Sanat ve Edebiyat

Albrecht Dürer Melencolia1 İle Bize Ne Anlatmak İstiyor?

Alman Rönesans’ının usta ressamı, baskı sanatçısı ve eş zamanlı amatör matematikçisi Albrecht Dürer (1471 – 1528), Melencolia I adlı eserini 1514 yılında, beş yüz yıldan biraz daha uzun bir süre önce yaptı. Bu eser günümüzde, tüm zamanların en parlak ve hakkında en çok tartışılan gravürlerinden biri olarak bilinir. Bunun nedeni çalışmanın sembolik dilinin yoğunluğudur. Melencolia ile ilgili detaylara geçmeden önce kısaca Albrecht Dürer’i tanımalısınız.

Albrecht_Durer_-_Melencolia
Gravürün boyutları 24 x 18.8 cm.’dir Ayrıca sol altta küresel bir top var. Aydınlatması, izleyicinin arkasındaki ve sağındaki ışığın kaynağını gösterir. Bazı marangoz veya ahşap tornacı aletleri yerde yatar. Figürlerin arkasındaki duvara bir terazi, bir kum saati, bir güneş kadranı ve bir zil asılmıştır.

Albrecht Dürer Kimdir?

Alman Rönesans’ın en önemli ismi Albrecht Dürer, yaşadığı dönemin tarihi olaylarında önemli rol oynar. Günlükleri, tuttuğu notlar ve döneminin kaynakları Albrecht Dürer ile ilgili çok şey bilmemizi sağlar. Çoğu Floransalı sanatçı gibi o da hayatına (babasının atölyesinde) kuyumculukla başlamıştı. Sonrasında çıraklığını aynı zamanda ağaç baskılar yapan Nürn­bergli bir ressamın yanında tamamladı. Devamında da kitap resimleme işinde çalışmaya başladı.

Venedik’e 1494’te gitti. Ziyaretinin sebepleri bilinmemekle birlikte, öncelikle sanat eserlerini incelemek ve sanat eğitimini tamamlamak için gitmiş olması muhtemeldir. Yaşamı boyunca dostluğunu sürdürdüğü Wil­ libald Pirckheimer ile burada tanıştı. Sonrasında da onun aracılığı ile çevresini genişletti.

Albrecht Dürer, otoportre, 15OO. Dürer, üç adet yarım boy portresini (iki tanesi doğal boyutlar­dadır) ve çeşitli desenlerini yapmıştır.

Albrecht Dürer’in Melencolia 1’de Kullandığı Metaforlar Nelerdir?

Dürer bir matematikçi değildi. Ancak matematik ile önemli ölçüde ilgiliydi. Matematiksel yazıları, fikirleri ve kavramları, özellikle 16. ila 18. yüzyıllarda Kuzey Avrupa’daki bilim insanlarını derinden etkiledi. Dürer, perspektif ilkelerine aşinaydı; Bu geometrik ilkeleri genç sanatçılara aktarmak için de “Ressamın El Kitabı” ( The Painter’s Manual ) adlı kitabı kaleme aldı. Modern bilim insanlarının eserlerinde, referanslarında ve kişisel deneyimlerinde doğrudan etkisi hala bulunabilir.

Gravürde, kanatlı figür Melankoli, halsiz ve düşünceli bir biçimde sanki entelektüel kaygılar nedeniyle vücudu ağırlaşmış gibi oturmaktadır. Bu esnada, Dürer’in matematiğe olan ilgisini yansıtan eserdeki birçok sembol ve motiflerden biri olan bir pusula ise sağ elinde bulunmaktadır.

İlginç Bir Gökkuşağı

Melencolia’nın sol tarafında, deniz ufkunun üzerinde tuhaf görünümlü bir gökkuşağı ve arkasında, merkezin dışında, parlak ışınları olan bir kuyruklu yıldız görüyoruz. Bu, Dürer’in doğum yılı olan 1471 Noelinde gözlemlenen kuyruklu yıldızdan ilham almış olabilir. Gökkuşağı ufku dikey olarak kesmekte, bu da ışık kaynağının ufka yakın olduğunu ima etmektedir.

Kesilmiş Rhombohedron

Melencolia I (B. 74; M., HOLL. 75) *engraving *24 x 18.8 cm *1514. Dürer’in 3B katılara bakışı, klasik Yunan yaklaşımından farklıydı.

Gravürde, sol merkezdeki büyük çok yüzlünün dört görünür yüzü, üç beşgeni ve bir eşkenar üçgeni vardır. Çokyüzlünün gizli tarafının benzer biçimde olduğunu varsayarsak, altı beşgen ve iki üçgenimiz var. Aslında bu şekli çizmesi için Dürer’e ilham veren şey tam olarak bilinmiyor. Çokyüzlünün ön tarafında, bir yüzün hayaletimsi görüntüsü görülmektedir. Bunun ne olduğu hakkında henüz bir teori geliştirilememiştir.

Melencolia 1’de Karşımıza Çıkan Sihirli Kare

Dürer sihirli kareleri icat etmemiş olsa da onları popüler hale getirmekten ve Batı’daki titiz çalışmalarına ilham vermekten sorumluydu

Ana şeklin arkasında, birden 16’ya kadar sayıların bulunduğu dörde dörtlük bir tablo vardır. Ayrıca, her satır ve her sütun ve her köşegenin toplamı tabloda 34’e eşittir. Aslında bu, batı sanatında sihirli bir karenin ilk oluşumudur. Tablo ayrıca başka birçok ilginç matematiksel simetriye sahiptir. Karenin ilginç bir yönü, gravürün yapıldığı yıl olan 1514’e karşılık gelen, alt sıranın orta hücrelerinde 15 ve 14 sayılarının görünüşüdür.

Dürer’in sanatının sembolizmine mühendisler ve bilim insanları ilgi duymaya devam ediyor. Melencolia’yı incelerken başka pek yeni şey keşfedebilir veya eserde saklı anlamlar hakkında yeni bir teori hayal edebilirsiniz. Belki çokyüzlüde görünen gölgeli figürü bile açıklayabilirsiniz.



Kaynaklar ve ileri okumalar:


Dip Not:

Matematiksel, 2015 yılından beri yayında olan ve Türkiye’de matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.

Matematiksel

Başa dön tuşu