İnsanlığa Yön Veren 30 Bilimsel Kitap

Günümüzde değerleri, itibarları ve sebep oldukları devrimsel nitelikleri göz ardı ediliyor olsa da; bu kitaplar sayesinde bugün varız!

Bu eşsiz kitapların her daim belleklerimizdeki canlı yerini korumaları dileğiyle…

1. Philosophiae Naturalis Principia Mathematica

Philosophiae Naturalis Principia Mathematica

İlk kez 1687’de basılan Isaac Newton’un Principia’sı üç ciltten oluşan, doğayı matematiğin diliyle anlamaya çalışan bir şaheserdir.

Karanlığın ortasında yakılan tek bir mum gibi; bugün evrensel matematiğini anlamaya başladığımız doğanın matematiksel ilk ifadesi Newton tarafından Principia’da yapılmıştır.

Mütevazılığıyla meşhur Newton; eserinde yeni bir teori geliştirmediğini söyler. Gerçekten de öyledir; yaptığı sadece doğayı matematiğin diliyle ifade etmektir. Ama bu her şeyi başlatan o küçük adımdır.

2. Nicolai Copernicito Torinensis De Revolutionibus Orbium Coelestium

Nicolai Copernicito Torinensis De Revolutionibus Orbium Coelestium

1543’te Kopernik’in devrim yaratan kitabı; tarihte ilk kez insanı evrenin merkezinden koparıp alan; geçmişe, evrene ve algılarımıza dair tüm bildiklerimizi sarsan tarihin en sarsıcı bilimsel yayınlarından birisidir.

Evrenle ilgili o güne kadar yegâne kabul görmüş açıklama olan Batlamyus’un öğretilerini bir kenara iten yöntem ve analiz bakımından hâlâ değerini koruyan, zamanının çok ötesinde bir eserdir.

3. Aristoteles’i Batı’ya Tanıtan İbn-i Rüşd’ün El Yazmaları

İbn-i Rüşd'ün El Yazmaları

İbn-i Rüşd ya da Latince bilinen ismiyle Averroes; batı dünyasının çok şey borçlu olduğu antik Yunan düşüncelerini ilk kez tanıtan isim olmuştur.

Tıp, Fizik, Astronomi ve Felsefe alanında derin okumalar yapan ve antik çağdaki okumalarını kendi yazmalarında yeniden tartışan İbn-i Rüşd’ün Aristoteles’in varlık üzerine temel düşüncelerini kaleme aldığı  el yazmaları on ikinci yüzyıldan itibaren batı dünyasında ilgi uyandırmıştır.

4. Dialogo Di Galileo Galilei Linceo Matematico

 

Dialogo Di Galileo Galilei Linceo Matematico

 

Galileo’nun evrendeki düzene dair Batlamyus’a ait fikirlerle Kopernikus’a ait fikirleri karşılaştırdığı eseri 1632’de Floransa’da Medici ailesinin hamiliğinde yayınlanmış ve fakat Roma’daki Kilise’nin şiddetli itirazıyla yazarı yargılanmış, cezalandırılmış ve eser sansür edilmiştir.

Eser sadece yazıldığı astronomi alanıyla değil aynı zamanda bilimsel yöntemin vazgeçilmez olduğu tüm branşlarda bir başvuru kaynağı niteliğindedir.

5. El Kanun fit-Tıp

El Kanun fit-Tıp

Ortaçağ boyunca yetişmiş en büyük Müslüman düşünürlerden olan İbn-i Sina’nın bu en büyük eseri uzun yıllar boyunca akademilerde ders kitabı olarak okutulmuştur. Bugün içerdiği birçok acı reçetenin gerçek bir iyileştirme niteliği olmadığı anlaşılmış olsa da 11. yüzyılın başlarında yayımı tamamlanan beş ciltlik eser insan aklını tıp biliminin sınırlarını zorlamasının yolunu açmıştır.

Tıp alanındaki neredeyse en meşhur kitaplardan birisi olan El Kanun fit-Tıp tüm Ortaçağ boyunca batı dillerine çevrilmiştir. Ancak İbn’i Sina’nın kitabı esasen öğrettiklerinden çok, okurlarını yeni yollar denemeye sevketmesiyle değerliydi. Önerdikleri denendi, yanlışları gözlendi ve tıp bilimi böylece deney ve akıl yürütmenin evrensel nitelikleri üzerinde yükseldi.

6. L’etre et le néant

L'etre et le néant

Jean Paul Sartre’ın başucu eseri olan “Varlık ve Hiçlik: Fenomenolojik Ontoloji Denemesi” 1943 yılında yayınlanmıştır. Sartre başyapıtında felsefesinin temelini atmış ve bireyin varlıksal sorunlarını bireyin varlığından ayırmayı başarmıştır.

