Meyve ve Sebze Arasındaki Fark Nedir? Domates Neden Bir Meyvedir?

Meyve ve sebze arasındaki fark nedir? Bir bakışta, bu sorunun cevabı oldukça basit görünecektir. Bir besin tatlı ve suluysa, meyve olmalı, lifliyse sebze olmalı gibi kafanızda bazı tanımlamaların olması mümkündür. Ancak bu esnada bazı kaynaklardan domatesin bir meyve olduğunu da okumuş olmanız olasıdır. Hatta aslında patlıcan, mısır, biber, kabak, fasulye, bezelye ve zeytin de bir meyvedir.

Şu ana kadar patlıcanı bir sebze olarak kabul ettiyseniz, bunun nedeni olaya geleneksel mutfak tarifleri üzerinden bakıyor olmanızdır. Sonuçta meyveler ağırlıklı olarak tatlılara kullanılır ya da çiğ tüketilir. Sebzeler ise bitkilerin yenmesi mümkün olan kısımları olarak düşünülür ve ana yemeğimizin bir parçasını oluşturur.

Bununla birlikte, meyve ve sebze tanımı, botanik ile ilgili bir kişi açısından tamamen farklıdır. Aslına bakarsanız botanikte sadece meyvenin tanımı mevcuttur. Bu tanıma uymayan her şey sebze olarak kabul edilmektedir.

Meyve ve Sebze Arasındaki Gerçek Fark Nedir?

Botanik olarak, meyveler çiçekli bir bitkinin yumurtalığından gelişen tohum taşıyan yapılardır. Bu, domates, salatalık, biber, kabak, balkabağı, patlıcan, mısır tanesi, fasulye ve bezelye gibi ‘sebzelerin’ aslında meyve olduğu anlamına gelir.

Sebze ile karıştırılan birçok meyve olmasına rağmen, varsa meyve olarak kabul edilen çok az sebze vardır. Tatlı olması nedeniyle dönem dönem tatlılarda da kullandığımız tatlı patates, pancar, havuç, şalgam sebze ile meyve arasında kalmıştır.

Bir sebze ise bitkinin meyvesi hariç herhangi bir bitkinin yenilebilir kısmıdır. Bu kısım yapraklarda (ıspanak, marul, lahana), köklerde (havuç, pancar, şalgam), saplarda (kuşkonmaz), yumru köklerde (patates), çiçeklerde ( brokoli) karşımıza çıkacaktır. Sebze, bilimsel bir terim değildir; dolayısıyla birçok botanik terimler sözlüğünde yer almaz.

Farkı tam olarak anlamadıysanız basit bir gözlem yapın. Eğer yediğiniz şeyin içerisinde çekirdekler varsa, bir meyve yiyorsunuz demektir. Aksi takdir de yediğiniz şey bir sebzedir.

Meyve Ve Sebze Arasındaki Fark Kültürden de Etkilenmektedir

Meyve ve sebzeleri nasıl algıladığınız, nereli olduğunuza ve konuştuğunuz dile de bağlıdır. 2011 yılında yayınlanan bir anket bulgularına göre ABD’de bulunan yetişkin katılımcıların %20’si pirinci bir sebze olarak kabul etti. İngilizce konuşanlarla karşılaştırıldığında, İspanyolca konuşanların pirinci sebze olarak adlandırma olasılıkları daha yüksekti. Öte yandan, Çince konuşanların bunu yapma olasılığı daha düşüktü. 

Genellikle sebze kategorisinde gruplandırılan fasulyede de görüş ayrılıkları olduğu ortaya çıktı. İspanyolca konuşanlarla karşılaştırıldığında, İngilizce konuşanların fasulyeyi sebze olarak etiketleme olasılığı daha yüksekti. Meyve ve sebzeler arasındaki fark üzerindeki tartışmalar bazen öyle bir noktaya varır ki, yasanın devreye girmesi gerekir.

Domates Yasal Olarak Bir Meyvedir

Sebze mi yoksa meyve mi tartışmasında domatesin hikayesi farklıdır. 1886’da ithalatçı John Nix ve meslektaşları, New York Limanı’na bir sürü Batı Hint domatesi getirdi. Ancak kendilerinden yabancı sebzelere uygulanan ithalat vergisi kapsamında yüzde on vergi ödemeleri talep edildi. 

Botanik olarak konuşursak, domates bir meyve tanımına uyar. Bununla birlikte, lezzet profilleri nedeniyle hala yaygın olarak sebze olarak anılırlar.

Botaniği iyi bilen Nix, domatesin bir meyve olduğu ve vergiden muaf olması gerektiği gerekçesiyle itiraz etti. Sonucunda mahkemeye gidildi ve yargıç sebze olduğuna karar verdi. 1893’te ABD Yüksek Mahkemesi, domateslerin ABD gümrük düzenlemelerine göre meyve yerine sebze olarak sınıflandırılması gerektiğine karar verdi.

Bu, Yargıtay’ın gıdanın botanik tanımlarıyla mücadele etmek zorunda kaldığı ne ilk ne de son zamandı. 1886’da Robertson v. Salomon davasında Yargıç Joseph Bradley, fasulyenin sebze olduğuna hükmetti. Müteakip mahkeme kararları yer mantarı, soğan ve su kestanesinin de sebze olduğuna karar verdi. Daha yakın zamanda, 2001 yılında Avrupa Birliği havuç, tatlı patates ve domatesin en azından reçel yapmak amacıyla meyve olduğunu ilan etti.



Kaynaklar ve ileri okumalar


Dip Not:

Matematiksel, 2015 yılından beri yayında olan ve Türkiye’de matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.
Başa dön tuşu