Tarih

Hayalet Fotoğrafçılığının İlginç Tarihi

Şubat 2015’te Londra’daki Hampton Court Palace’ta, 12 yaşındaki Holly Hampsheir, görkemli King’s Apartmanı’nda tek başına yürürken kuzeninin fotoğrafını çekmek için telefonunu eline aldı. Ertesi gün, fotoğraflarını incelerken, kuzeninin resimde yalnız olmadığını fark etti. Aslında, resimde gördüğü gri giysili gizemli kadın, hayalet fotoğrafçılığının büyüleyici tarihinin en son görüntüsüydü.

Gizemin cevabı ise akıllı telefonların doğaüstü herhangi bir şeyden çok nasıl fotoğraf çektiği hakkında daha çok şey söylüyordu bizlere…

Karlı Bir İş: Hayalet Fotoğrafçılığı

Kamera icat edildiğinden beri, fotoğraflarda hayaletler hep belirdi. Ve kamera teknolojisindeki her ilerlemeyle birlikte, yeni türden hayalet izler ortaya çıktı ya da kasıtlı olarak yaratıldı. 1850’ler ve 60’lar boyunca, birçok fotoğrafçı stereoskopik görüntüler ve çift pozlama gibi yeni efektler deniyordu. Ancak bazı fotoğrafçılar bu tekniklerin kâr amacıyla kullanılabileceğini fark etti. William Mumler adlı girişimci bir amatör fotoğrafçının, fotoğraflarda hayalet yakalayan ilk kişi olduğu kabul edilir. Mumler çalışmalarını spiritüalizmin ABD’de güç kazandığı 1800’lerin ortalarında yapmıştır. Spiritüalizm taraftarları, ölülerin ruhlarının farklı bir tarafa göç ettiğine ancak canlıların dünyasıyla irtibatlarını sürdürdüğüne inanır. Mumler’in fotoğrafları ruhların dünyada bir şekilde hala var olduğuna dair kanıtlar sunuyordu.

Mumler’in otoportresinde arkasında genç bir kızın soluk görüntüsü görünüyor.

O zamanlar fotoğrafların negatiflerini çıkarabilmek için cam plakalar kullanılıyordu. Mumler üzerinde kızın görüntüsü olan bir plakayı muhtemelen yeniden kullanarak çifte görüntü oluşturmuştu. Bunu spiritüalizme ilgi duyan bir arkadaşına gönderdi ve kızın ölmüş bir akrabası olduğunu söyledi.

Abraham Lincoln’ün “hayaleti” Mary Todd Lincoln ile birlikte görünüyor.

Devamında kaybettikleri sevdikleri ile fotoğraflarının çekilmesini isteyen diğerleri çıkageldi. Bunlardan birisi de kocasının suikast sonucu hayatını kaybetmesinin ardından stüdyoya gelen Mary Todd Lincoln oldu. Muller eski ABD başkanı ile eşinin aşağıdaki fotoğrafını hazırladı. Bu çalışması ile birlikte müşterilerinin listesi de büyüdü. Ancak giderek artan ünü nedeniyle de bazı şüphecilerin dikkatini çekmeye başladı.

Başlangıçta uzmanlar, Mumler’in hayalet fotoğrafları hakkında sahte herhangi bir şey bulmakta zorlandı. Ancak Mumler’in hilesi, bazı kişilerin görüntülerde yer alan ruhların Boston’da yaşayan sağ salim insanlar olduğunu fark etmesiyle suya düştü. Mumler Newyork’a taşındı ancak 1869’da dolandırıcılıktan tutuklandı. Duruşma salonuna Mumler’in çift pozlama kullanarak ruh-fotoğraf efektini nasıl kolayca yaratabileceğini açıklayan profesyonel fotoğrafçılar getirildi.

Barnum ve Lincoln

Mahkemede fotoğrafçı Abraham Bogardus, P.T. Baryum’un omzunun arkasında Abraham Lincoln’ün hayalet görüntüsünün bulunduğu “sahte” bir hayalet fotoğrafı hazırladı. Yargıç Mumler’in bir sahtekar olduğuna ikna olsa da onu delil yetersizliğinden serbest bıraktı. Bu olaydan sonra Mumler’in kariyeri düşüşe geçti, 1879’da hayalet fotoğrafları üretmeyi bıraktı. 1884’te beş parasız olarak öldü. Ancak ölümünden sonra onun bıraktığı bayrağı devralacak başkaları olacaktı.

Yeni Bir Hayalet Fotoğrafçısı: William Hope

Birinci Dünya Savaşının devamındaki yıllar, spiritüalizmin yeniden canlanma zamanıydı. O dönemlerde Mumler’in izinden giderek çoklu pozlama teknikleri kullanan paranormal araştırmacı William Hope’un (1863–1933) ürkütücü fotoğrafları yeniden etrafta dolaşmaya başladı. Kendisi halk arasında ruhlarla iletişimde olan bir medyum olarak anılmaya başlasa da Mumler gibi Hope da dolandırıcılık iddiaları ile cezalandırıldı. Ancak Mumler’in aksine Hope, ateşli takipçilerinin çoğunun desteğiyle, sonrasında da medyum olarak çalışmaya devam etti.

Bir seansta toplanan bir grubun fotoğrafı. Masanın altında görülen hayalet kol görüntüsü, çift pozlama yoluyla yerleştirilmiştir Fotoğraf: William Hope
Fotoğraf çektiren bir çiftin üzerinde görünen bir kadının kafası 
Hope’un iki arkadaşı, direksiyonda çiftin ölen oğlu ile görülüyor. Fotoğraf: William Hope

Günümüzünde dijital kameralar aracılığıyla farkında olmadan ya da isteyerek benzer fotoğraflar yaratmak daha kolay. Örneğin, yazının başında paylaşılan Hampton Court’taki gri elbiseli kadın buna bir örnek olarak verilebilinir. Analog filmden farklı olarak, telefonlar bir fotoğrafı aşamalı olarak çekme eğilimindedir. Bunu bir tarayıcının kağıt üzerinde hareket etmesi gibi düşünebilirsiniz. Özellikle karanlık ortamlarda bu oldukça yavaş bir süreçtir. Sonuç olarak, o anda çekimde hareket eden herhangi bir şey bozuk, hayaletimsi bir biçimde görünebilir.

Kaynaklar ve ileri okumalar:

Matematiksel

Sibel Çağlar

Yola Kadıköy Anadolu Lisesi ile başladım. Ardından gelen tesadüfler, zamanında pek de sevmediğim, matematik ile yolumu kesiştirdi. Sonucunda Marmara Üniversitesinde İng. Matematik öğretmenliğinden mezun oldum. Zaman akıp gitti; bu süreçte ben de çeşitli özel eğitim kurumlarında matematik öğretmenliği ve eğitim koordinatörlüğü yaptım. Bu esnada da bol bol matematik ile ilgili serzenişlere şahit oldum. Ne yapmalı diye düşünürken, aklıma bu site fikri geldi. 2015 yılında matematiksel.org web sitesini kurdum. Amacım bilime ve özelinde matematiğe ilgiliyi arttırmaktı. Matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarının da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Yolumuz uzun ama kesinlikle çok keyifli.
Başa dön tuşu