüncelerinin hiçbir olgusal temeli yoktur. Psikiyatri başvuru kitaplarında bu sendromdan pek az bahsedilmesi, nadir olduğu izlenimini yaratır. Oysa ki ger­çekte klinik uygulamada hiç de seyrek değildir. Sendrom her iki cinsiyet de karşımıza çıkar. Bununla birlikte klinik uygulamada kadınlara kıyasla erkeklerde daha sık kar­şılaşılır.

Otello genellikle İago tarafından kandırılmış bir karakter olarak resmedilir. Ne var ki gerçekte İago yalnızca Otello’nun kişiliğine kazınmış olan kıskançlık ateşini körüklemiştir.

Othello Sendromunun Özellikleri

Othello Sendromundan muzdarip bir kişi tamamen mantıksız davranır. Başka bir deyişle, birey, inançlarının kanıtı olup olmadığına bakmadan görmek istediğini görür. İlişkideki en büyük endişeleri, partnerlerini ele verecek olan kanıtları titizlikle araştırmaktır. Partnerlerinin cep telefonuna ve bilgisayarına bakarlar. Onlara rutinleri hakkında sürekli sorular sorarlar. Sanrıyı doğrulamak için en ufak ipuçları kullanılırlar. Has­ta eşini sınamak ve ‘iş üstünde’ yakalamak için büyük çaba harcar. Gerçekten de kontrol sendromun ayırt etti­rici işaretidir.

Hastanın kendi sözde kanıtları genellikle çelişkilidir ve birbirini tutmaz. Ama bu durum araştırmalara girişmesine engel olmaz. Eşten bir itiraf kopartma çabasıyla saatlerce onu sorgular. Aldığı yanıtlardan tatmin olsa bile, daha sonra aynı sorgulamalara geri döner. Bunun sonucunda, çatışma ve kavgalar giderek artar, bazen duruma şiddet eşlik eder. Sanrısıyla bu denli meşgul olan kişi sinirli, gergin ve çökkün olduğu için işi gibi rutin görevleriyle genellikle başa çıkamaz. Arzuları, duyguları ve davranışla­rı sadakatsizlik sanrılarının denetimine geçer. Diğer insanlar da kıskançlığı teşvik etmede rol oynar. Oyundaki Iago’nun durumu budur. İago yalnızca Otello’nun kişiliğine kazınmış olan kıskançlık ateşini körüklemiştir. Günümüzde genellikle farklı iletişim araçlarıyla bu daha da kolaylaşmış durumdadır.

Othello Sendromunun Nedenleri

Hasta genellikle tartışmasız kanıt­lar aramak yerine bunlardan kaçınır. Sözgelimi karısının belli bir zamanda, belli bir yerde hayali bir aşıkla ilişkisi olduğunu söyleyebilir. Ancak kesin kanıtlar bulmaya kal­kışmaz. Sorulduğunda genellikle kaçamak cevaplar verir. Karısının onu aldattığını düşündüren başka bir durumu anlatmaya girişir. Hastalıklı kıskançlık genelde çelişkili davranışlar ve duygular doğurur. Kıskanç kişi sadakatsizliği açığa vurmak ve cezalandırmak isteyebilir. Ama aynı zamanda iliş­kiyi korumak veya onarmak da istenir. Kıskanç kişi, kuş­kucu suçlamalarında haklı çıkmak ister ama aynı zamanda sevgilisinin sadık olduğu yolunda güvence arar. Arzusu incitmektir, ama aynı zamanda sevmek ve sevilmek de is­ter.

Bugüne kadar, bu sendromun nedenini tam olarak açıklayan herhangi bir çalışma yoktur. Bununla birlikte, durumun gelişimini etkileyen birçok faktör vardır. Bunlardan bazıları alkolizm, demans, şizofreni veya bağımlılıktır. Amfetamin ve kokain gibi, alkol dışındaki maddelerin kötüye kullanımı da hastalıklı kıskançlığa yol açabilir. Bu durumda, san­rısal fikirler yoğunlaşır. Bu düşünceler maddeler kesildikten sonra bile bir süre daha devam eder.

Bazı uzmanlar, sendromla beyin lezyonları arasında bir ilişki olduğuna inanmaktadır. Bunun anlamı, sendromun nedeninin fizyolojik olabileceğidir. Sendrom, öncesinde hafif kıskançlık nöbetleri olsa da, genellikle 40’lı yaşlarda, herhangi bir akıl hastalığı öyküsü olmak­sızın da ortaya çıkabilir. Başlangıç görünürde ani olsa da, bu duruma birkaç aydır giderek artan kuşkuculuk öyküsü eşlik eder.

Patolojik kıskançlığın tedavisi nedir?

Patolojik kıskançlığın tedavisi profesyonel yardım ile mümkündür. Yardımla, birey kıskançlıklarını kontrol etmeyi ve kişisel dinginliğini geri kazanmayı öğrenebilir. Tedavi için ilk olarak kişinin kıskançlıklarının kaynağını bulmak gerekir. Bu nedenle hasta kapsamlı bir şekilde değerlendirilmelidir. Kıskançlık bazen Othello Sendromundan etkilenen kişinin hayat hikayesiyle bağlantılıdır.

Othello Sendromu için en çok kullanılan terapi bilişsel-davranışçı terapidir. Psikologlar, bir yandan maruz kalma ve tepki önleme gibi davranışsal teknikler kullanırken, öte yandan bilişsel yeniden yapılandırma tekniklerini kullanırlar. Bununla birlikte, uç durumlarda uzmanlar dürtü kontrolü için anti-psikotik ilaçlar da önermektedir. Ancak klinik deneyimler hastalıklı kıskançlığın iyileştikten sonra nüksetme eğiliminde olduğunu gösterir. İlk baştaki ilişki sona erip yeni bir eş olduğunda, bu yeni eş hastalıklı kıskançlığın odağı haline gelir.

Görüldüğü gibi Othello Sendromu ciddi sonuçları olabilen bir rahatsızlıktır. Tanımlanmasında ve konumu konusunda belirsizlikler yaşanması nedeniyle ne yazık ki Othello Sendromu tam olarak anlaşılabilmiş değildir. Hastaların ve çevresindekilerin çektikleri sıkıntıların büyüklüğü göz önüne alındığında bu durumun göz ardı edilmemesi gerektiği açıktır.

Kaynaklar ve ileri Okumalar:

  • Othello Syndrome – Uncontrollable and Pathological Jealousy; https://exploringyourmind.com
  • M. David Enoch – Hadrian N. Ball; İlginç Psikiyatrik Sendromlar; ISBN: 978-605-4054-99-2; 2013

Matematiksel

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu