Günümüzde yoğun hayatlarımızı kolaylaştıran ürün ve hizmetler sayesinde sayısız şirket para kazanıyor. Tüm ürün ve hizmetlerin ortak noktası bize daha fazla boş zaman vaat etmeleri. Oysa Britanya’da 1880’lerin sonu ile 1900’lerin başında zaman bambaşka bir anlamda satılıyordu. O dönemde Londra’da Ruth Belville adlı bir kadın, oldukça tuhaf ve kendine özgü bir işle geçimini sağlıyordu.
Yirminci yüzyılın başlarında saatin kaç olduğunu bilmek, bugünkü kadar kolay değildi. Güneş saatleri, su saatleri ve daha sonra ortaya çıkan kum saatleri; bir gölgenin hareketiyle, sıvı seviyesindeki değişimle ya da kumun bir boşluğu doldurmasıyla zamanın akışını gösteriyordu. Ancak günün tam hangi saatinde, hatta saniyesinde olunduğunu anlamak için astronomik gözlemler ve hassas hesaplamalar gerekiyordu.
Bu tür bilgiler yalnızca İngiltere’deki Greenwich Kraliyet Gözlemevi gibi yerlerde mevcuttu. Yani gerçek zamanı öğrenmek isteyen birinin, Greenwich’e kadar gidip bu astronomi merkezini ziyaret etmesi gerekirdi.
Londra’daki sayısız işletme, gözlemevinin belirlediği kesin saate muhtaçtı. Ancak her seferinde kilometrelerce yol giderek Greenwich’e ulaşmaları da olası değildi. Neyse ki Ruth Belville (1854–1943), zamanı müşterilerinin ayağına getiriyordu.
Ruth Belville oldukça ilginç bir meslek yapıyordu: Arnold adını verdiği cep saatini kullanarak zamanı satıyordu. Belville ailesi, yaklaşık 104 yıl boyunca zaman tedarikçiliği yapmıştı. Ruth ve Arnold, Londra hayatının güvenilir sabitleriydi.
Ruth Belville Zamanı Nasıl Sattı?
1908 sonbaharında bir pazartesi günüydü. Her pazartesi olduğu gibi, o gün de kapı tam vaktinde çaldı. Ruth Belville adlı bir kadın, Londralı bir saat ustasının dükkanının önünde duruyordu.
Kapı açıldığında, saatçi onu her zamanki gibi karşıladı. “Günaydın Bayan Belville, Arnold nasıl?” Ruth Belville gülümseyerek cevap verdi: “Günaydın! Arnold dört saniye ileri gidiyor.” Ardından elini çantasına daldırarak içinden bir cep saati çıkardı ve saatçiye uzattı. Saatçi, dükkândaki ana saatle karşılaştırma yaptıktan sonra saati geri verdi. Alışveriş bitmişti.
Ruth Belville haftada bir kez, Londra’nın yaklaşık elli kilometre batısındaki Maidenhead’deki evinden çıkıyor; üç saatlik bir yolculuğun ardından önce Londra’ya, oradan da Kraliyet Gözlemevi’ne ulaşmak üzere Greenwich’e devam ediyordu.
Sabah saat dokuzda gözlemevinin kapısına vardığında zile basıyor, kapıcı tarafından içeri davet ediliyordu. Ardından bir yetkili, Ruth’un Arnold adını verdiği cep saatini teslim alıyordu. Bir süre sonra görevli, Arnold’ın ana saatle arasındaki farkı belirten resmi bir sertifikayla birlikte geri dönüyor ve saati Ruth’a iade ediyordu.
Kronometreler, zaman ölçümünde büyük bir dönüm noktasıydı ve Arnold’un zamanı saniyenin onda biri kadar bir hassasiyetle tutabildiği düşünülüyordu. Bu doğruluk düzeyi, dönemin yaygın olarak kullanılan sıradan saatlerinden çok daha üstündü.
Zamanı Satma Aile Geleneğiydi
Ruth Belville’in öyküsü, babası John Belville ile başlar. John Belville, Londra’da Greenwich Ortalama Zamanı’nı belirleyen ve dolayısıyla dünya saat dilimlerinin temelini oluşturan Greenwich Kraliyet Gözlemevi’nde kıdemli astronom olarak görev yapıyordu.
Gözlemevinde ülkenin en doğru saati bulunduğu için, saat yapımcıları düzenli olarak çalışanlarını saatlerini ayarlatmak üzere Greenwich’e gönderirdi. Ancak gözlemevi yönetimi, çalışanlarının saat bilgisi için rahatsız edilmesinden bıkmış durumdaydı. Sonunda, doğru zaman bilgisinin ihtiyaç sahiplerine ulaştırılmasına karar verilecekti.
1836 yılına gelindiğinde John Belville, her hafta kendisinden doğru zamanı satın alan yaklaşık iki yüz aboneye hizmet veriyordu. Bu işi yirmi yıl boyunca sürdürdü. Ölümünün ardından hizmet önce eşi Maria’ya, daha sonra da kızı Ruth’a geçti.
Sonuç Olarak
Zamanla teknoloji, Belville’in bu sade hizmetini geride bırakmaya başladı. 1924’te BBC, her saatin geçtiğini duyurmak için Big Ben’in çan seslerini radyodan yayınlamaya başladı. 1936’da ise telefondan aranarak ulaşılabilen “konuşan saat” hizmeti devreye girdi.
Buna rağmen Belville pes etmedi. Pek çok kişinin çoktan emekli olmasını beklediği bir yaşta, her hafta Greenwich Gözlemevi’ne gitmeyi sürdürdü. 1940 yılında, seksen altı yaşındayken emekliye ayrıldı ve Londra Saat Yapımcıları Şirketi tarafından kendisine bir maaş bağlandı. 1943’te, seksen dokuz yaşında hayatını kaybetti ve Arnold’u şirkete miras bıraktı. Belville geleneği, Greenwich’in Zaman Leydisi ile birlikte sona erdi.
Kaynaklar ve ileri okumalar
- The woman who sold time – and the man who tried to stop her. Kaynak site: BBC. Yayınlanma tarihi: 27 Mayıs 2014. Bağlantı: The woman who sold time – and the man who tried to stop her
- Stephens, Carlene. (2009). Ruth Belville: The Greenwich Time Lady (review). Technology and Culture. 51. 248-249. 10.1353/tech.0.0401.
Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.
Matematiksel