İnsan doğasını tümüyle kendi kendini yaratan özün üstüne yerleştiren Sartre’ın temelini attığı birey kimliği bugün Avrupa toplumlarının normlarından birisi haline gelmiştir.

7. Die Geburt Der Tragödie Aus Dem Geiste Der Musik

Die Geburt Der Tragödie Aus Dem Geiste Der Musik

Nietzsche’nin belki de en önemli kitabıdır Trajedyanın Doğuşu.  Tüm akademik çalışmalarını ve felsefi görüşlerinin temeli olan Apollon/Dionysos ayrımını bu kitapta açıklamıştır.

Bu kitapla birlikte ortaya konulan bu ikilik müzikten edebiyata, tarihten sosyolojiye bir konuda bir şeyi anlamak için uygulanabilir olmuştur. Öte yandan kitabın Nietzsche’nin doktora tezi olması da onu daha değerli kılmaktadır.

Nietzsche’yi anlamak için işe Trajedyanın Doğuşu kitabından başlamak elzemdir.

8. Le Deuxième Sexe

Le Deuxième Sexe

Feminist düşüncenin temel kaynaklarından olan İkinci Cins; 1949 yılında yazılmış ve yüzlerce dile çevrilmiştir. Eğer yine de bir değerlendirme ölçütüyse İkinci Cins; Vatikan’ın yasaklanmış kitaplar listesine girme onurunu kazanmıştır.

Bu kitapla Simon de Beauvoir “kadın doğulmaz, kadın olunur” görüşünü tarihî, edebî ve ideolojik donelerle desteklemiş ve bu elzem sonuca ulaşmıştır. Kadının yaşadığı sorunları evrensel ölçütte tartışan ve sınıf, sınır, kısıt tanımadan irdeleyen iki ciltlik hacimli eser bugün hâlâ eşsiz değerini korumaktadır.

9. Die Welt als Wille und Vorstellung

Die Welt als Wille und Vorstellung

Arthur Schopenhauer’in ilk kez 1818’te yayınlanan eseri yazarı tarafından iki kere okunması tavsiye edilmişir.

Dünyayı  ve dünyayı algılama biçimimiz olan bilimi; kadim insanlık hatırası olan bilgelikle karşılaştıran ve Schopenhauer felsefesinin temelinin atıldığı eser; kendisinden önce yazılmış felsefi metinleri de irdelemesiyle tümden bir düşüncenin felsefî bakiyesini almaktadır.

10. The Selfish Gene

The Selfish Gene

Evrim Biyoloğu Richard Dawkins’in en önemli kitabı 1976’da yayınlanan “Bencil Gen”dir. Evrim Teorisini aşina olduğumuz hayvanlar aleminin değerleri üyeleri yerine tüm canlıların ortak paydası olan genler üzerinden anlatan oldukça çarpıcı bir kitaptır.

Kitabın büyük başarısının atlında her kesimden okuyucuya hitap edebilen Dawkins’in akıcı üslubu yatmaktadır. Sadece genlerin yaşam biçimlerini değil yaşımı anlamlı kılan, örneğin bilinç gibi, anlaması daha güç olan kavramları da kendi dinamiğinde açıklamayı başaran kitap onlarca dilde milyonlarca satmıştır.

11. Sein Und Zeit
Sein Und Zeit

Anlamsal bütünlüğüne ulaşmanın düşün ve hayal gücünü oldukça zorlayan eser; birçok edebiyatçıyı, felsefeciyi ve sinemacıyı etkilemeyi sürdürmektedir.

Heidegger; ilk başlarda kitabının her biri kendi içinde iki ayrı alt başlık taşıyacak üç bölümden oluşturmayı düşünmüş, fakat ilk iki alt başlığı tamamlayabilmiştir.

Alman varoluşçu düşünür Martin Heidegger’in şaheseri olan kitap varlığın ve zamanın derin bir analizidir. Ancak tüm Avrupa düşün dünyasını değiştiren bu önemli eser; yarım kalmış bir kitabın ancak yazılabilen kısımlarından oluşmaktadır.

12. The Feminine Mystique

The Feminine Mystique

Amerika’daki feminist hareketin ikinci dalgasının bu kitapla başladığı söylenmektedir. Amerikan aile değerlerini sarsan ve yayınlanır yayınlanmaz çeşitli eyaletler yasaklanmaya çalışılan eser; milyonlara ulaşan satış rakamlarına ulaşmıştır.

13. On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life

Evrimsel biyolojinin temel kitabıdır. Charles Darwin tarafından yazılan kitapta günümüzde hala birçokları tarafından kabul edilmesi imkansız görülen temel bilimsel veriler ilk kez ortaya atılmıştır. Darwin’in bilimsel görüşleri; kendi inançlarıyla dahi çelişmiştir ama yine de bilimsel özgüveniyle kitabını yayınlamıştır. Eser, 1830’lar boyunca Darwin’in yaptığı keşif gezilerinde elde ettiği verilerle meydana gelmiştir.

Darwin’in yüksek edebi yeteneği, muhteşem bilimsel yetkinliği ve akıl yürütmedeki eşsiz deneyimiyle olabildiğine sarsıcı bir eser yaratmıştır. Yalnızca bilimsel erki nedeniyle değil edebi gücü ve akli değeri nedeniyle de okunmaya değerdir.

14. De Humani Corporis Fabrica Libri Septem

De Humani Corporis Fabrica Libri Septem

1543 yılında Kopernicus’un evrenin ince ayrıntılarını çıkardığı zamanlarda Andreas Vesalius insan bedeninin ince ayrıntılarıyla uğraşıyordu.

Vesalius’un haritalandırmaları en az Kopernicus’un çizimleri kadar insan bilincini derinden sarsmıştı.

İnsan bedeni üzerinde deneyler yapmanın, kadavralara ulaşmanın yada tanrıların işine karışmanın çok büyük bir tehdit oluşturduğu dönemde Andreas Vesalius; modern tıp dünyasının çok şey borçlu olduğu bir ilki başarmıştır.

Anatomi biliminin yeni bir el kitabı vardır artık; bu kez daha gerçekçi ve ayrıntılıdır.

15. Die Grundlage Der Allgemeinen Relativitätstheorie

Die Grundlage Der Allgemeinen Relativitätstheorie

Einstein’ın muhteşem dehasıyla zamanı ve maddeyi tek bir formüle sığdırdığı yıl olan 1905’te ünlü Alman bilim dergisi “Annalen der Phsik”te ilk kez yayınladığı görelilik kuramına dair görüşleri tüm dünyayı derinden sarsmıştı.

1915’te Annalen der Phsik dergisi editörleri Einstein’ın görelilik makalelerini ayrıca kitaplaştırmışlardı. Dünya tarihinin belki de en çok satan akademik makaleleri; böylece Die Grundlage Der Allgeminen Relativitätstheorie adıyla kitaplaştırılmıştır.

16. The Cosmic Connection: An Extraterrestrial Perspective

The Cosmic Connection: An Extraterrestrial Perspective

Astrofizikçi, yazar ve düşünür Carl Sagan bilincimizi değiştirmeye ve insan aklının evreni algılama biçimini değiştirmeye yazdıkları, gösterdikleri ve insanları yönlendirmesiyle başarmıştı.

Bilimsel merakını geliştirdiği milyonlarca insanın yanı sıra bilimsel yayınları ve kitaplarıyla da bilim dünyamızı sarstı. Cosmic Connection kitabıysa onun en popüler yayınlarından birisi olmuştur. Zira bu kitabında popüler yazının düştüğü düzeysizlikten ayrıksı olarak bilimsel bir bağlamda evrendeki var olabilecek “dünyadışı” varlıklarla olası bağlantıları tartışmıştır.

17. Gorillas In The Mist
Gorillas In The Mist

Dian Fossey; hayatının on üç yılını yağmur ormanlarında yaşayan gorillerle harcadıktan sonra küçük bir parçası olduğumuz hayvan aleminin sırlarına dair çok çarpıcı açıklamaların olduğu kitabını yazmıştır.

Çalışmalarındaki sarsıcı gerçekler ona büyük bir hayran kitlesi kazandırmış olsa da bilim karşıtı çevrelerin vahşi nefretini de çekmiştir.

Başarılı kitabı filme de alınan Fossey; bilincimize yaptığı eşsiz katkıyı ne yazık ki canıyla ödemiştir.

18.A Brief History Of Time

Stephen Hawking’in 1988’de kaleme aldığı ve bir çoklarınca gelmiş geçmiş en sıkıcı kitaplar arasında birinci sırada yer alan bu şaheserin ilk baskısına Carl Sagan bir önsöz yazmıştır.

A Brief History Of Time

Varlığımızı borçlu olduğumuz zamanı anlamamızda bize yeni birşey söylemez aslında. Tümüyle yazıldığı döneme kadar zaman ve uzayla ilgili insanlığın ulaştığı bilinçsel yükselişi özetler.

Ancak kitabın önemi ilk kez bir fizik kitabının sıradan fanilerin yani bizlerin anlayacağı sadelikte yazılmış olmasıdır. Stephen Hawking’in başucu eseri “Zamanın Kısa Tarihi” bir fizik kitabının bestseller olabileceğini kanıtlamıştır.

19. The Naked Ape: A Zoologist’s Study of the Human Animal

The Naked Ape

Zoolog Desmond Morris uzun süren araştırmalarının sonucundan evrimin tarihi serüveni yeniden sorgulayan kitabıdır. Büyük ilgi çeken ve kısa sürede çok satan kitaplar arasında sağlam bir yer edinen sansasyonel kitapta insanın evrimsel yörüngesinin sınırları çiziliyor ve bir çok toplumsal önyargımıza temel oluşturan antroposentrik bilgi sorgulanmaktadır.

20. Studien über Hysterie

Sigmund Freud ve Josef Bruer’in birlikte kaleme aldıkları çalışmaları psikanaliz tekniğini ilk kez açıklamış bilimsel kitaptır. 1895’te yayınlanan kitap; insan doğası üzerine bildiklerini tartışmaya açmıştır.

Studien über Hysterie’de ilk kez ortaya atılan psikanaliz tekniği bugün vazgeçilmez bir iyileştirme aracı olarak kabul edilmiştir.

21. The Common Sense Book of Baby and Child Care

The Common Sense Book of Baby and Child Care

ABD’de İncil’in satış rakamlarına yaklaşan en ünlü kitap Benjamin Spock’un The Common Sense Book of Baby and Child Care isimli kitabıdır. Otuzdan fazla dile çevirilen ve milyonlarca satan bu çarpıcı kitap modern dönemlerin çocuk büyütme üzerine ilk ve en çok okunan bilimsel tekniğini geliştirmiştir.

Onlarca yıl boyunca tüm dünyada çocuk eğitiminde disiplin, itaat ve ezberin öneminin altı çizilmişken önemli sanılan bu eğilimlerin çocukların ileriki yaşamlarında özgür düşünceye, bilimsel merakına ve mantıklı akıl yürütmelerine nasıl engel olduğu, Spock’un sıradışı yaklaşımıyla ebeveynlerin gözleri önüne serilmiş ve çocuk eğitimi bir daha geri dönülmemek üzere değiştirilmiştir.

22. Der Untergang Des Abendlandes

Der Untergang Des Abendlandes

Alman Tarihçi Oswald Spegnler; ünlü eserinde tarihin evrimsel ilerleyişine karşı çıkar; klasik tarihsel çağ tanımlamalarını yerle bir eder ve Avrupa’nın merkeze alındığı bir tarih yazımını reddeder. 1922 gibi oldukça erken bir devirde tarihi zaman dizimsel bağlamından kopararak öncül bir girişim sonucunda post-modern yaklaşımı tarih bilimine entegre eder.

Der Untergang Des Abendlandes’le denediği tarihsel yöntem oldukça yenilikçidir ve değerini hala korumaktadır.

23. The General Theory of Employment, Interest and Money

The General Theory of Employment

1936 yılında ilk kez yayınlanan eser modern makro ekonominin temellerini atmıştır. Keynes’in adını bir ekonomi teorisiyle anılacak kadar yaygınlaştıran genel teorisi 20. yüzyılın en etkili bilimsel teorilerinden birisi olarak değerlendirilmektedir.

İnsan davranışlarının ekonomik karşılığını anlamlandırmaya çalışan ve oldukça geniş bir yankı uyandıran kitap; günümüzde hala okunmaya ve şaşkınlıkla tartışılmaya devam ediyor.

24. Das Kapital, Kritik der politischen Ökonomie

Das Kapital, Kritik der politischen Ökonomie

Yazıldığı günden bu yana politik gündemin ve kamuoyu tartışmalarının odağında olan kitap; Kapitalist sistemin emek sömürüsünü tespit ediyor ve artı değer teorisini ilk kez ortaya atıyor.

Modern işçi hareketinin kültürel, entelektüel ve bilimsel dayanağını atmış olan Das Kapital; o güne kadar bilinen ekonomik görüşleri Marx’ın eşsiz bilimsel yetkinliği ve dramatik eleştirel gücüyle silkelemiş ve dünya tarihinin görebildiği en politize bilimsel teoriyi ortaya atmıştır.

25. Die Traumdeutung
Die Traumdeutung

Freud’un 1899’da yayınlanmış kitabı bu kez insan doğasının en karanlık yapısı olan rüyaları ele aldığı Die Traumdeutung’dur. Bu devrimsel kitabında insanlığın var olduğu günden bu yana sahip olduğu en çözümü zor problem olan rüyaları bilimsel bir temele kavuşturmuştur. Freud’un devrimsel metniyle insanoğlu karanlık doğasını bir parça daha yakında tanıma fırsatı yakalayabilmiştir.

Daha sonra Oidipus Kompleksi olarak literatüre girecek olan rüya tabanlı ilk açıklamaların yer aldığı Die Traumdeutung; o kadar düşük satış rakamlarına ulaşmıştır ki ilk baskının tamamının satılması dahi yıllar almıştır.

Yine de rüyaların insanın aklının anlaşılmasındaki önemini ortaya koyan Die Traumdeutung’un yarattığı devrimsel etki onun satış rakamlarından çok daha derin olmuştur.

26. An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations

On sekizinci yüzyılın en önemli İskoç düşünürlerinden Adam Smith’in An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations’ın ABD’nin kurulduğu günlerde yayınlanan klasik iktisat teorisinin başucu kitabıdır.

Yazıldığı dönemde eşine az rastlanır bir biçimde akademi çevrelerinin derin bir saygısını kazan kitap; oldukça iyi satış rakamlarına da ulaşmasıyla haklı bir popülariteye de ulaşmıştır.

Bugün ekonomi biliminde edindiği etkisini genişleyen toplumsal düzleminde sürdüren eser bir çok dile çevrilmiş çok yönlü bir klasiktir.

27. Tristes Tropiques

Tristes Tropiques

Fransız bilim insanı Claude Lévi-Strauss tek başına antropolojinin ve yapısalcılığın kurucusu olarak anılmaya Tristes Tropiques ile başlamıştır.

Yayınlanır yayınlanmaz büyük olay kopartan kitap 1955’ten sonra antropoloji yanı sıra birçok disiplinde de kendi yansımalarını meydana getirmiştir.

28. Syntactic Structures

Çağımızın en önde gelen düşünürü, yazarı, entelektüeli ve filozofu Noam Chomksy esasen bir dilbilimcidir. Yüz kadar kitabın yazarı olan Chomksy’nin ilk kitabı doktora tezinin de dayandığı geçimsel dillerin yapısına dair çalışması olur. Bir aile geleneği olarak İbranice’den başlayarak dünya dillerinin gelişimine dayanan tezi genç yaşlarda başlayan çalışmalarının bir ürünü olarak 1957’de ilk kez yayınlanmıştır.

Chomksy’nin kendine has eşsiz yazı biçemi, yazı dilindeki yetkinliği ve muhteşem entelektüel arkaplanıyla renklenen eser; günümüzde hala basılmakta ve bilimsel çevresinin de ötesinde dünyamızı etkilemeyi sürdürmektedir.

29. Wandlungen und Symbole der Libido

 Wandlungen und Symbole der Libido

Freud’un en büyük öğrencisi ve eleştiricisi olan Carl Jung’ın Freud’la olan temel farklılığını açıkladı 1912 tarihli kitabı Wandlungen und Symbole der Libido isimli çalışması hocasıyla bağını koparmıştır.

Jung; günümüzde de okunmaya ve tartışılmaya devam eden eseri Wandlungen und Symbole der Libido’da da Freud’a ve yarattığı teknik olan psikanalize katkı sağlıyor, tartışıyor ve yeni bir kulvar açıyordu.

30. Das Kommunistische Manifest
 Das Kommunistische Manifest

Karl Marx ve Friedrich Engels tarafından 1848 yılında yayınlandığından bu yana tartışılan, yeniden okunan ve yeniden tartışılan kitap; Manifesto’nun önemi tarihsel yönteminden gelmektedir.

Tarihi sınıfsal mücadelenin arka planıyla okumak geçmişimizi anlamakta insanoğlunun o ana değin hiç yapmadığı bir şeydir. Halkların, ezilmişlerin ve sınıfların da tarihi anlamlandırılmasında kullanılmaya başlamasıyla tümüyle yeni bir tarih yazımına ihtiyaç duyulacaktır. Marx; ekonomi biliminde yarattığı derin etkiden sonra tarih biliminde yepyeni bir çerçeve açmaktadır.

Yazıyı Hazırlayan: Selahattin Özkan

Tam Metin: http://www.gunceltarih.org/

Matematiksel

Editör

Bu yazı gönüllü yazarlarımız tarafından hazırlanmış veya sitemiz editörleri tarafından belirtilen kaynaktan aslına uygun kalınarak eklenmiştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Başa dön tuşu
Kapalı